straten> plantage middenlaan
Plantage Middenlaan 4
Op dit adres werd in 1927 het Rikka Hoppertheater geopend. In het geboortejaar van Beatrix, 1938, werd de naam veranderd in Beatrixtheater. Dit theater was een concurrent van de Hollandsche Schouwburg en een van de oorzaken van een faillissement van de schouwburg. Het was een theater waar het lichtere genre geprogrammeerd stond. Vanaf september 1941 mochten alleen Joden dit theater bezoeken, en werd dit theater, van de niet-Joodse directeur Sellmeijer, het "Theater van de Lach" genoemd. In het voorjaar van 1942 werd het theater gesloten, in het voorjaar van 1944 werd het heropend als Hortus Theater en in 1946 kocht Theo Desmet het en sindsdien heet het theater Desmet. Plantage Middenlaan 14a
Hier bevond zich Diamantslijperij De Concentratie. In de oorlog zaten in dit pand Joodse onderduikers, zoals Klaartje Nikkelsberg.
Naast het poortje van de diamantslijperij was, bereikbaar via de binnenplaats, café Overeem. Hier kwamen opvrijdagavond handelaars in goud en diamant samen, ook in de oorlog. Zo kon men de sieraden in de oorlog verkopen. Dit kon tot 1942 toen dit, na verraad, niet meer mogelijk was.

Plantage Middenlaan 19
Hier was sinds 1937 de dansschool van Dop en Mona Helms gevestigd. Zij boden veel hulp aan onderduikers in de 2e Wereldoorlog. In juni 1942 werd Dop gearresteerd en hij overleed op 18 januari 1943, na mishandeling in de gevangenis, 33 jaar oud. Zijn vrouw zette de dansschool voort, zelfs illegaal nadat in september 1942 dansscholen zich moesten registreren bij de Kulturkammer, wat Mona Helms weigerde. Daarnaast werd de dansschool een plaats voor onderduikers. De dansschool bleef tot 1954 bestaan. Mona Helms overleed in 2000.

Plantage Middenlaan 24
Hier is de Hollandsche Schouwburg gevestigd. Over de gebeurtenissen rond dit gebouw meer informatie onder gebouwen of via deze link.
Ook deze schouwburg werd alleen toegankelijk voor Joden. De programmering was ook Joods. Zo traden er het Joods Symfonie Orkest, het Joods Kamerorkest en het Joods Amusementsorkest op.
Heintje Davids was er te zien met de Nelson-revue. Het was een trouwlocatie toen Joden niet meer in het stadhuis mochten trouwen. Vanaf juni 1942 kreeg de schouwburg de bestemming als "Umschlagplatz Plantage Middenlaan". Dit duurde tot 19 november 1943, na het laatste transport vanuit dit gebouw.
Plantage Middenlaan 25
Hier woonde Henriëtte Pimentel, de directrice van de creche op nummer 31-33. Meer informatie via deze link.

Plantage Middenlaan 27
Aan de overzijde bij de Hollandse Schouwburg stond de Hervormde Kweekschool. Jarenlang zat hier, tot 2011, het IVKO.
Via de creche op nummer 31-33 (afgebroken 1976), de achtertuin en deze school werden veel Joodse kinderen gered. Meer informatie via deze link.

Plantage Middenlaan 31-33
Hier stond de creche van de Vereeniging Zuigeling-Inrichting en Kinderhuis, opvang voor kinderen en zuigelingen. Vanaf oktober 1942 was dit de "kinderafdeling" van de Hollandsche Schouwburg. Kinderen tot 12 jaar werden hier opgevangen van wie de ouders in de schouwburg zaten. In totaal hebben hier ca. 5000 kinderen in de oorlogsjaren verbleven.
Walter Süskind, Felix Halverstad, Virrie Cohen, Henriëtte Pimentel en een aantal verzetsgroepen werkten samen om kinderen uit de creche te smokkelen en hebben zo tussen de 600 en 1000 kinderen gered.

Plantage Middenlaan 48
Beth Menoucha/Beth Sjalom, een Joods bejaardentehuis. Laatste bewoners (Clara Tak, Eva van Gelder, Judith van Witsen, Rosette Roozendaal, Mietje de Leef, Hester Leek, Clarisse van Vriesland, Esther Pinto) werden gedeporteerd in 1943. De Duitse Marine nam het gebouw in gebruik op 8 februari 1943.
Plantage Middenlaan 58
Op nummer 58 woonde vlak voor de oorlog Arnold van Amerongen. Hij was getrouwd met Ro Asscher, een zus van Bram Asscher. Hun zoon, Jaap van Amerongen, overleefde samen met zijn vrouw de oorlog. Na de oorlog was hij voorzitter van de Nederlandse Zionistenbond en hij vertrok in 1947 naar Israel, waar hij zijn naam veranderde in Jaacov Arnon. Hij werd econoom, kreeg een hoge positie bij het Ministerie van Financiën, werd aktief in de vredesbeweging en kort na zijn dood werd in Jeruzalem een straat naar hem vernoemd.

Plantage Middenlaan 80
Aby Jetomim (vader van de wezen/foto rechtsboven). Portugees Israëlitisch Jongensweeshuis. In 1943 vorderde de Luftwaffe het gebouw. In het gebouw is nog een plaquette aanwezig van de Portugees Israelitische Gemeente (tot rechts). Hierop valt te lezen dat Aby Jetomim in 1648 werd opgericht, in 1861 betrok men een gebouw op Jodenbreestraat 89 en op 2 feb 1930 naar dit pand op de Plantage Middenlaan.


Voor het redden werd eerst aan de ouders toestemming gevraagd, baby's waren makkelijk onder te brengen, blonde kinderen werden naar Friesland gebracht, donkere kinderen naar Limburg. De creche werd eind september 1943 gesloten en is afgebroken. De film hiernaast gaat over kinderen die via de creche onderdoken.
Wanneer de film verwijderd is, meldt dat svp hier.
 
 
© en website: bmwd / disclaimer
foto plaquette Plantage Middenlaan 80: met dank aan A. Siemers.