jeugdgebouw “de leeuw”

Op de Valkenburgerstraat 149-151, nabij de Rode Leeuwengang, werd rond 1931/1932 jeugdgebouw De Leeuw gebouwd. Het was een groot gebouw, met naast een zaak ook ruimten waar tafeltennistafels e.d. geplaatst waren. De foto dateert uit 1957.

Het jeugdgebouw werd voor verschillende activiteiten gebruikt. Zo werd er op 21 oktober 1932 een jeugdherbergavond georganiseerd door de Nederlandschen Trekkersbond. Ook vond de Joodse schaakvereniging Tschigorin er een plek in 1934 voor haar wekelijkse schaakavonden. Er werden in 1932 lezingen georganiseerd over politieke partijen.

Naast de Joodse schaakvereniging vonden meer Joodse organisaties een plek in dit gebouw. De Vereniging Bachoerei Mewakshij Jausher, de Joodse vereniging voor de Nieuwmarktbuurt (opgericht tegen de zendingsdrang van christenen onder – met name – Joodse kleuters), organiseerde een feestmiddag voor kinderen in februari 1935 in dit gebouw. De organisatie bestond 7 jaar.
Deze vereniging had zeer veel te maken met het Trenshuis, een Joodse school in de Barndesteeg (Nieuwmarktbuurt) en het is dan ook niet vreemd dat een feestweek van deze school rond Chanoeka werd geopend op zondag 15 december 1935 in dit jeugdgebouw met een film van de kinderen van het Trenshuis.

De Joodsch HBS hield jaar jaarlijkse feestavond in dit gebouw in 1936 en op 7 maart 1937 hield mevrouw Salomea Taubes van het Oost-Joodsch Verbond er een lezing over “Assimilatie en Zionisme”.

In 1939 worden er avonden georganiseerd die met de oorlog te maken hebben. De Arbeiders Cultuur Vereeniging Sch. Anski organiseerde er op 7 jan 1939 een avond ten bate van de “verdreven Poolsche Joden uit Duitschland”. Deze organisatie maakt zich ernstig zorgen om de gebeurtenissen in het oosten. Een maand later al organiseerde men in ditzelfde gebouw een grote vergadering over de actuele problemen met als sprekers Dr Maximilian Landau uit Warschau, J M Kleerekoper uit Den Haag en Dr J Taubes.

Dat de oorlog steeds dichterbij komt, én ook voelbaar was, blijkt uit een verslag van de laatste van vier cursusavonden voor blokhoofden van de luchtbeschermingsdienst. Die cursus werd in dit gebouw gegeven.

Gedurende heel 1939 worden er frequent avonden georganiseerd door het Oost-Joodsch verbond op deze locatie. Deze lezingen zijn gericht op de situatie voor de Poolse Joden maar ook op de dreiging die hier voelbaar was.

Al snel na het begin van de oorlog stoppen de Joodse bijeenkomsten in dit jeugdgebouw, behalve die van Bachoerei Mewakshij Jausher, die er, volgens het Joodsch Weekblad van 11 april 1941, iedere avond van half 8 tot kwart voor 9 een bijeenkomst houdt. Hoe lang dit plaats kon vinden is niet na te gaan.

In 1956 werd er door Poale Zion weer een bijeenkomst georganiseerd; hun jaarvergadering.

bron:
www.nai.nl, pagina jeugdgebouw De Leeuw (geraadpleegd 1 sep 2015)
De tribune, 30 jan 1934, Tschigorin schaken
Het Volk, 15 nov 1932, Onze politieke partijen
De Tijd, 16 okt 1932, Jeugdherbergorganisatie
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 1 maart 1935, Het Zeven-jarig bestaan van Bachoerei Mewakshij Jausher
ibidem, 8 nov 1935, Trenshuis en Trenshut.
ibidem, 17 april 1936, De schoolvereniging der Joodsche HBS
ibidem, 6 jan 1939, Hulp voor Niemandsland
ibidem, 17 feb 1939, Oost-Joodsch verbond
ibidem, 26 mei 1939, Luchtbeschermingsdienst in vak IX
ibidem, 20 april 1956, Dwalend door het land
Het Joodsch Weekblad, uitgave van de Joodsche Raad voor Amsterdam, 11 april 1941, Korte berichten

Illustratie:
embedded van de beeldbank van het stadsarchief van Amsterdam

Laatst aangepast:
11 oktober 2015