valckenierstraat

De Valckenierstraat was een straat met veel Joodse bewoners. Volgens joodsmonument.nl vonden in de oorlog 164 bewoners de dood in de kampen. Dat de straat zo’n Joods karakter had, is mede te danken aan de centrale ligging in het gebied waar de grote diamantslijperijen waren. Daarnaast zijn er een paar panden met een bijzondere Joodse geschiedenis.

Salerno-AmsterdamWoningbouwvereniging Salerno
In 1853 werd door Simon Wolf Josephus Jitta samen met Dr E C Buechner de vereniging Salerno opgericht. Dit was een vereniging die zich bezig hield met de volkshuisvesting.
In 1854 gaf deze vereniging architect Leliman de opdracht om op een terrein bij het Weesperplein 48 arbeiderswoningen te ontwerpen. Dit ontwerp kwam er, een voorgebouw aan de Nieuwe Achtergracht met 16 woningen en een achtergebouw aan de huidige Valckenierstraat 23 – 33 met 32 woningen (foto midden). De bouw werd door het bestuur van de vereniging goedgekeurd op 5 september 1854 voor een bedrag van dfl. 41.362,– met als aannemer C de Zwaan en H J Koper.
De huur van de woningen was voor het voorgebouw tussen de dfl 1,30 en 1,60 per week, voor het achtergebouw tussen de 0,80 en 1,30. Een benedenwoning was duurder dan een bovenwoning. De woningen waren gewild, in 1866 was er nog een wachtlijst voor. Het ligt voor de hand dat dit gebouw, centraal gelegen binnen het gebied met de grote diamantslijperijen en rond de Kaapse Tijd, gewild was bij arbeiders in de diamantindustrie.

Ostjidischer Arbiter Kulturfarajn Sch.Anski
in de Valckenierstraat was voor de oorlog het zaaltje van de oost – Joodse immigranten gevestigd. Waarschijnlijk was dit gebouw “De Leeuw”. De vereniging, doorgaans Sch.Anski genoemd, werd in 1920 opgericht. Na de oorlog zat de organisatie op de Rapenburgerstraat 67.

valkeniervandetA B Davidsschool
Op nummer 39 (foto rechts) was de Joodse Dagnijverheidsschool voor jongens gevestigd, de A B Davidsschool. Deze werd in 1928 opgericht. Ook daarvoor moet er een school in het gebouw gezeten hebben, het gebouw dateert van 1899.
Op de Davidsschool werd de jongeren een vakopleiding gegeven: metaalbewerken, electrotechniek, automontage, meubelmaken en -stofferen, banketbakken, houtbewerken e.d. Juist die vakopleidingen zorgden ervoor dat een aantal de concentratiekampen overleefden, de beroepen kwamen in de kampen van pas.

Stolpersteinen
In augustus 2012 werden er in deze straat Stolpersteinen geplaatst voor het gezin van Bernard Kalkoene.

bron:
jhm,
nai.nl,
joodsmonument.nl
Anstadt, Milo, Bund in Amsterdam 1920 – 1940 op www.onvoltooidverleden.nl (geraadpleegd op 1 jan 2015)
Nieuw Israelietisch Weekblad, 4 juni 1948, 5 november 1937

illustraties:
© joodsamsterdam.nl