maloïtz (meijer -max louis- blitz)

maloitzOp 21 februari 1895 werd in Amsterdam Meijer Blitz geboren als zoon van Levie Blitz en Engeltje Content. Het gezin woonde op Lepelkruisstraat 15-3 en later op de Nieuwe Achtergracht 154-3.

meijer-blitz-en-judith-sila
Judith Silas en Meijer Blitz, 5 september 1941

Levie en Engeltje hadden 8 kinderen; Jacob, Hendrina, Eliazar, Hijman, Anna, Meijer, Lea en Samuel. In 1933 emigreerden Levie en Engeltje naar de Verenigde Staten en van hun kinderen gingen Jacob, Eliazar en Hijman mee. Hendrina, Anna, Meijer en Samuel bleven in Nederland en werden in de oorlog vermoord in de kampen. Lea bleef ook in Nederland en overleefde de oorlog.

cilliersstraat-1941
Cilliersstraat 1941 van links naar rechts Meijer Blitz, Wilhelmina Maria Deumers (Mies) (1890-1964), Juda Silas (broer van Judith Silas), Clara Silas-Gobitz (e.v. Juda), Judith Silas met haar zoon Eddy. Marcus “Max” Silas (andere broer van Judith), onbekend kind, Marianna Silas, dochter van Juda en Clara.

Meijer was getrouwd met Judith Silas (Amsterdam, 31 mei 1895 – Auschwitz, 10 september 1942) en woonde op de Lepelstraat 11. Meijer en Judith hadden een zoon, Eddy (Amsterdam, 10 mei 1925 – Auschwitz, 13 augustus 1942). In het begin van de oorlog woonde het gezin op de Cilliersstraat 19-2. Meijer werd vermoord in Mauthausen op 10 juli 1942.

Meijer Blitz was conferencier, zanger én helderziende. Juist door dat laatste werd hij al voor de oorlog zeer bekend in Nederland. Hij trad op op tal van plaatsen in ons land en zelfs toen het voor Joden verboden werd om te reizen, in het begin van de oorlog, kreeg Meijer een vergunning om wel te reizen en trad zo zelfs op in het Werkkamp De Landweer in Elsloo. Dat optreden moet in april, mei of juni 1942 geweest zijn.

De buurt waar Meijer opgroeide behoorde niet tot het allerarmste deel van de stad, maar zeker ook niet tot een rijk deel. Dit deel van de stad had een zeer Joods karakter, zeker ook door de hier gevestigde Palacheschool van de Vereniging Kennis en Godsvrucht.
maloitz2Het was in deze wijk voor de bewoners ook sappelen, zeker met een groot gezin als Levie en Engeltje hadden. Het vertrek in 1933 naar de Verenigde Staten met een deel van het gezin – Levie en Engeltje waren toen de jongsten niet meer, rond de 70, geeft aan dat in ieder geval de kinderen zochten naar een beter toekomst en hun vader en moeder meenamen. Hoe het precies verlopen is, is moeilijk te reconstrueren. De gezinskaarten in het archief geven aan dat ze emigreerden, andere bronnen geven aan dat vader en moeder kort daarna overleden in Amsterdam. Kwamen ze terug? Was de overgang te groot voor deze oude Amsterdammers?

Bekende Nederlander
niewsblad-vh-noorden-9-5-1Meijer had intussen naam gemaakt. Op foto’s is hij goed gekleed en zijn naam wordt veel genoemd. Met zijn vele talenten kon hij avonden dragen, als conferencier, als regisseur, als zanger én als helderziende. Hij werkte in het hele land, vrij vaak in Den Haag en Scheveningen. Er was ook veel waardering voor hem, ook door andere bekende Nederlanders, zoals de tekenaar Jo Spier die hem een tekening schonk in 1933.
Juist als helderziende werkte hij veelvuldig samen met de politie en vaak met een goed resultaat. De moord op Sara Beugeltas in 1934, waar heel Amsterdam zwaar van onder de indruk was en waar bij de begrafenis de stad massaal uitliep, werd op aanwijzing van Meijer opgelost. En dat was niet de enige zaak waarbij de aanwijzingen van Meijer doorslaggevend waren. Zijn reputatie werd mede daardoor zeer goed.
Meijer heeft tot in 1942 kunnen optreden en had een reisvergunning. In Amsterdam zat hij in ieder geval vast op het politiebureau op zaterdag 7 maart 1942, in het politierapport staat aangetekend dat hij “in bewaring ter beschikking blijft”.  Of hij daarna naar Westerbork ging en zijn optreden in het Werkkamp te Elsloo vanuit Westerbork deed, of dat hij nog naar huis kon is niet zeker. Dat gevangenen in en uit Westerbork konden gebeurde vaker, zeker wanneer gezinsleden achter moesten blijven.
Op 26 juni 1942 kreeg de Joodse Raad de mededeling dat er deportaties zouden komen, op 15 juli 1942 vertrok het eerste transport uit Westerbork naar het oosten. Meijer was toen al vermoord.

jo-spier-staken-1933-1
tekening van Jo Spier voor Maloitz, 1933

bron:
joodsmonument.nl,
stadsarchief Amsterdam,
joodsewerkkampen.nl,
NIW
met dank aan René Bennekers
stadsarchief Amsterdam, politierapporten, 7 maart 1942 met dank aan René Bennekers

illustratie:
foto Judith Silas en Meijer Blitz met dank aan René Bennekers

Pas op je hartje – nieuwsblad van het noorden, 9 mei 1931 met dank aan René Bennekers
tekening Jo Spier voor Maloitz met dank aan René Bennekers
familiefoto Cilliersstraat met dank aan René Bennekers

laatst bijgewerkt:
17 augustus 2017