waterlooplein

indexwaterloopleinHet Waterlooplein ontstond toen in 1882 de Leprozengracht en de Houtgracht werden gedempt. Het plein ligt op Vlooienburg, een in de 16e eeuw aangeplempt eiland in de Amstel.
Het Waterlooplein is bekend om zijn markt, die in 1882 hier gevestigd werd, nadat deze eerder op de Jodenbreestraat was. Deze markt stond bekend om de Joodse handelaren.
Rond de markt waren tal van bedrijven met Joodse eigenaren en bedrijven die nadrukkelijk koosjere waar verkochten.

De markt is in de collectieve herinnering een bijzondere plaats geworden, met Jiddische gein en waar alles gekocht kon worden. Dat zal zo geweest zijn, maar zelfs aan het einde van de 19e eeuw werd er ook anders naar de markt gekeken. Michel Polak, die een meubelmagazijn had op de Zwanenburgwal 35, adverteerde in december 1893 en meldde uitdrukkelijk dat hij “geen Waterloopleinwerk verkocht, maar degelijk werk”

Het Waterlooplein werd in de Tweede  Wereldoorlog gebruikt als verzamelplaats bij razzia’s. Dat was ook het geval bij de razzia’s van 22 en 23 februari 1941, die de vergelding waren voor de dood van WA-er Hendrik Koot.
In de oorlog had, na de invoering van de ster, het plein de bijnaam Hollywood.

Amstel 21 – Megadle Jethomiem
Sinds 1865 stond aan de Amstel 21 bij de Blauwbrug dit Asjkenazische weeshuis voor jongens. Het weeshuis had ook een eigen sjoel en een eigen school. Het weeshuis was orthodox. Er woonden hier zo’n 80 jongens en de nadruk werd op de scholing gelegd. Wat er in de kinderen zat werd eruit gehaald en er zijn jongens die later arts, leraar of accountant zijn geworden. Zie verder deze link.

waterlooplein329Waterlooplein 1 – 13 – De Vries & Van Buuren
In 1829 begon De Vries & Van Buuren een winkel in garen, band, kant en mutsen op Jodenbreestraat 8, in 1882 werd op dezelfde plaats een nieuw pand geopend en tot 1928 zijn de percelen Jodenbreestraat 10-14 en Waterlooplein 1-13 bij de winkel gevoegd. Het gebouw werd ontworpen door A Jacot en W Oldewelt.
De zaak loopt van de Jodenbreestraat tot aan het Waterlooplein, hier is de Waterloopleinzijde afgebeeld. De zaak groeide uit tot een gerenommeerde groothandel die aan de marktkooplui in de Jodenbuurt leverde en aan confectie- en hoedenfabrieken en aan winkels in het hele land. Het bedrijf had ook een eigen confectieatelier. Het personeel was voornamelijk van Joodse afkomst en het bedrijf was op zaterdag én de Joodse feestdagen gesloten. De Vries & Van Buuren was een goede werkgever en had zelfs al een pensioenfonds.
In de oorlog is een groot deel van het personeel vermoord. Na de oorlog kwam er een doorstart. In 1954 verhuisde het bedrijf naar het West Indisch Huis aan de Herenmarkt / Haarlemmerstraat. In 1983 stopte het bedrijf.

devriesenvanburenzijkantverder:
Aan de zijde van de Zwanenburgwal is op dit pand een duidelijk Joods spoor aanwezig – het jaar van bouwen in de Joodse jaartelling:

Waterlooplein 1 – Van IJzer
M en Levie Daniel van IJzer hadden vanaf 1886 een zaak in huishoudelijke artikelen en geëmailleerde keukengereedschappen. De zaak was er sinds 1808 gevestigd. In 1893 adverteerde F. de Vries Pz vanaf dit adres. Hij was schilder en glazenmaker en verkocht ook verf.

Waterlooplein 3 – Hier is ‘t
Begin juli 1893 werd hier café “Hier is ‘t” geopend. A.S. Konijn was de eigenaar en hij beval de zaak aan en gaf aan dat er Amstel lager, Beijersch en Munchener bier te koop was en “Van Vollenhovens extra Stout”. Daarnaast cognac, jenever, likeuren én, in het Hebreeuws geschreven, jajin kasjer – koosjere wijn.

Waterlooplein 4 – Emanuel van Straten
Emanuel van Straten was slager en werkte op de Israëlitische Vleeschhal op de Amstelstraat (bank 29). Hij leverde eerste kwaliteit ossen- en kalfsvlees. Waterlooplein 4 was zijn woonadres.Op 1 maart 1895 liet hij weten dat hij het publiek bedankte voor het vertrouwen dat hij tal van jaren had genoten in de vleeshal en dat hij op dit adres weer een streng koosjere vleeshouwerij zou openen op zaterdagavond 9 maart 1895.

Waterlooplein 6 – De Metz & Content
De Metz & Content waren vleeschhouwers en koks en hadden op dit adres een zaak, en op de Rapenburgerstraat 27 (1892).

Waterlooplein 10 – Bikdeij Koudesj
De vereniging Bikdeij Koudesj had hier haar adres. In 1893 had de vereniging last van laster, er zouden te weinig gelden in de kas zijn, en om dit te ontkrachten moest men een advertentie plaatsen. In dezelfde advertentie maakte men bekend dat de heer S. Overste was aangesteld als bode van de vereniging. Bikdeij Koudesj was een godsdienstige vereniging.
Het godsdienstig genootschap “Rino Oeseffillo” had hier haar synagoge en deze werd gesticht op 20 januari 1888. Verder was vanaf mei 1896 dit het adres van feestlokaal Apollo, en deze zaal werd uitgebaat door S I Agsteribbe die dansmeester was en voor de muziek zorgde.

Waterlooplein 11 – school
D. Nordheim had hier een voorbereidende school en er werden cursussen gegeven in handwerken, bloemmaken e.d., net zoals op nummer 13 bij de school van Josephina Kater. Anna Kretschmann (geboren Bierman) gaf er in 1897 les.

Waterlooplein 11 en 13 – Pereira
Het is tevergeefs zoeken naar dit pand, want het bestaat niet meer. Maar elders in de stad is nog wel een gevelsteen van dit pand te vinden. De Pereira’s hadden hier hun suikerraffinaderij.

ijzerajvanWaterlooplein 13 – Van IJzer
Op Waterlooplein 13 was in 1892 ook een Van IJzer gevestigd. Deze zaak verkocht ijzerwaren, kachels en haarden. In 1894 adverteerde Van IJzer met het adres Waterlooplein 13 – 11 – 7.

Waterlooplein 13 – Fröbelschool
Josephina Kater begon op dit adres aan het einde van de 19e eeuw haar Fröbelschool. Meer over deze school via de link.

Waterlooplein 14 – S A van Raap & Zonen
S A van Raap & Zonen verkochten brandkasten aan het einde van de 19e eeuw vanaf dit adres. In 1898 werd de zaak, die een eeuw hier gevestigd was, overgedaan aan J I Drukker die al dertig jaar bij het bedrijf werkte.

Waterlooplein 15 – H B de Beer
Op dit adres was in 1899 de slijterij van H B de Beer gevestigd. Volgens een advertentie uit 1898 was De Beer hier sinds 1770 gevestigd.

Waterlooplein 16 – café Nikkelsberg
Hier was café Nikkelsberg gevestigd. Zie verder via deze link.

Waterlooplein 17 – S J de Roos
S J de Roos komt voor het eerst voor op dit adres in 1897. Hij is meubelmaker en stoffeerder. Zijn werkplaats was in de Barndesteeg.

Waterlooplein 19 – Asser J Goudsmit
Asser J Goudsmit adverteerde rond de kroningsfeesten van 1896 met zijn zaak. Hij was kapper en barbier.

Waterlooplein 23 – S. Kleinkramer
S. Kleinkramer was loodgieter en legde gas- en waterleidingen aan. In november 1894 verhuisde hij naar dit adres.

Waterlooplein 24 – school

Op Waterlooplein 24 was een school gevestigd. In juni 1897 was deze school een van de stembureaus voor de Tweede Kamerverkiezing. De Joodse stemmers werden opgeroepen in een advertentie om te stemmen op Mr. Zadok van den Bergh (Oss, 9 augustus 1859 – Nice, 13 juni 1942) van de Liberale Unie en Radicaale Vereeniging. Bij het begin van de 2e Wereldoorlog woonde Van den Bergh in Laren, het lukte hem te ontkomen naar Frankrijk waar hij in Nice overleed.

Waterlooplein 25 – A J Melhado
De schoenenzaak van A J Melhado was op dit adres aan het einde van de 19e eeuw gevestigd. Melhado richtte zich op het Joods publiek, bij adverteerde zelfs met Jom Kipoer-schoenen.

Waterlooplein 26 – koffiehuis ’t Stuivertje
Op nummer 26 was koffiehuis ’t Stuivertje gevestigd. Zie verder deze link. ’t Stuivertje werd voorgegaan door Tapperij en Slijterij J. Mof. Deze zaak zat er in 1892.

Waterlooplein 28 – koffiehuis ’t Haantje
Op nummer 28 was koffiehuis ’t Haantje gevestigd, zie verder deze link. Voordat ’t Haantje er gevestigd was zat hier de koosjere slagerij van J. Goldsmit (1896).

Waterlooplein 29 – H. Groen
H Groen was kruidenier en was hier in 1894 gevestigd. De zaak stond onder toezicht van het Amsterdamse rabbinaat.

Waterlooplein 31 – Goudsmit
Goudsmit was kapper / barbier en had aan het einde van de 19e eeuw zijn zaal op nummer 31, vlak naast “de Herschepping”. Vanaf 1895 verkocht M. Nijkerk vanaf dit adres lampen, gasornamenten, kookmachines en dergelijke. Vanaf 1898 adverteert Louis Pruim, coiffeur, met bandeaux en kapsels vanaf dit adres. Dit pand werd op 9 mei 1938 afgebroken

Waterlooplein 32 – café
H H de Jong had op dit adres rond 1896 een café

Waterlooplein 33 – Blog
M L S Blog vestigde zijn zaak in drogerijen, verf, verbandstoffen e.d. van de Oude Waal naar dit adres in 1899. In 1911 werd van hem een advertentie gevonden met Blog’s cement, gevestigd op dit adres.

Waterlooplein 35 – De Herschepping
Het gebouw de Herschepping werd lang door de Joodse gemeenschap gebruikt en stond op de plaats van een van de oudste synagoges, Talmoed Torah. In 1891 kon men op dit adres ook kleding inleveren om de Russische Joden te helpen vanwege de maatregelen die tegen hen uitgevaardigd waren in Rusland.

Waterlooplein 38 – Wolf Schornisheim
Op 15 oktober 1896 opende Wolf Schornisheim op dit adres zijn koosjere slagerij. Hij bezorgde tevens aan huis.

Waterlooplein 46 – I N Cohen
I N Cohen was confiseur (banketbakker) en verkocht vanaf deze zaak zijn paasgebak en paaskransjes in april 1893. Later dat jaar, in juli, kondigde Cohen aan dat hij zijn tweede zaak opende op de Nieuwe Herengracht 215. In 1899 wordt dat tweede adres niet meer genoemd, nu is er een tweede vestiging op de Weesperstraat 55.

Waterlooplein 48 – E Susan
Mevrouw E Susan had op dit adres in 1897 een modezaak en leidde leerlingen op.

Waterlooplein 48 – B Blik
Een jaar later wat Waterlooplein 48 het adres van B Blik. Hij adverteerde omdat er roosjessnijdsters bij hem geplaatst konden worden. Wellicht was dit adres nu een diamantslijperij

Waterlooplein 49 – E S Diamant
In 1894 verhuisde E A Diamant, makelaar, van de Muiderstraat naar het Waterlooplein 49. Ook levensverzekeringen konden worden afgesloten bij Diamant.

Waterlooplein 51 – A M Troostwijk
A M Troostwijk kocht meubelen, inboedels en ongeregelde goederen op en was hier in 1894 gevestigd. Eind 1897 vestigde J D Cohen zich op dit adres, hij was huis-, meubel- en letterschilder.

Waterlooplein 51 – E Susan Modes
E Susan in Modes was hier gevestigd tot augustus 1898, toen verhuisde de zaak naar de Staalstraat 26.

Waterlooplein 53 – B A van Praag
B A van Praag was confiseur, banketbakker en moest in december 1894 in het NIW een advertentie plaatsen om de laster tegen te spreken dat zijn banketbakkerij niet meer onder rabbinaal toezicht zou staan. De advertentie werd mede ondertekend werd mede ondertekend door rabbijn Dr. J h Dünner.

Waterlooplein 56 – D S Goudsmid
D S Goudsmid was bontwerker en had op dit adres in 1893 zijn negotie.

Waterlooplein 57 – Nieuwsblad voor Israëlieten
Op dit adres was in 1889 het kantoor gevestigd van het Nieuwsblad voor Israëlieten. Op dit adres was tevens de boekdrukkerij van S M Coutinho gevestigd (1895).

Waterlooplein 57 – Snelpersdrukkerij
De Snelpersdrukkerij van S M Coutinho Jr was hier in 1898 gevestigd.

Waterlooplein 60 – L S Legerman
L.S. Legerman, tapperij en slijterij, wenste in 1893 zijn vrienden, familie en begunstigers een goed Joods nieuwjaar vanaf dit adres.

Waterlooplein 62 – W Knocker
Scheren zonder mes, zonder pijn en zonder vlekken kon met Engels scheerpoeder bij dit adres van W Knocker. William Knocker was op 19 jan 1867 in Londen geboren. Hij huwde in 1908 in Amsterdam met Dina Sturkop.

Waterlooplein 63 – Jb. N. Dusseldorp
In 1885 verhuisde de sigaren- en tabakshandel van Jb. N. Dusseldorp van de Nieuwe Keizersgracht 67 naar Waterlooplein 63. In 1897 zat op dit adres M. Rodrigues. Waarschijnlijk was dit een apotheek of drogist, Rodrigues verkocht Odol-tandpasta.

Waterlooplein 63 – L J van Praag
In augustus 1893 opende L J van Praag zijn sigarenmagazijn op dit adres, dat op de hoek met de Zwanenburgerstraat was gevestigd. Waarschijnlijk zat op dit adres ook kapper M. Rodrigues. Hij plaatste in september 1893 een nieuwjaarswens.

Waterlooplein 63 – Rodrigues
M Rodrigues was coiffeur en op dit adres gevestigd in 1898.

Waterlooplein 65 – A L van Minden
A L van Minden was makelaar en gevestigd op dit adres. In 1892 bood hij een solied gebouwde loofhut aan via het NIW.

Waterlooplein 68 – G W F Muller
G W F Muller opende in 1898 op dit adres een salon de coiffure pour dames & hommes en was tevens parfumeur.

Waterlooplein 70 – E E Talhuizen
E E Talhuizen had vanaf 6 februari 1886 op dit adres een winkel in kruideniers- en grutterswaren.

Waterlooplein 70 – De Kleine Club
H A Agsteribbe opende op dit adres in juni 1898 café “De Kleine Club”.

Waterlooplein 77 – Door en voor de jeugd
De Vereeniging “Door en voor de jeugd”, opgericht op 1 mei 1894, verzamelde goederen die bedoeld waren voor de bedeling. Op Waterlooplein waren deze te bezichtigen in december 1895, bij de presidente van de vereniging mevr. J. Greebel.

Waterlooplein 84 – Norden/Isaäcs
De vleeshouwerij van A Norden was op de Rapenburgerstraat 44 gevestigd en die van J. Isaäcs op het Waterlooplein 84. In november 1894 werden deze zaken gecombineerd en de vestiging op het Waterlooplein werd aangehouden.

Waterlooplein 85 – F Polak – van Volen
Op dit adres werden bandeaux verkocht, pruiken en vlechten. Deze zaak zat eerst op de Nieuwe Hoogstraat en aan het einde van de 19e eeuw op dit adres. Bandeaux en pruiken werden door orthodoxe Joodse vrouwen gebruikt.
In maart 1896 kwam hier D de Groot wonen. Hij was ziekenverpleger en waker en woonde daarvoor op de Jodenbreestraat 56.

Waterlooplein 88 – M. Neustadt
Op dit adres was in 1893 de kapperszaak van M. Neustadt gevestigd.

Waterlooplein 91 – M A Coster
M A Coster woonde in 1892 op dit adres. Hij verkocht in dit jaar twee goed onderhouden Torahrollen. Dit verkocht hij vanuit de zaak van J M Koch, een zaak in zijden- en fantasiehoeden.
Op de 1e etage verkocht weduwe S I Emanuel & Zoon haar manufacturen vanaf februari 1896. Daarvoor was zij in de Zandstraat 40 gevestigd.

Waterlooplein 95, Onderwijzer

I S Onderwijzer was horlogemaker en gevestigd op de Hoogte Kadijk 21a. In mei 1891 verhuisde de zaak naar het Waterlooplein 95.

Waterlooplein 96 – boterhal
De Israëlitische Boterhal was in 1894 op dit adres gevestigd. Het bedrijf was van Van Saxen & Co.

Waterlooplein 99 – Slomper
Samuel Slomper was meester schoenmaker en op dit adres gevestigd in 1899.

Waterlooplein 99 – Izak de Jong
Izak de Jong opende op 21 maart 1895 een streng koosjere vleesmaatschappij op dit adres. Zijn vrouw, R H de Jong-Cohen, was verloskundige. In april 1897 vestigde zij zich als verloskundige op de Jodenbreestraat 28, eerst was ze vanaf dit adres werkzaam.

Waterlooplein 100 – Zaal
Rond 1896 was hier Zaal gevestigd, voor scheren en haarsnijden. Men kon bij hem een abonnement van dfl 1,50 per maand afsluiten voor het regelmatig knippen en scheren.

Waterlooplein 103 – café “De Amstel”
A H Isiger was de uitbater van dit café in 1903

Waterlooplein 104 – De Kleine Hal
De Kleine Hal was in 1887 een Israëlitische boterhandel, koosjer. De specialiteit was roomboter, Goudse- en Leidse kaas en eieren.
Vanaf dit adres, waar in 1893 de weduwe Van Moppes woonde, konden ook bestellingen geplaatst worden voor kleermaker Bernard Mok die op de Ridderstraat te Haarlem woonde.

Waterlooplein 105 – Portielje
N G Portielje opende op dit adres, op de hoek met de Nieuwe Amstelstraat, zijn tweede tabak- en sigarenmagazijn, in mei 1886. De andere zaak was op de Damstraat 19.

Waterlooplein 109 – Gebouw Diligentia – Joodse Raad
Hier was een afdeling van de Joodse Raad gevestigd, “Uitzending Buitenland”. Hier werden onder andere de brieven gecoördineerd die uit de kampen kwamen en naar Amsterdam werden gestuurd en vice versa. In juni 1896 adverteerde J Stranders ook vanaf dit adres. Hij was cuisinier, en kon bruiloftsdiners verzorgen die ORT waren.

Waterlooplein 113 – W L Beisenherz
Op dit adres was in 1893 de groentezaak van W L Beisenherz gevestigd. Een jaar later adverteerde deze zaak onder de naam F. W. L. Blöbaum-Bergman.

Waterlooplein 114 – Struve
In 1893 was dit de kruidenierswinkel van K F Struve. Een speciaal-adres voor koffie en thee.

Het pand op het Waterlooplein 117 heeft de volgende bestemmingen gehad, naast woningen van onder andere de familie Van Rooijen en de fam. Swaab:
16-12-1898          CWH Hoorn, apotheker en scheikundige
15-3-1907            Apotheek Hoorn, mw E.J. Swaab
26-6-1908            Opleiding apothekersbedienden, E.J. Swaab
24-7-1914            Apotheek Dr. Swaab
26.2.1943            Joodsche Raad voor Amsterdam, afd. Bijstand aan niet Nederlandsche Joden

Waterlooplein 117 – 121 – Pijnappel & Beth
Op dit adres was de textielfirma Pijnappel & Beth gevestigd.

Waterlooplein 119 – 121 – Joodse Raad
Hier was een afdeling van de Joodse Raad gevestigd, “Bijstand aan niet-Nederlandse Joden”.

Waterlooplein 123 – S M Keizer

In 1919 was op dit adres de poelier ORT S M Keizer gevestigd.

Waterlooplein 123 – Joodse Raad
Hier was een afdeling van de Joodse Raad gevestigd, “Vleeschvoorziening”.

Waterlooplein / Amstel
Op de hoek Waterlooplein / Amstel was het gebouw Casino gevestigd. Het bovenlokaal was, volgens een advertentie uit 1884, doelmatig ingericht voor de Hoge Feestdagen, en werd dus als een synagoge gebruikt.

sloop Waterloopleinbuurt
Martin Scheffer filmde op super 8 de sloop van de huizen die plaats moesten maken voor het nieuwe plan voor de buurt met o.a. de Stopera. Gelukkig bleef de Mozes en Aäronkerk gespaard. Dit was de vroegere jodenbuurt. Het ging vele Amsterdammers aan het hart dat die zo verdween.

bron:
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 17 feb 1899, advertentie H B de Beer
ibidem, 29 aug 1884, Casino
ibidem, 27 feb 1885, De Herschepping
ibidem, 30 okt 1885, Dusseldorp
ibidem, 5 feb 1886, Talhuizen
ibidem, 14 mei 1886, Portielje
ibidem, 25 juni 1886, Van IJzer
ibidem, 14 jan 1887, Boterhandel De kleine Hal
ibidem, 20 sep 1889, Waterlooplein 57
ibidem, 22 mei 1891, Onderwijzer
ibidem, 14 aug 1891, hulp voor Russische Israëlieten
ibidem, 22 april 1892, Coster
ibidem, 2 sep 1982, Waterlooplein 65.
ibidem, 21 sep 1892, J M Koch
ibidem, 21 sep 1892, Waterlooplein 13
ibidem, 21 sep 1892, De Metz & Content
ibidem, 21 sep 1892, J Mof
ibidem, 5 okt 1892, Van IJzer
ibidem, 21 sep 1892, A J Melhado
ibidem, 3 feb 1893, Goudsmit
ibibem, 17 feb 1893, Polak – Van Volen
ibidem, 31 maart 1893, I N Cohen
ibidem, 5 mei 1893, Weduwe van Moppes
ibidem, 2 juni 1893, Bikdeij koudesj
ibidem, 30 juni 1893, Emanuel van Straten
ibidem, 30 juni 1893, A S Konijn
ibidem, 7 juli 1893, S A van Raap & Zonen
ibidem, 14 juli 1893, I N Cohen
ibidem, 14 juli 1893, F. de Vries Pz.
ibidem, 18 aug 1893, L J van Praag
ibidem, 8 sep 1893, L S Legerman
ibidem, 8 sep 1893, M. Rodrigues
ibidem, 8 sep 1893, M. Neustadt
ibidem, 29 sep 1893, D S Goudsmid
ibidem, 13 okt 1893, W L Beisenherz
ibidem, 22 dec 1893, Michel Polak
ibidem, 26 jan 1894, Waterlooplein 10, 6 jarig bestaan Rino Oeseffillo
ibidem, 26 jan 1894, Blöbaum-Bergman
ibidem, 6 april 1894, H. Groen
ibidem, 13 april 1894, A J van IJzer
ibidem, 1 juni 1894, E S Diamant
ibidem, 7 sep 1894, A M Troostwijk
ibidem, 9 nov 1894, S. Kleinkramer
ibidem, 30 nov 1894, Waterlooplein 84
ibidem, 14 dec 1894, B A van Praag
ibidem, 28 dec 1894, boterhal
ibidem, 1 maart 1895, Coutinho
ibidem, 1 maart 1895, Waterlooplein 4
ibidem, 15 maart 1895, Waterlooplein 99
ibidem, 29 maart 1895, Waterlooplein 31
ibidem, 20 sep 1895, Waterlooplein 35, H H de Jong
ibidem, 6 dec 1895, Waterlooplein 77
ibidem, 14 feb 1896, J Goldsmit
ibidem, 21 feb 1896, S I Emanuel
ibidem, 28 feb 1896, Zaal
ibidem, 6 maart 1896, D de Groot
ibidem, 17 april 1896, S I Agsteribbe
ibidem, 12 juni 1896, J Stranders.
ibidem, 19 juni 1896, Asser J Goudsmid
ibidem, 7 sep 1896, H H de Jong, Waterlooplein 32
ibidem, 9 okt 1896, Wolf Schornisheim
ibidem, 19 feb 1897, M. Rodrigues
ibidem, 30 april 1897, R H de Jong – Cohen
ibidem, 7 mei 1897, E Susan
ibidem, 23 juli 1897, Waterlooplein 11 – school N
ordheim
ibidem, 10 dec 1897, J D Cohen, Waterlooplein 51
ibidem, 24 dec 1897, S J de Roos, Waterlooplein 17
ibidem, 4 feb 1898, Diamant levensverzekeringen
ibidem, 4 feb 1898, Louis Pruim
ibidem, 18 maart 1898, G W F Muller, Waterlooplein 68
ibidem, 25 maart 1898, B Blik
ibidem, 3 juni 1898, De Kleine Club, Waterlooplein 70
ibidem, 8 juli 1898, S A van Raap – J I Drukker
ibidem, 18 sep 1903, Isiger, nummer 103
ibidem, 13 juni 1919, Keizer, nummer 123
ibidem, 26 aug 1898, Susan, nummer 51
ibidem, 26 aug 1898, Coutinho, nummer 57
ibidem, 2 sep 1898, De Beer, nummer 15
ibidem, 16 sep 1898, Muller, nummer 68
ibidem, 16 sep 1898, Rodrigues, nummer 63
ibidem, 24 maart 1899, Cohen, nummer 46
ibidem, 28 april 1899, Blog, nummer 33
ibidem, 11 aug 1899, Struve, nummer 113
ibidem, 1 sep 1899, Slomper, nummer 99
Stigter, Bianca, De Bezette Stad (Amsterdam 2005)
www.knaw.nl, resources, lemma Bergh, Zadok van den (geraadpleegd 5 september 2015)
Stadsarchief Amsterdam, woningkaarten, Waterlooplein 31
Stadsarchief Amsterdam, gezinskaarten, William Knocker
“Advertentie Blogs nummer 33”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 20-01-1911. Geraadpleegd op Delpher op 10-12-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872715:mpeg21:a0010

illustratie:
De Vries © joodsamsterdam.nl
jaartelling © joodsamsterdam.nl (30 aug 2015)
prentbriefkaart Waterlooplein

Nieuw Israëlietisch Weekblad, 5 okt 1892, Van IJzer
“Advertentie Blogs nummer 33”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 20-01-1911. Geraadpleegd op Delpher op 10-12-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872715:mpeg21:a0010

Laatst bijgewerkt:
5 februari 2017