nieuwe uilenburgerstraat

Sophie Rosenthal Bewaarschool
Sophie Rosenthal Bewaarschool

Uilenburgerstraat 29 – Sophie Rosenthal Bewaarschool
In de Nieuwe Uilenburgerstraat stond de Sophie Rosenthal bewaarschool . Deze school was in 1887 gesticht, had 10 lokalen en plaats voor 500 kinderen uit arme gezinnen. In 1930 werd deze buurt gesaneerd en werd deze school verbouwd tot Vakschool voor Kleermakers.
Daarvoor zaten op deze school alle arme kinderen uit deze buurt. Na de oorlog was de school niet meer nodig, in 1956 is hij afgebroken en alleen de woning die bij de school hoorde staat er nog (foto 1: de school hoe deze was, foto 2 de woning vanaf de gemeentewerf, foto 3, de woning vanaf de Valkenburgerstraat). De eerste steen voor de woning werd gelegd op 15 juni 1887.

onderwijzerswoning
onderwijzerswoning

verder
In april 1893 werd de bewaarschool vereerd met koninklijk bezoek.

Uilenburgerstraat 31 – R M Krant
R M Krant had een winkel in kruideniers- en grutterswaren.

onderwijzerswoning
onderwijzerswoning

Uilenburgerstraat 30, 32, 34 – Van Praag
Op dit adres was in 1893 de brood- en beschuitbakkerij van J M van Praag ORT gevestigd.

Uilenburgerstraat 68 – Rokkestikker
J D Rokkestikker was smid en was op dit adres gevestigd in 1896. Hij verhuisde in 1897 naar de Lange Houtstraat 5.

Uilenburgerstraat 84 – Kattenburg
Op dit adres was in 1897 het café van A Kattenburg gevestigd en hij plaatste in augustus een biljard in zijn café.

Nieuwe Uilenburgerstraat 91 – Uilenburgersjoel

Een markant gebouw in deze straat is de Uilenburgersjoel, te vinden via deze link.

Nieuwe Uilenburgerstraat 97 – J D Meijerschool
Van oktober 1941 – september 1943 was dit een Joodse lagere school.

Uilenburgerstraat 110 – A de Brave
A. de Brave woonde in 1880 op dit adres in de oude Uilenburgerstraat. Hij was depothouder voor broodfabriek A. de Haan ORT.

uilenburgbadhuis1Nieuwe Uilenburgerstraat 114 – badhuis
In de vorige eeuw hadden veel huizen, zeker in de armere wijken, geen bad, douche of zelfs warm water. Ook ontbrak stromend koud water wel eens en moest men het water bij een pomp halen. Op de foto links het Gemeentelijk Badhuis in de Uilenburgerstraat in 1924 (het badhuis is gebouwd in 1923). Vanaf 1941 was dit pand een Joods badhuis. Na juli 1943 was deze bestemming niet meer nodig.

Uilenburgerstraat 118 – De Gunst
Café “de Gunst” was op nummer 118 gevestigd. De uitbaatster was wed. A. Schavrien

Uilenburgerstraat 119 – De Leeuw
In 1882 adverteerde stoom-meel en broodfabriek De Leeuw met haar brood vanaf dit adres.

Uilenburgerstraat 121 – I S van Elkan
I S van Elkan verkocht in 1881 Duits Kummelbrood ORT.

Uilenburgerstraat 141 – Ph M Tak
Ph. M. Tak leverde alle soorten koek en gebak vanaf dit adres. Het was volgens zijn advertentie streng koosjer.

Nieuwe Uilenburgerstraat 143 – Lambert, Janssen & Neumann
Voor de fabriek van Boas, op 143-145, was een van de fabrieken gevestigd van de confectiefabriek van Lambert, Janssen & Neumann.

Uilenburgerstraat 159 – W Meijer
W Meijer had op dit adres zijn slagerij in 1893.

gassanNieuwe Uilenburgerstraat 173- Boas
De gebroeders stichtten deze diamantslijperij in 1879. Het was toen de grootste diamantslijperij in Europa. Hier werd 10.000 karaat geslepen per week op 357 slijpmolens. Boas en Van Moppes waren de eerste juweliers die een eigen fabriek lieten bouwen. In de eeuwen hiervoor werden de diamanten thuis geslepen. De mannen slepen de diamanten, de vrouwen dreven de schijven aan.
De gebroeders Boas stichtten deze fabriek precies op tijd. Toen in Zuid-Afrika diamant ontdekt werd, ten tijde van de opening, zorgde het voor een enorme opbloei van deze industrie. Toen dit wat afzwakte verhuurde Boas slijpmachines een zelfstandige diamantairs. In de jaren dertig van de vorige eeuw stortte de diamantindustrie in. Het gebouw werd toen gebruikt voor allerlei industrieën, zoals een textielhandel, kousenfabriek en een pantoffelfabriek.

In de oorlog vorderde de bezetter deze fabriek en zorgde dat er weer diamant geslepen werd, voor eigen gewin.
In 1944 werd de fabriek geliquideerd. Na de oorlog werd de fabriek gebruikt voor de opslag van textiel, en sinds de jaren 90 nam de firma Gassan de fabriek over om de diamantindustrie weer in ere te herstellen. Een filmpje waar in slijperij van Boas te zien is vindt u hier. De foto onder kan aangeklikt worden voor de link met Gassan. Meer over Boas hier.

cullinanCullinan
De Cullinan werd in Amsterdam met succes gekloofd en geslepen door Joseph Asscher van Diamantslijperij Asscher, de meest vooraanstaande diamantslijper van die tijd. In het oppervlak van de steen werd een klein “venster” geslepen, zodat Ascher de breuklijnen en inclusies (onvolkomenheden) kon zien. De heer Asscher liep dagenlang met de steen in zijn zak rond en bekeek en hanterde de steen telkens weer. Op 10 februari 1908 waagde hij het erop. Hij had een kleine snede in de steen gemaakt en zou deze klieven met het risico dat de steen ook kon versplinteren. De slag waarmee hij de steen kloofde vergde zoveel van hem dat hij na afloop flauwviel. De bewerking was desondanks feilloos.
Van de Cullinan zijn negen grote en 96 kleine diamanten geslepen, waaronder de Star of Africa (of: Cullinan I ). Deze diamant van 530,2 karaat is verwerkt in de scepter van de Britse koning, maar de steen wordt door de koningin ook in een broche gedragen. De andere stenen zijn verwerkt in de kroonjuwelen. Een deel van de steen bleef in de vorm van kleine briljanten en slijpsel achter bij de firma Asscher als werkloon voor het splijten en slijpen.

verder
Bij de ingang is de eerste steen aangebracht door Julius Hartog Boas, 1,5 jaar oud, op 22 april 1887.

bron:
www.de-eerste-steen.nl, lemma Nieuwe Uilenburgerstraat 173-175
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 13 mei 1881, Kummelbrood
ibidem, 17 sep 1880, A de Brave
ibidem, 3 nov 1882, De Leeuw
ibidem, 10 feb 1893, Van Praag
ibidem, 26 mei 1893, W Meijer
ibidem, 9 juni 1893, Ph M Tak
ibidem, 24 feb 1894, De Gunst
ibidem, 7 sep 1896, Rokkestikker
ibidem, 30 april 1897, Rokkestikker
ibidem, 27 aug 1897, Kattenburg
ibidem, 24 sep 1897, Krant
Stigter, Bianca, De bezette stad, plattegrond van Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2005), Nieuwe Uilenburgerstraat 114, p 74 (nr 97, nr 114)
Illustraties:
foto’s rechtmidden en – onder © joodsamsterdam.nl
Laatste aanpassing:
28 aug 2015