abraham icek tuschinski

indexbreziny(Brzeziny, Polen, 14 mei 1886 – Auschwitz, 17 september 1942)

Abraham Icek Tuschinski werd in Brzeziny (ook wel Brzezin) bij Lodz in Polen geboren. Hij trouwde met Mariem Ehrlich en besluit al voor zijn 20-ste om naar Amerika te vertrekken. De reden kan hiervoor gezocht worden in de pogroms en het wijd verbreide antisemitisme, ook wordt wel genoemd dat Abraham in dienst moest en dit op deze wijze trachtte te ontlopen.
tuschinskyIn 1904 komt hij in Rotterdam aan om naar Amerika te gaan maar blijft in Rotterdam. Hij werkt daar als vestenmaker bij de firma Kattenburg. Hij was een zeer goed kleermaker en kreeg regelmatig extra klussen waardoor hij het financieel beter kreeg. Later sticht hij, samen met zijn vrouw, in de Nadorststraat 27c een pension (Hotel Polski) waar voornamelijk Oost-Europese Joden (op doorreis naar de Verenigde Staten) verblijven, dit omdat hij de Oost Europeanen beter wil opvangen. Dit pension wordt een succes.
Tuschinski begint in Rotterdam zijn eerste bioscoop, Thalia. Deze bioscoop is gevestigd in een zeemanskerkje aan de rand van de Zandstraatbuurt (Coolvest) en moet al snel gesloopt worden omdat deze buurt wordt afgebroken, waarna Tuschinski zijn bioscoop verhuist naar de Hoogstraat in Rotterdam.
In een periode van 13 jaar opent hij 4 bioscopen in Rotterdam, Thalia, Scala, Olympia en Cinema Royal.

tuschinskibovenIn 1918 koopt Tuschinski, samen met zijn zwagers Gerschtanowitz en Ehrlich, een stuk grond aan de Reguliersbreestraat in Amsterdam. Dit stuk grond bestaat uit vele steegjes en mensen die daar in grote armoede leven en staat bekend als De Duvelshoek. Hij wil hier een bioscoop van wereldfaam bouwen. Er worden alleen de beste materialen en ontwerpers gebruikt en op 28 oktober 1921 opent Tuschinski in Amsterdam haar deuren.

Deze bioscoop is gebouwd volgens Art Deco, Jugendstil en de Amsterdamse School. Lees hier de toespraak van Abraham Tuschinski ter gelegenheid van de opening.
In 1923 wordt in Rotterdam zijn mooiste bioscoop geopend, het Grand Theatre, en in 1928 opent hij aan de Kalverstraat in Amsterdam het Roxy Theater. Van de bioscopen in Rotterdam blijft er geen een over na het bombardement.
Tijdens de bezetting wordt zijn bioscoop aan de Reguliersbreestraat ook gevorderd door de Duitsers, die er geen Joodse naam op willen hebben. De bioscoop wordt dan Tivoli genoemd, wat volgens de Amsterdammers betekent Tuschinski Is Verkocht Of Liever Ingepikt. Dit gebeurt na 31 augustus 1940, de verjaardag van Koningin Wilhelmina, toen uit de bovenramen van het theater de Britse en Nederlandse vlaggen hingen, wat natuurlijk tijdens de bezetting niet toegestaan was. Tuschinski is in staat om te vluchten naar Engeland, maar dit weigert hij. “Hij is in dit land in goede tijden groot geworden, hij wil in slechte tijden geen deserteur zijn”, zegt hij.
Abraham Tuschinski wordt op 1 juli 1942 gearresteerd omdat hij zijn niet-Joodse buurman blijft bezoeken en komt via Westerbork aan in Auschwitz waar hij op 17 september 1942 vermoord werd. 

Van de gehele familie Tuschinski en de familie van zijn zwagers Ehrlich en Gerschtanowitz overleven slechts 3 personen de oorlog.

Het theater krijgt na de oorlog de echte naam weer terug en komt in handen van verschillende concerns. Momenteel is het in Franse handen (Pathe). In 2002 is Tuschinski ingrijpend gerestaureerd waardoor het weer de allure heeft van 1921. Onder een reclamefilm voor de bioscoop uit 1933.