synagoge latherusstraat

synlatherusstraatmosveldIn Amsterdam-Noord woonden in 1941 625 Joden. Op 29 maart 1929 werd een sjoel in gebruik genomen van de vereniging “Sjoloum Wereingoes” (Vrede en Vriendschap). De sjoel was gevestigd op de Latherusstraat / Mosveld en het Mosveld was ooit het bruisende hart van Amsterdam-Noord.

De inwijdingsdienst werd geleid door Raw Sarlouis. In eerste instantie was er voor deze sjoel geen chazzan en moest de chazzan iedere keer uit de stad komen, lopend via de Oranjesluizen. Later woonde chazzan dhr. Viskoop boven de sjoel. De laatste dienst was op 21 september 1941. Het gebouw werd verwoest bij het bombardement van (17?) juli 1943, een bombardement waarbij ruim 200 doden vielen.
Het pand op de foto rechts staat nu op de hoek Latherusstraat 2/ Mosveld, rechts een foto van de sjoel.

latherusstraat210-jarig bestaan
In 1939 werd het 10-jarig bestaan van de synagoge gevierd. Dat gebeurde in aanwezigheid van de heren L. H. Sarlouis en I. Vredenburg en hun echtgenoten.
De voorzitter van van de vereniging was toen de heer M. Poons en hij memoreerde dat het vooral de inspanning van de opperrabbijn was waardoor de synagoge tot stand was gekomen.
De eerste diensten in Noord werden 17 jaar eerder al gehouden, in het fipaviljoen, onder leiding van de heren L. Vorst, B. Abram en H. Hammelburg. Later werden de diensten verplaatst naar de woning van de heer J. Viskoop, werd de heer Hammelburg de voorzanger en werd de heer J. Lierens geheel belangeloos de sjammes (“koster”).
In 1923 werd na overleg met Rabbinaat en kerkbestuur de bovenzaal van het oude Tolhuis tot synagoge ingericht.
Ook hier was de toestand verre van ideaal.

mosveldsynDe inwijding van de synagoge hoek Mosveld en Latherusstraat geschiedde op zondagavond 13 Adar II 5689 (24 maart 1929), waarbij nu wijlen Opperrabbijn A. S. Onderwijzer de gelegenheidsrede uitsprak.
In 1936 werd een fonds tot aankoop van een eigen sijfer touro (tora-rol) gesticht, waarvoor vele leden vol liefde een deel van hun verre van vorstelijk inkomen geofferd hebben.

De synagoge in Noord is er tot in de oorlog geweest. Na de oorlog was er geen Joodse gemeente in Amsterdam-Noord.

Een aantal mensen uit dit verhaal…

Lodewijk Hartog Salouis (Amsterdam, 28 feb 1884 – Auschwitz, 26 okt 1942) was opperrabbijn en woonde op de Plantage Franschelaan 17.

H Hammelburg was voorzanger van deze kille van 1923 – 1931.

A S Onderwijzer is Abraham ben Samson ha-kohen Onderwijzer (Muiden, 24 juli 1862 – Amsterdam, 17 november 1934). Abraham was opperrabbijn.

J Viskoop is Joseph Viskoop (Amsterdam, 8 okt 1880 – Amsterdam, 15 april 1942). Hij was kruidenier van beroep. Zijn laatste adres was Latherusstaat 4-1; naast de synagoge.

Illustratie:
foto boven: En er was nog over, fotoboek ter gelegenheid van 350 jaar Joodse gemeente Amsterdam, 1985
annonce: Nieuw Israëlietisch Weekblad, 12 april 1929.
foto rechts: joodsamsterdam.nl, 2012