huis de pinto

pintohuisHuis de Pinto, in de volksmond Pintohuis, is een voormalig woonhuis uit 1605/1606 en 1686 (voorgevel) aan de Sint Anthoniesbreestraat in Amsterdam.

De gevel en een deel van het pand werd ontworpen door Elias Bouman, een bouwmeester die meer panden voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam ontwierp. Zo bouwde hij de Grote Sjoel in 1670/1671 en tussen 1670/1675 de Portugese Synagoge.
De familie De Pinto was een geslacht van oude Portugees-Joodse priesteradel. Toen in navolging van Spanje ook Portugal haar Joodse inwoners verplichtte om zich tot het katholicisme te bekeren vertrok de familie De Pinto en ging naar het noorden.
Ze kwamen in eerste instantie in Antwerpen terecht, maar in 1646 vluchtte de familie verder en ging naar Rotterdam. Het was een familie van bankiers en handelaren en hun contacten waren welkom in de Maasstad. Het Jodendom werd weer aangenomen en een Joodse gemeenschap in Rotterdam werd door de De Pinto’s opgericht. De twee broers De Pinto, Abraham en David, richtten een leerschool op, de Jesiba de los Pintos waar ze de geleerde (chacham) Joshuaho Pardo tot rector en rabbijn benoemden.
Abraham de Pinto was de rijkste man van Rotterdam, volgens de belastingen uit die tijd. Hij woonde in het sjieke deel van de stad, op de zuidzijde van de Wijnhaven / hoek Bierstraat in een huis dat hij toen voor het astronomische bedrag van dfl. 36.000,– kocht.
Abraham overleed in 1668, werd begraven op de begraafplaats op de Jan van Loonslaan in Rotterdam en in 1669 werd de jesiba naar Amsterdam verplaatst. De rabbijn en de hele familie De Pinto verhuisde ook naar Amsterdam.
In Amsterdam gekomen kocht Isaac de Pinto een oud koopmanspand aan de Breestraat. Het was een groot pand, en de jesiba kon hierin naast de woonbestemming ook gevestigd worden. Dat dit prachtige pand aan een gewone straat stond was in Amsterdam een uitzondering, de meeste van dergelijke panden stonden aan de grachten.
In 1686 werd het pand ingrijpend verbouwd door de zoon van Isaac, David Emanuel en hij liet de imposante voorgevel in de Hollands-classicistische stijl plaatsen. David en Isaac hadden veel goede contacten en gingen op vriendschappelijke wijze om met Stadhouder Willem IV en financierden voor hem de oorlog met Frankrijk. Daarnaast was de familie De Pinto ook een belangrijke geldschieter voor de kolonisatie van Brazilië. Tot in de 19e eeuw bleef het pand in het bezit van de familie De Pinto.

Het huis
Het huis zelf bestond sinds 1605 / 1606, toen Jan Jansz. Carel het bouwde voor een van dse eerste bewindvoerders van de VOC. Daarvoor werden 6 naast elkaar liggende panden gekochten, afgebroken en op die plaats verscheen het grote huis. Het huis bestond uit een breed hoofdgebouw en een smal zijgebouw. Waarschijnlijk had het pand in eerste instantie een dubbele trapgevel. In 1686 volgde de verbouwing door De Pinto waarbij de zandstenen gevel werd geplaatst.
Toen het pand aan het einde van de 19e eeuw leeg kwam te staan had men geen nieuwe bestemming ervoor. Er kwamen bedrijfjes en werkplaatsen in en de Tweede Wereldoorlog was bijna de nekslag voor het pand. Het was veranderd in een krot. De meeste Joodse bewoners van de buurt kwamen niet meer terug na de oorlog en hun huizen waren in de hongerwinter prooi geworden van mensen die naar brandhout zochten. De buurt was daardoor ernstig verkrot en werd gesloopt. Het De Pintohuis stond toen als enig overgebleven huis op een kale vlakte.
De gemeente had plannen om een autoweg door de buurt aan te leggen én een metrolijn en het huis lag in het trace van de autoweg.

Kraken
De toekomst van het pand ging veel mensen ter harte en de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad kraakte het pand begin jaren 70. In 1975 kregen de krakers en de Stichting de Pinto het voor elkaar om het pand te behouden, in tegenstelling tot heel veel huizen rond de Nieuwmarkt. De stichting liet het huis restaureren en de autoweg haalde de stemming in de gemeenteraad niet met een verschil van één stem. De bebouwing in de buurt kwam daar in de jaren 80, volgend de voormalige rooilijnen.

Bibliotheek
Het Amsterdams Monumenten Fonds is eigenaar van het pand en al tal van jaren is er een zeer gezellige buurtbibliotheek in het pand gevestigd. Nu de prachtbibliotheek op het Oosterdokseiland geopend is blijft er minder geld over voor dergelijke kleinschalige projecten en in 2008, toen sluiting dreigde, kwam na aandrang van actiegroep “De Pinto Bieb moet Blijven” een uitgewerkt plan om de bibliotheek open te houden. In november 2012 is deze bibliotheek echter alsnog gesloten. In februari 2014 kunnen we melden dat binnenkort deuren opengaan van het (door de buurt opgerichte) culturele en literaire centrum Huis de Pinto.

bron:
wikipedia,
joodsamsterdam.nl,

illustratie:
© joodsamsterdam.nl

Laatst aangepast:
25 mei 2015