Achtergracht

De Achtergracht is een gracht die de verbinding vormt tussen de Amstel en de Reguliersgracht. Een groot deel van de gracht werd om hygiënische reden gedempt en heet nu de Falckstraat. De Nieuwe Achtergracht, aan de overzijde van de Amstel, is een straat met een zeer Joodse geschiedenis, maar ook op de Achtergracht zelf ontbreekt die geschiedenis niet.

Achtergracht 1 – Sjouwerman
In 1904 woonde Jacques Sjouwerman hier. Hij was bestuurslid van de J G Tabakstichting, welke beoogde Joodse minvermogende (arme) meisjes boven de 18 en onder de 30 financieel te ondersteunen. Jacques Sjouwerman werd op 16 november 1853 in Amsterdam geboren en was gehuwd met Saartje Tabak (Amsterdam, 20 juli 1859). Van 1920 tot 1927 woonden zij op het Frederiksplein 23.

achtergracht17Achtergracht 17-19, Speijer
Op deze plaats stonden ooit twee panden en hier werd in 1916-1917 onder opdracht van Hartog Speijer (Amsterdam, 28 december 1864) één pand gebouwd met bestemming magazijn met sponsenwasserij, kantoren en woning. De architect was Harry Elte, de latere schoonzoon van Speijer (hij trouwde met Elisabeth Speijer, Amsterdam, 21 december 1896).
Boven de vensters van de begane grond is een tegeltableau van carduus aardewerk van Plateelbakkerij “De Distel” te Amsterdam aangebracht, waaruit de tekst
“SPONSEN – H. SPEIJER – ZEEMLEDER”
is verwijderd. Het pand aan de achterzijde, Utrechtsedwarsstraat 134-136, hoorde ook tot dit perceel. Dit pand werd gebouwd in 1905 naar ontwerp van architect C. van Beemdelust en werd in 1916-1917 verbouwd. Mart Stam ontwierp in 1945 een plan voor de verbouwing van de begane grond en de kelder van Achtergracht 17-19 tot kantoren, tentoonstellingshal en ateliers voor Foto “Anefo”, uitgevoerd in 1947-48. Latere verbouwingen waren er in 1962 en 1986.

achtergracht33Achtergracht 33 – M. Philip
Harry Elte, de Joodse architect die in Amsterdam zijn sporen heeft achtergelaten, is samen met architect Mastenbroek verantwoordelijk voor de verbouw van dit pand in 1915 – 1916. Ze ontwierpen een traditionalistische bakstenen puntgevel met een erker op de eerste verdieping, ramen met roedenverdeling en glas-in-lood in de bovenlichten, een nieuwe achteraanbouw en interieur. Ze deden dit in opdracht van koopman Markus Philip (Middelharnis, 11 april 1877).

Markus Philip handelde in zakken en had zijn bedrijf op nummer 41 totdat hij nummer 33 liet verbouwen. Zijn zoon Hartog Jonas Philip (Amsterdam, 20 februari 1902) legde de eerste steen. In 1990 is dit huis in 2 appartementen gesplitst. Het pand ziet er nu nog eender uit qua bouw, helaas is de detaillering onder een laag bruine verf weggewerkt.

Achtergracht 35 – kleermaker
Op dit adres zat in 1913 een kleermaker. Er werd een leerling gezocht.

bron:
project inventarisatie Joods cultuurhistorisch erfgoed van de gemeente Amsterdam,
NAI.nl,
Mak, Geert, Een kleine geschiedenis van Amsterdam
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 12 sep 1935, nummer 35
ibidem, 6 mei 1904, Sjouwerman, nummer 1
stadsarchief Amsterdam, gezinskaarten 1893 – 1939, J Sjouwerman
ibidem, gezinskaarten 1893 – 1939, H Speijer
ibidem, gezinskaarten 1893 – 1939, M Philip

illustratie
advertentie Nieuw Israëlietisch Weekblad, 14 aug 1903, Speijer, nummer 17

laatst bijgewerkt:
31 jan 2018