nieuwmarkt

flessemannieuwmarktDe Nieuwmarkt is in 1614 ontstaan toen de grachten rondom de Waag overkluisd werden. Dit betekent dat er bebouwing overheen kwam. De Waag, die eigenlijk St. Anthoniespoort heet, verloor in deze tijd ook haar verdedigingsfunctie aangezien de stad werd uitgebreid met de Lastage. De poort werd de waag en het plein voor de Waag werd een markt. In het vooroorlogse Amsterdam waren, zoals ook nu, diverse markten. Er waren markten die dagelijks geopend waren, maar ook weekmarkten. Onder de marktkooplui waren ook veel Joodse Amsterdammers, wellicht een echo uit de tijd van de gilden toen veel beroepen niet door Joden uitgeoefend mochten worden. De markten op de Nieuwmarkt en het Waterlooplein waren de grootste markten van Amsterdam, beide met zo’n 300 plaatsen. Joodse marktkooplui stonden vooral op het Waterlooplein, de Nieuwmarkt, in de Uilenburgerstraat (de markt die vooral op zondagmorgen populair was) en op het Amstelveld.
Op de Uilenburgerstraat en op het Waterlooplein werden vooral tweedehands goederen verkocht, maar ook vis, levensmiddelen en niet te vergeten het ‘joodse zuur’, ingelegde uien, augurken etc. Op de Nieuwmarkt werden vooral levensmiddelen verkocht.

Nieuwmarkt in de oorlog
Gedurende de oorlog werd de Nieuwmarkt door de bezetter gebruikt als een van de verzamelplaatsen voor de deportatie van Joden.

De Waag
Vaak wordt het Joods Historisch Museum gezien als een instelling die na de oorlog is opgericht om het Joodse leven in herinnering te houden. Maar dat klopt niet, wat het Joods Historisch Museum bestond al in 1932 en was toen gevestigd in de Waag. Het museum was toen slechts een kamertje op de bovenste verdieping. Het bleef op de Waag gevestigd tot 1987 en uiteraard was het gedurende de oorlog op last van de bezetter gesloten. De bezetter zorgde ervoor dat gedurende de oorlog 80% van de collectie verdween en het duurde tot 1955 Minister President Drees het Joods Historisch Museum kon heropenen, toen op de gehele bovenverdieping van het Waaggebouw. In 1975 werden de 2 bovenste verdiepingen in gebruik genomen en op 3 mei 1987 werd het nieuwe Joods Historisch Museum geopend in de vier voormalige synagoges aan het Jonas Daniël Meijerplein.

Joodse bedrijven
Aan de Nieuwmarkt staat de voormalige textielhandel Flesseman (tekening rechts).