sint anthoniesbreestraat

 anthoniesluisDeze straat werd gedurende de eerste helft van de 17e eeuw de Breestraat genoemd en loopt vanaf de Nieuwmarkt naar het Mr. Visserplein. Op het deel vanaf de Anthoniessluis tot aan het Mr. Visserplein woonden vanaf de in de 17e eeuw veel Joden, waardoor dit deel al snel Jodenbreestraat genoemd werd, en het andere deel van de Breestraat werd -daarvoor al- St. Antoniesbreestraat genoemd. Voor de geschiedenis van deze straten volg deze link. De inventarisatie van Joodse bedrijven die adverteerden in deze straat geeft het beeld dat de Sint Anthoniesbreestraat net zo goed ook Jodenbreestraat genoemd had kunnen worden. Ook hier waren de meeste middenstanders Joods.

St Anthoniesbreestraat 2 – Marchand
G Marchand en zoon waren bedden- en matrassenmakers en op dit adres gevestigd tot april 1897. Toen verhuisden ze naar de Amstel 180.

St Anthoniesbreestraat 6 – Engelsman
Soesman Engelsman had vanaf 1914 zijn volks-drogisterij hier gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 9 – Drukker
Elie Drukker had op dit adres in 1904 een vishandel.

St Anthoniesbreestraat 9 – Cohen
Het bedrijf Herman Cohen & Zoon was hier gevestigd in 1946.

St Anthoniesbreestraat 10 – Mossel
De weduwe Mossel had hier haar zaak zitten in 1898 en verkocht beddengoed, tafellakens, linnen en velours.

St Anthoniesbreestraat 10 – Spier
Firma Spier en Van Esso was op dit adres in 1918 gevestigd en verkocht manufacturen en confectie.

St Anthoniesbreestraat 16 – Stibbe
S J Stibbe had op dit adres in 1901 een zaak in vloerzeilen, linoleum, karpetten, tapijten, matten etc.

St Anthoniesbreestraat 17 – De Vries
Gebroeders De Vries verkochtern hier, en in hun zaak op de St Luciënsteeg 14 in 1892 spiegels.

anthoniesbreestraat19boter1St Anthoniesbreestraat 19 – Boter
Op 1 juni 1880 werd op dit adres een boterhal geopend.

St Anthoniesbreestraat 20 – Van de Kar
S M van de Kar had in 1912 op dit adres zijn banketbakkerij ORT. Op 21 nov 1917 werd dit bedrijf verplaatst naar de Linnaeuskade 2.

St Anthoniesbreestraat 21 – Premsela
Jacob Meijer Premsela, grondlegger van het bedrijf Premsela & Hamburger, woonde op dit adres en overleed er in 1849.

St Anthoniesbreestraat 22 – Salomons
A Salomons had hier in 1893 zijn magazijn voor hoeden en petten.

St Anthoniesbreestraat 22 – De Leeuw
In 1901 was op dit adres bakker S N de Leeuw & Co gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 22 – Wittenburg
Louis Wittenburg was in 1901 op dit adres gevestigd en had er een zaak in feestartikelen. Voor dfl. 0,25 was er de komische voordracht van Louis Contran, “De Politieke Minjanman” verkrijgbaar.

St Anthoniesbreestraat 24 – Stibbe
B Stibbe had in 1900 hier Magazijn “De Modekapel”.

St Anthoniesbreestraat 27 – Kater
H Kater opende in mei 1895 op dit adres een zaak in koloniale- en grutterswaren en aanverwante artikelen.

St Anthoniesbreestraat 28 – Wijnperle
B Wijnperle was voorzitter van de Vereeniging Nut en Genoegen en woonde op dit adres in 1894.

St Anthoniesbreestraat 31 – Hillesum
In 1879 had J S Hillesum hier zijn barbierszaak. In 1893 adverteerde hij vanaf hetzelfde adres, en was dit een logement geworden.

St Anthoniesbreestraat 33 – Santilhano

In 1920 had M Santilhano zijn zaak in dames- en heerenstoffen op nummer 33 gevestigd. In oktober van dat jaar verhuisde de zaak naar nummer 66.

St Anthoniesbreestraat 33 – Bartels
Em Bartels had op dit adres in 1935 zijn zaak in wollen- en zijden stoffen gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 34 – Kinsbergen
S Kinsbergen had hier in 1925 een magazijn in zijden- en wollen stoffen.

St Anthoniesbreestraat 34 – Van Gelderen
Dit restaurant van J van Gelderen werd in 1942 aangemerkt als een Joodsch Lokaal (café of eetgelegenheid). Het bedrijf was aangesloten bij het REOR. Het gezin bestond uit Joseph van Gelderen (Amsterdam, 17 feb 1906), Judith van Gelderen – Rubens (Amsterdam, 7 feb 1909), Catharina van Gelderen (Amsterdam, 18 nov 1936) en Ruben Izak van Gelderen (Amsterdam, 11 juni 1941). Het gezin werd in Sobibor vermoord op 4 juni 1943.

St Anthoniesbreestraat 35 – Susan
Hier was D Susan & Co gevestigd. Ze verkochten in 1894 stoffen, tapijten en zeil.

anthoniesbreestraat36St Anthoniesbreestraat 36 – synagoge
Van 1874 tot 1943 was hier de synagoge gevestigd van Mewackshy Jousher. In 1927 werd de synagoge her-ingewijd nadat deze gerenoveerd was. Rabbijn Coppenhagen droeg de Seforiem binnen. Het kwartet uit de Grote Synagoge onder leiding van S H Englander begroette de torah-rollen en de binnen komenden met Booroeg Habboo.

In 1934 werd in deze sjoel een speciale jeugddienst gehouden in verband met het overlijden van H M de Koningin-Moeder (Emma).

St Anthoniesbreestraat 38 – Kalf
Willem Kalf had in 1900 hier zijn banketbakkerij.

St Anthoniesbreestraat 39 – Wijnperle
B Wijnperle had op dit adres in 1902 zijn snelpersdrukkerij.

St Anthoniesbreestraat 45 – Schaap
Gebroeders Schaap hadden hier hun bakkerij in 1898 en leverden ORT brood. Deze zaak werd in 1899 overgenomen door H J J Willemsen.

St Anthoniesbreestraat 45 – Willemsen
H J J Willemsen had hier in 1899 een bakkerij ORT. In 1941 was deze bakkerij overgenomen door Fa. M Schots en in een advertentie van 11 juli 1941 laat de opperrabbijn van de NIHS, dhr Sarlouis, weten dat de bakkerij niet meer onder rabbinaal toezicht staat.

St Anthoniesbreestraat 47 – Lissauer
Emanuel Lissauer’s Manufacturenhandel was in 1937 op dit adres gevestigd. Er verscheen een artikel in de krant aangezien de heer J Groenstad 25 jaar in dienst was bij dit bedrijf.

St Anthoniesbreestraat 53 – Moros
Fa Moros en Schnitzer was op dit adres gevestigd in 1938 en fabriceerde regenmantels en regenjassen.

St Anthoniesbreestraat 55 – S Leeuwin
S Leeuwin Lzn was op dit adres gevestigd in 1903 en men kon daar matrassen en bedden laten repareren.

St Anthoniesbreestraat 57 – Kleine Winst
“De Kleine Winst” was in 1886 een zaak in zijden stoffen, fluweel en nouveautés.

St Anthoniesbreestraat 57 – De Schaap
J de Schaap was op dit adres gevestigd in 1898 en verkocht matzes.

St Anthoniesbreestraat 58 – postkantoor
Op nummer 58 was in 1912 een postkantoor gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 59 – Polak
S Polak & Zoon was op dit adres gevestigd in 1906 en verkocht kleding voor heren en kinderen.

anthoniesbreestraat62katananthoniesbreestraatSt Anthoniesbreestraat 62 – koffiehandel
Elke week was een tien gulden te winnen bij koffie van het merk “Fortuna”. Deze koffie werd op dit adres verkocht, en in juli 1897 won mejuffrouw J. Susan van de 1e Batavierdwarsstraat deze prijs. 10 gulden in 1897 heeft een koopkracht van €300 in 2015.  Waarschijnlijk werd deze koffie verkocht in de kruidenierszaak van D Katan.

St Anthoniesbreestraat 63 – Duizend
S H Duizend zat op dit adres in 1901 en was een slager ORT. Wed S E van Collem verhuisde de zaak in vleeschwaren ORT van de Jodenbreestraat 4 naar dit adres op 1 maart 1902.

St Anthoniesbreestraat 63 – De Groot
Dit restaurant van W de Groot werd in 1942 aangemerkt als een Joodsch Lokaal (café of eetgelegenheid). Het gezin bestond uit Wold de Groot (Amsterdam, 25 oktober 1913) en Jeanette de Groot-Nathans (Arnhem, 6 september 1906). Zij werden in Sobibor vermoord op 9 juli 1943. Een kind van hen overleefde de oorlog. Het restaurant was aangesloten bij REOR.

St Anthoniesbreestraat 63 – distributie
Het was het distributielokaal van de Joodse Centrale Keuken vanaf 28 januari 1943. Het pand is afgebroken.

St Anthoniesbreestraat 65 – gebr Bartels
In 1918 zat hier de zaak van de gebroeders Bartels. Ze verkochten Engelse stoffen. In 1946 vroeg E M Bartels, groothandel in textiel, vanaf dit adres een magazijnbediende.

St Anthoniesbreestraat 66 – Frankfort
Sally Frankfort was hier in 1901 gevestigd met zijn banketbakkerij ORT.

St Anthoniesbreestraat 66 – S Visser
S Visser had op nummer 66 een zaak in zijden en wollen damesstoffen. Op 8 mei 1915 werd de zaak verplaatst naar nummer 68.

St Anthoniesbreestraat 66 – Santilhano
In 1920 had M Santilhano zijn zaak in dames- en heerenstoffen op nummer 33 gevestigd. In oktober van dat jaar verhuisde de zaak naar nummer 66.

St Anthoniesbreestraat 68 – S Visser
S Visser had op nummer 66 een zaak in zijden en wollen damesstoffen. Op 8 mei 1915 werd de zaak verplaatst naar nummer 68.

St Anthoniesbreestraat 68 – Koster
W J Koster had op dit adres in 1903 een zaak in vleeschwaren. Rabbijn Dunner liet werden in een advertentie niet in te kunnen staan voor het kasroet van de producten (niet kosjer).

St Anthoniesbreestraat 69 – Van Aalst
Firma Jacob van Aalst was hier gevestigd in 1904 en maakte blouses. Er was ook een vestiging op de Snoekjesgracht 10-11.

pintohuisSt Antoniesbreestraat 69 – Pintohuis
Het monumentale De Pintohuis (foto) op de in het verlengde liggende St. Antoniesbreestraat had ook gesloopt moeten worden maar dit is voorkomen.

St Anthoniesbreestraat 70 – Presburg
Café Presburg was op dit adres gevestigd in 1899.

St Anthoniesbreestraat 71 – Prins
E Prins was costuumnaaister en woonde op dit adres in 1896.

anthoniesbreestraat71wesselSt Anthoniesbreestraat 71 – Wessels
In 1902 was hier de sigarenzaak van M Wessels gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 71-73-94 – Susan
Gebr Susan’s dames- en heerenmodemagazijn was op deze adressen gevestigd in 1933.

St Anthoniesbreestraat 72 – De Klok
D S de Jong had hier in 1892 zijn manufacturen-magazijn “De Klok”.

St Anthoniesbreestraat 73 – B Heertje
Barend D Heertje had hier in 1892 zijn hoeden-, petten- en pelterijenmagazijn.

St Anthoniesbreestraat 74 – H Cohen
Horlogemaker H Cohen was op dit adres gevestigd in 1896.

St Anthoniesbreestraat 74 – Gompers
Fam Gompers, pelterijen (bonthandel) had hun bedrijf hier gevestrigd in 1910.

St Anthoniesbreestraat 75 – Reine
J M Reine was poelier en op dit adres gevestigd in 1897.

St Anthoniesbreestraat 79 – J N Cardozo
op dit adres was het kantoor gevestigd van sigarenfabriek Cardozo.

St Anthoniesbreestraat 81 – Poppelsdorf
S J Poppelsdorf had hier in 1901 een zaak in gala-kostuums. Hij leverde de kostuums die nodig waren in de Stadsschouwburg bij het bezoek van Koningin Wilhelmina en Hertog Hendrik.

St Anthoniesbreestraat 84 – De Jong
Gebroeders De Jong hadden op dit adres, bij de Hoogstraat, hun kosjere logement en restaurant. Logies en ontbijt kostte in 1893 dfl 0,60.

St Anthoniesbreestraat 84 – N H Kalf
In 1897 was hier de slagerij van N H Kalf gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 84 – M Brest
De voorzitters van de Joodse Raad maakten in 1942 bekend dat de slagerij van M Brest een van de slagerijen was waar Joodse klanten hun bestellingen konden doen. Brest was hier in 1935 al gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 88 – Hartog
David Hartog opende in september 1894 op dit adres een banketbakkerij. Hij was tevens gevestigd op de Weeperstraat 83-85 .

St Anthoniesbreestraat 88 – Salomon
In 1947 was hier het bedrijf B Salomon, in zijden en wollen stoffen, gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 90 – Salomon
In 1906 was hier het bedrijf van B Salomon gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 91 – De Haan
Izaak Aron de Haan, grondlegger van Matzefabriek De Haan, woonde met zijn gezin op dit adres rond 1850.

St Anthoniesbreestraat 92 – Blitz

Poelier S H Blitz verhuisde op 1 aug 1892 van dit adres naar de Rapenburgerstraat 66.

St Anthoniesbreestraat 92-1 – Krant
Onder leiding van Jacob Hamel werd in 1930 een Joods dubbelmannenkwartet Musica opgericht. Het secretariaat was bij de heer Krant gevestigd.

St Anthoniesbreestraat 93 – Casseres
M de Casseres verkocht vanaf dit adres, en vanaf de Weesperstraat 82 busgroenten ORT.

St Anthoniesbreestraat 94 – Pool
L Pool en Zonen verkocht vanaf dit adres in 1906 allerlei zaken zoals breukbanden, brillen, kunstledematen en dergelijke.

St Anthoniesbreestraat 71-73-94 – Susan
Gebr Susan’s dames- en heerenmodemagazijn was op deze adressen gevestigd in 1933.

St Anthoniesbreestraat 95 – Noord
J Noord was de uitbater van dit pand in 1895, en hij was behanger.

St Anthoniesbreestraat 96 – J Tertaas (1855)
Joseph Tertaas had in 1893 op dit adres een café.

St Anthoniesbreestraat 98 – Moscou

Gebroeders D & L Moscou zaten op dit adres in 1922 met hun Galanterieën-Kramerijen engros bedrijf.

verder
In 1904 ging de elektrische tram door deze straat rijden. In 1904 was dat lijn 7, deze werd in 1905 vernummerd naar lijn 8. Deze lijn ging van het Centraal Station naar de Weesperzijde en werd later verlengd naar de Rivierenbuurt. In 1942 werd de lijn opgeheven. Van 1945 tot 1948 reed lijn 26 door deze straat, daarna lijn 11. Deze werd in 1955 opgeheven.

bron:
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 17 okt 1879, Hillesum, nummer 31
ibidem, 28 mei 1880, boterhal, nummer 19
ibidem, 15 jan 1886, De Kleine Winst, nummer 57
ibidem, 29 juli 1892, De Vies, nummer 17
ibidem, 29 juli 1892, Blitz, nummer 92
ibidem, 21 okt 1892, Katan, nummer 62
ididem, 5 aug 1892, De Klok, nummer 72
ibidem, 11 nov 1892, Barend D Heertje, nummer 73
ibidem, 19 mei 1893, Salomons, nummer 22
ididem, 18 aug 1893, Hillesum, nummer 31
ibidem, 18 aug 1893, De Jong, nummer 84
ibidem, 30 maart 1894, Wijnperle, nummer 28
ibidem, 30 maart 1894, Drukker, nummer 9
ibidem, 13 april 1894, D Susan & Co, nummer 35
ibidem, 14 sep 1894, Hartog, nummer 88
ibidem, 15 maart 1895, Noord, nummer 92
ibidem, 31 mei 1895, Kater, nummer 27
ibidem, 30 maart 1896, Cohen, nummer 74
ibidem, 20 nov 1896, Prins, nummer 71
ibidem, 23 april 1897, Kalf, nummer 84
ibidem, 30 april 1897, Marchand, nummer 180
ibidem, 2 juli 1897, koffie, nummer 62
ibidem, 24 sep 1897, Reine, nummer 75
ibidem, 28 jan 1898, Mossel, nummer 10
ibidem, 4 maart 1898, De Schaap, nummer 57
ibidem, 15 april 1898, Schaap, nummer 45
ibidem, 21 april 1899, Willemsen, nummer 45
ibidem, 1 sep 1899, Presburg, nummer 70
ibidem, 15 juni 1900, Stibbe, nummer 24
|ibidem, 22 juni 1900, Kalf, nummer 38
ibidem, 8 feb 1901, Poppelsdorf, nummer 81
ibidem, 8 maart 1901, Stibbe, nummer 16
ibidem, 22 maart 1901, Duizend, nummer 63
ibidem, 5 april 1901, Frankfort, nummer 66
ibidem, 12 april 1901, De Leeuw, nummer 22
ibidem, 18 okt 1901, Wittenburg, nummer 22
ibidem, 21 feb 1902, Van Collem, nummer 63
ibidem, 12 sep 1902, Wessels, nummer 71
idibem, 5 dec 1902, Wijnperle, nummer 39
ibidem, 15 mei 1903, Leeuwin, nummer 55
ibidem, 22 mei 1903, Koster, nummer 68
ibidem, 3 juni 1904, Van Aalst, nummer 69
ibidem, 26 jan 1906, Pool, nummer 94
ibidem, 23 maart 1906, Polak, nummer 59
ibidem, 30 maart 1906, De Casseres, nummer 92
ibidem, 25 mei 1906, Salomon, nummer 90
ibidem, 30 sep 1910, Gompers, nummer 74
ibidem, 29 maart 1912, Van de Kar, nummer 20
ibidem, 2 okt 1912, postkantoor, nummer 58
ibidem, 31 juli 1914, Esngelsman, nummer 6
idibem, 7 mei 1915, Visser, nummer 66 – 68
ibidem, 16 nov 1917, Van de Kar, nummer 20
ibidem, 22 maart 1918, Bartels, nummer 65
ibidem, 17 mei 1918, Spier en Van Esso, nummer 10
ibidem, 8 okt 1920, Santilhano, nummer 33 – 66
ibidem, 22 sep 1922, Moscou, nummer 98
ibidem, 20 nov 1925, Kinsbergen, nummer 34
ibidem, 28 nov 1930, Krant, nummer 92-1
ibidem, 17 maart 1933, Susan, nummer 71-73-94
ibidem, 23 maart 1934, speciale dienst, nummer 36
ibidem, 17 mei 1935, Bartels, nummer 33
ididem, 29 sep 1935, Brest, nummer 84
ibidem, 1 jan 1937, Lissauer, nummer 47
ibidem, 23 sep 1938, Moros, nummer 53
ibidem, 26 april 1946, Bartels, nummer 65
ibidem, 17 mei 1946, Herman Cohen, nummer 9
ibidem, 18 april 1947, Salomon, nummer 88
Het Joodsche Weekblad, 11 juli 1941, Schots, nummer 45
ibidem, 24 april 1942, Brest, nummer 84
ibidem, 10 juli 1942, Van Gelderen, nummer 34
ibidem, 10 juli 1942, De Groot, nummer 63
Het Nieuws van den Dag, 21 september 1893 (J Tertaas, nummer 96)

www.wikipedia.nl, lemma St Anthoniesbreestraat, trams (geraadpleegd 30 dec 2015)
www.iisg.nl, bepalen waarde gulden – euro (geraadpleegd 28 dec 2015)
www.joodsmoument.nl, lemma gezin Joseph van Gelderen (geraadpleegd 30 dec 2015)
ibidem, lemma gezin Wolf de Groot (geraadpleegd 30 dec 2015)
Stigter, Bianca, De Bezette Stad, Platengrond van Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2005) p 78
met dank aan Hans Roeper voor aanvulling Joseph Tertaas

Illustraties:
Nieuws Israëlietisch Weekblad, 30 sep 1927, foto synagoge bij de herinwijding, nummer 36
ibidem, advertenties
“Advertentie”. “Nieuw Israelietisch weekblad – Katan“. Amsterdam, 04-04-1913. Geraadpleegd op Delpher op 27-11-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860252:mpeg21:a0042  

foto’s van nu: © joodsamsterdam.nl
indexfoto © joodsamsterdam.nl, 29 dec 2015

Laatst aangepast:
19 januaro 2017