Nieuwe Amstelstraat (Sjoelgas)

Het spirituele hart van de Jodenbuurt in Amsterdam was zonder twijfel de Nieuwe Amstelstraat, waar de Hoogduitse synagogen aan zijn gevestigd. Deze straat is de verbinding tussen de Blauwburg en het Jonas Daniël Meijerplein. In de jaren zeventig is een groot deel van de panden aan deze straat gesloopt voor de aanleg van de metro. De huidige sociale huurwoningen dateren uit 1985.

Tramrails
Voor het Joods Historisch Museum ligt een klein stukje tramrails. De tram reed hier tot 1967. Dit stukje rails is niet origineel en verwijst naar het vervoer van de Joodse Amsterdammers naar de kampen dat over het spoor verliep. Vanaf de Hollandse Schouwburg verliep het vervoer doorgaans per spoor, oftewel met de tram naar station Muiderpoort, naar het Centraal Station, of via het spoor dat aan de Plantage Doklaan lag.

Nieuwe Amstelstraat P 21, D L Cardozo & Co
Op dit adres was boekhandel D L Cardozo & Co gevestigd (1875).

Nieuwe Amstelstraat P 78, firma Wed. P I Strelitz & Zn
Deze firma was hier rond 1873 gevestigd en verkocht cacao, poederchocolade en dergelijke.

Nieuwe Amstelstraat 7 – Vleeshal
Onder de “Obbene sjoel” was een vleeshal gevestigd waar men koosjer vlees kon kopen.  Deze vleeshal was de voorganger van de vleeshal die in 1928 op de nummer 5-7 werd gebouwd.

vleeshalamstelstraat
advertentie 1929

Nieuwe Amstelstraat 5-7 – Vleeshal
In 1928 werd op deze plaats, na een ontwerp van de bekende architect Harry Elte, een nieuwe vleeshal gebouwd. Er was plek voor zestien slagers, zij hadden er hun eigen verkoopgedeelte. Het gebouw, gebouwd met een gevel in de Amsterdamse School-stijl, werd in 1961 gesloopt.

Nieuwe Amstelstraat 10 – banketbakker ORT Van Vriesland
banketbakkervanvrieslandIn 1886 was op dit adres de banketbakker ORT S M van Vriesland gevestigd. De zaak was toen onder rabbinaal toezicht gesteld en daarmee adverteerde Van Vriesland. Simon Marcus van Vriesland werd in Den Haag geboren op 10 december 1823 en was gehuwd met Rebecca Presburg (Amsterdam, 31 oktober 1831).

Nieuw Amstelstraat 11 –  Gebroeders Montagnes
montagnesnwamstelstr11Op dit adres was in 1899 de hoedenzaak van de Gebroeders Montagnes gevestigd. Op de Kloveniersburgwal 37a hadden zij hun tweede vestiging.

Nieuwe Amstelstraat 11 – Stella Staal
Stella Staal opende op dit adres in 1927 een winkel in dameshoeden.

Nieuwe Amstelstraat 16 – de wed S Keizer
De weduwe S Keizer verkocht in 1893 vanaf dit adres voor de firma V M Swaap melk. De melk was koosjer en de zaak stond onder rabbinaal toezicht.

Nieuwe Amstelstraat 17 – Rudelsheim
In het begin van de vorige eeuw was op dit adres Rudelsheim’s tabakshandel gevestigd. Jacob Elias Rudelsheim werd in Leeds geboren op 24 december 1876. Aan het begin van de oorlog woonde hij in pension ‘Rozeband’ aan de Plantage Muidergracht 55. Jacob werd in Bergen-Belsen vermoord op 9 juni 1944.

Nieuwe Amstelstraat 18 – Ph. van Praag
In maart 1881 opende Ph van Praag op dit adres zijn sigarenzaak. Hij was depothouder van de Tabaks- en Sigarenfabriek van N. Heijmans te ’s Hertogenbosch.

Nieuwe Amstelstraat 18 – restaurant A H Plesser
Restaurant Plesser was op dit adres in 1940 en 1941 gevestigd. het restaurant was aangesloten bij REOR.

Nieuwe Amstelstraat 19 – R Lelieveld – Klein
R Lelieveld – Klein verkocht vanaf dit adres in 1883 “huishoudelijke benoodigdheden voor het aanstaande Faaschfeest, zooals BLAUW en BRUIN GEËMAILLEERDE PANNEN, KETELS, BRAADLADEN, POTTEN, KOEK.PANNEN, VERTINDE KETELS, PANNEN etc. GEGALVANISEERDE EMMERS, TOBBEN enz. enz”.

Nieuw Amstelstraat 19 – Santcroos
D Santcroos was bode van de Vereniging voor Toevlucht voor behoeftige Weezen en Oude Lieden van de Portugese Gemeente en woonde op dit adres in 1919.

Nieuwe Amstelstraat 20 – Hammelburg
S Hammelburg woonde hier in 1922 en hij verzorgde huwelijksinzegeningen in Zaandam.

Nieuwe Amstelstraat 21 – Luxe Bakkerij M A Blok
Luxe bakkerij M A Blok was op dit adres gevestigd in 1916.  In de Houtkopersdwarsstraat 5 was een filiaal. In april 1922 moest men deze zaak om gezondheidsredenen te huur zetten.

Nieuwe Amstelstraat 21 – Alex de Wind
Alex de Wind was solo-violist en chef d’orchestre van strijkjes. Hij woonde op dit adres in 1925

Nieuwe Amstelstraat 25 – E A Snapper
E A Snapper was in 1892 het contactadres voor de Vereniging Hulp voor Minvermoogende Wezen, waaronder het Nederlands Israëlitische Jongensweeshuis onder viel. Met hem kon contact worden opgenomen over het plaatsen van nieuwe wezen in dit tehuis.

Nieuwe Amstelstraat 26 – boekhandel Van Creveld& Co
creveldnwamstel26Boekhandel Van Creveld was op dit adres gevestigd. In september 1881 adverteerden ze met “een prachtige collectie rosj-hasjana kaarten (Joods Nieuwjaar).

Nieuwe Amstelstraat 29 – S van der Ziel
In 1892 was hier de zaak van S van der Ziel gevestigd. Deze zaak verkocht parapluies en wandelstokken.

Nieuwe Amstelstraat 30 – De Leeuw
Op 25 juni 1898 opende (’s avonds, het was immers sjabbat) J de Leeuw zijn winkel en magazijn van huishoudelijke artikelen en galanterieën op dit adres.

Nieuwe Amstelstraat 33 – S L Coltof
coltofamstelstraatSchilder S L Coltof woonde op dit adres, en in 1878 had hij een soekah (loofhut) te koop.

Nieuwe Amstelstraat 33 – boekhandel I M Rodrigues Lopes
In 1894 was hier de Hollandse- en Hebreeuwse boekhandel van I M Rodrigues Lopes gevestigd.

Nieuwe Amstelstraat 33 – drukkerij Miranda
Rond 1900 was op dit adres Drukkerij Miranda gevestigd.

Nieuwe Amstelstraat 33 – reisbureau NIW
In 1937 was op dit adres het NIW reisbureau gevestigd.

kappersoorlog
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 06-08-1943.

Nieuwe Amstelstraat 35hs – Stolpersteinen
brandeisnwamstelstraat35hsOp deze plek liggen 2 Stolpersteinen, een voor Eliazer Brandeis (Amsterdam, 15 januari 1860 – Amsterdam, 20 november 1942) en een voor zijn vrouw Grietje Velleman (Amsterdam, 18 december 1859 – Sobibor, 23 mei 1943).
Op dit adres was de kapperszaak van hun zoon Jacob,  Eliazar en Grietje woonden daar in. Eliazer stierf aan een hartaanval, twee weken nadat een aantal van zijn kinderen waren weggehaald.

Nieuwe Amstelstraat 37 – M E Kalker
M E Kalker was in 1886 op dit adres gevestigd en verkocht tapijten, vloerzeilen, lopers en behangselpapier.

Nieuwe Amstelstraat 37 – Maison Samson – Elte
Maison Samson – Elte was een naaiatelier en was rond 1911 gevestigd op dit adres.

Nieuwe Amstelstraat 43 – 45 L E Streep
L E Streep was een kleermaker en hij verhuisde zijn zaak in mei 1896 naar de Leidschestraat. Levie Ephraim Streep werd geboren op 18 oktober 1849.

Nieuwe Amstelstraat 45 – I Katan
I Katan opende in juni 1896 op dit adres een winkel in kruidenierswaren.

Nieuwe Amstelstraat 49 – J Leons
leonsnwamstelstraatOp 8 september 1880 opende J Leons op dit adres zijn mantelmagazijn.

Nieuwe Amstelstraat 49 – Diligentia
In 1882 is op dit adres gebouw Diligentia gevestigd.  In dit gebouw waren lokalen te huur waar vergaderingen gehouden werden. Zo vergaderde op 11 april 1882 de “Vereniging Hulp aan Minvermoogende Weezen” er.

Nieuwe Amstelstraat 107 – J Norden
In 1913 was hier de winkel gevestigd van J Norden.

Nieuwe Amstelstraat 123 – S M Keizer
S M Keizer was een slagerij ORT en op dit adres gevestigd in 1924. Na de 2e Wereldoorlog was deze zaak gevestigd op de Jodenbreestraat. Simon Marcus Keizer werd op 15 maart 1888 geboren.

 

 

 

bron:
“Advertentie Strelitz”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 28-11-1873. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872869:mpeg21:a0021
“Advertentie Cardozo”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 12-11-1875. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872299:mpeg21:a0007
“Advertentie Coltof”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 05-07-1878. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871966:mpeg21:a0006
“Advertentie Leons”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 10-09-1880. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860710:mpeg21:a0017
“Advertentie Van Praag”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 25-03-1881. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860738:mpeg21:a0016
“Advertentie Van Creveld”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 09-09-1881. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860930:mpeg21:a0018
“Advertentie Diligentia”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 07-04-1882. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860856:mpeg21:a0014
“vleeshal Nieuwe Amstelstraat 5.”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 01-09-1882. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860877:mpeg21:a0001
“Advertentie Lelieveld-Klein”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 13-04-1883. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860909:mpeg21:a0024
“Advertentie M E Kalker”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 09-04-1886. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872112:mpeg21:a0023
“Advertentie Van Vriesland”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 23-04-1886. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872114:mpeg21:a0005
“Advertentie weeshuis”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 26-02-1892. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861070:mpeg21:a0009
“Advertentie Van der Ziel”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 21-09-1892. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858577:mpeg21:a0029
“Advertentie S Keizer”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 31-03-1893. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858603:mpeg21:a0024
“Advertentie Rodrgues Lopes”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 08-06-1894. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858123:mpeg21:a0007
“Katan”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 19-06-1896. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858487:mpeg21:a0023
“Advertentie De Leeuw”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 24-06-1898. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858695:mpeg21:a0007
“Advertentie Montagnes”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 19-05-1899. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858742:mpeg21:a0019
“Advertentie Miranda”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 06-06-1902. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874154:mpeg21:a0006
“Advertentie Rudelsheim”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 22-12-1905. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871817:mpeg21:a0021
“Advertentie Samson-Elte”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 19-05-1911. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872732:mpeg21:a0029
“Advertentie Norden”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 28-03-1913. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860251:mpeg21:a0039
“Advertentie Blok”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 19-05-1916. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859617:mpeg21:a0032
“Advertentie Santcroos”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 12-12-1919. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859761:mpeg21:a0007
“Te huur, M A BLOK”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 21-04-1922. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874050:mpeg21:a0077
“Advertentie Hammelburg”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 19-05-1922. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874054:mpeg21:a0039
“EEN AARDIGE VERRASSING (S M Keizer).”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 28-11-1924. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872516:mpeg21:a0099
“Advertentie Alex de Wind”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 11-12-1925. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871893:mpeg21:a0028
“Mededeelingen v.d. Administratie (Stella Staal)”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 16-09-1927. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010857989:mpeg21:a0092
“De Vieeschhal.”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 12-04-1929. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858000:mpeg21:a0090
“Advertentie NIW Reisbureau”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 05-11-1937. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872982:mpeg21:a0016
“Advertentie Restaurant Plesser”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam“. Amsterdam, 02-10-1940. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861291:mpeg21:a0013
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam“. Amsterdam, 06-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318381:mpeg21:a0007
www.joodsmonument.nl, lemma Eliazer Brandeis (geraadpleegd 4 cseptember 2016)

www.onh.nl, lemma “een nieuwe en gemeenschappelijke vleeshal” (geraadpleegd 4 september 2016).
informatie slagerij Keizer met dank aan Mirjam Cijs-Loonstijn, 2 oktober 2016.
“Advertentie Streep”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 01-05-1896. Geraadpleegd op Delpher op 10-12-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858480:mpeg21:a0004
stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Jacob Elias Rudelsheim (nb kaart beschadigd, 2e naam kan Elias of Elia zijn).

 

Illustraties:
“Advertentie Coltof”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 05-07-1878. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871966:mpeg21:a0006
“Advertentie Leons”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 10-09-1880. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860710:mpeg21:a0017
“Advertentie Van Creveld”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 09-09-1881. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860930:mpeg21:a0018
“Advertentie Van Vriesland”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 23-04-1886. Geraadpleegd op Delpher op 04-09-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872114:mpeg21:a0005
“Advertentie Streep”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 01-05-1896. Geraadpleegd op Delpher op 10-12-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858480:mpeg21:a0004
foto stolpersteinen © joodsamsterdam, 4 september 2016.

laatst bijgewerkt:
10 december 2016