brutale coba (rachel moffie)

moffierachelwebEen legende voor de 2e Wereldoorlog was “Brutale Coba”, een visverkoopster voor de Jodenbreestraat nummer 30 / Houtkopersdwarsstraat, bij het toenmalige café De Grote Slok. Volgens de overleveringen bediende Brutale Coba zich van een oude truc, via een rietje in de anus een vis volblazen met lucht, waardoor de vis er boller, glanzender en verser uitzag. Ging je bij Brutale Coba de vis goed inspecteren en zag je van de koop af, dan werd je, ook weer volgens de overleveringen, de huid volgescholden. Vandaar de bijnaam…

Brutale Coba was Rachel Moffie. Ze was op 8 oktober 1874 om 7 uur ’s avonds geboren als oudste dochter en eerste kind van Emanuel Moffie (1850-1929) en Vogeltje Keijl (1854-1918) op de Uilenburgersteeg 25. Deze steeg lag in het verlengde van de Houtkopersdwarsstraat, tussen de Jodenbreestraat en de Jodenhouttuinen. In het gezin van Emanuel en Vogeltje kwamen nog negen kinderen.

Rachel trouwde, 17 jaar oud, op 11 mei 1892 met Mozes Groenteman (1871-1915) en kreeg 11 kinderen, de eerste, haar dochter Sophia, al drie maanden na het huwelijk op 19 aug 1892. Sophia overleed in 1893.
Daarna volgden:
Vogeltje (12 feb 1892 – Sobibor, 11 juni 1943),
Barend (24 sep 1895 – Auschwitz, 31 jan 1944),
Manus (8 april 1897 – Auschwitz, 31 jan 1944),
Salomon (14 dec 1899 – Breda, 27 juni 1977),
Sophia (3 april 1901 – Auschwitz, 29 okt 1942),
Jacob (10 sep 1902 – Auschwitz, 31 maart 1944),
Abraham (12 nov 1903 – Amsterdam, 30 mei 1904),
Naatje (21 aug 1905 – Sobibor, 28 mei 1943),
Saartje (15 maart 1910 – Sobibor, 16 april 1943) en Clara (1 maart 1913 – Sobibor, 9 juli 1943).

In 1909 verhuisde het gezin naar het hoekhuis Jodenbreestraat 30-1, op de hoek met de Houtkopersdwarsstraat, bij de plek waar ze haar vis zou venten.
Een paar jaar nadat Mozes in 1915 was overleden trouwde ze met weduwnaar Mozes Piller, die al 5 kinderen had.
In februari 1941 woonde het gezin op de Nieuwe Uilenburgerstraat 76hs.

Rachel werkte in de straathandel zoals zoveel Joden van voor de oorlog. Vanwege haar prominente locatie werd ze een gewild model voor kunstenaars en ze is terug te vinden in tekeningen, schilderijen en foto’s. Een van de foto’s staat hier naast. De foto is gemaakt door Wolfgang Suschitzky (in 1934-1935).

Suschitzky
Suschitzky was een Joods fotograaf uit Wenen (geb 29 aug 1912, hij is nu 100 – jan 2013) die in een a-religieus-Joods milieu was opgegroeid. Hij ontvluchtte Wenen in 1934, ging eerst naar Engeland en kwam daarna naar Amsterdam. In de jaren dertig maakte hij veel foto’s in Amsterdam. In 1935 keerde hij, na een mislukt huwelijk van één jaar met een Nederlandse vrouw, terug naar Engeland.

Rachel
Rachel werd samen met haar man Mozes Piller in Sobibor vermoord op 13 maart 1943.

bron:
buurtwinkel.amsterdammuseum.nl,
joodsmonument.nl, lemma Rachel Moffie
stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Mozes Groenteman
www.genealogieopnline.nl, lemma Mozes Groenteman (geraadpleegd 25 sep 2015)
post facebookgroep “de oude Jodenbuurt”d.d. 25 sep 2015

Illustratie
foto JHM © Wolfgang Suschitzky

laatst bijgewerkt:
25 sep 2015