weinmann grafische afwerking bv – sint jorisstraat

weinmannpaulDe Sint Jorisstraat is voor veel Amsterdammers een onbekende straat, terwijl er heel vaak langs gelopen wordt. Het is namelijk een van de verbindingsstraten tussen de Bloemenmarkt aan het Singel en de Reguliersbreestraat.

Op deze straat woonde op nummer 5-2 Paul Weinmann (Wenen, 16 januari 1899 – Buchenwald, 2 mei 1945) met zijn moeder Jenny Bandler (22 jan 1872) en zijn vrouw Menie Wieselmann (Nadvirna, Oekraïne, 1906- Lugano, Zwitserland, 1983). Paul was boekbinder, en zette in 1935 het bedrijf Weinmann Grafische Afwerking b.v. op.
De familie heeft niet alleen op dit adres gewoond, ook op de Zuider Amstellaan 167-3 (11 jan 1934), Lekstraat 110hs (8 feb 1934), Lekstraat 104-3 (4 feb 1935) en op 4 jan 1937 verhuisden ze naar de Sint Jorisstraat 5-2.

Voor Menie zijn drie achternamen bekend: Wieselmann, Weinmann en Pollaczek. Ze is geboren als Wieselmann, trouwde met Paul Weinmann en hertrouwde na de oorlog met Felix Pollaczek (?). Felix was eerder gehuwd geweest met Hilda Geiringer. Menie gebruikte ook de voornaam Malkah, vooral in de tijd na de oorlog.

pollaczecmalkah
Menie

Het bedrijf
In 1935 werd Weinmann Grafische Afwerking bv opgericht als Weinmann Boekbinderij en was toen op de Reguliersbreestraat gevestigd. Later werd het bedrijf verplaatst naar de Sint Jorisstraat en naar het Singel.
Ruim na de oorlog koos het bedrijf makkelijker bereikbare plaatsen, zoals in 1984 de Van Hallstraat en in 1993 de Wenckebachweg. Sinds 2004 is he bedrijf in Almere gevestigd.

Oorlog
Al ver voor de Tweede Wereldoorlog kwam Paul Weinmann (foto boven, in de zaak, Paul in het midden met een stapel) met zijn vrouw en enkele van zijn familieleden naar Nederland. Ze waren vluchtelingen, waarschijnlijk voor de machtovername door Hitler in Duitsland in 1933. Het kon nog niet zijn voor de annexatie van Oostenrijk, die geschiedde op 13 maart 1938. In Amsterdam kon Paul zijn succesvolle bedrijf opzetten.

Paul en zijn vrouw Menie zijn rond 15 december 1943 naar Westerbork gedeporteerd, en samen zijn ze op 20 jan 1944 naar Theresiënstadt gestuurd. Volgens de gegevens die Menie na de oorlog heeft achtergelaten is Paul in Buchenwald omgekomen.
Over Menie is informatie te achterhalen.
In Westerbork heeft Menie bij de weeskinderen gewerkt. Ze was een gediplomeerd kinderverzorgster. Ze werd met het XXIV/2 transport naar Theresiënstadt gedeporteerd en nam 8 Joodse kinderen onder haar hoede: “Deze 8 kinderen werden mij door de leiding in Theresiënstadt in voogdij gegeven en werden de basis voor het Hollandse Kindertehuis dat we in twee ruimtes maakten in de Hamburger Kazerne. Daaropvolgend kwamen ook kinderen van dwangarbeid moesten verrichtten in dit tehuis, waardoor het aantal kinderen sterk vergrootte. Tijdens het herfsttransport werd het kindertehuis volledig weggevoerd.”
Menie was met haar werk succesvol. Ze werd opgedragen om de zorg op zich te nemen voor kinderen die andere talen spraken. Ze leidde, samen met haar man, het Nederlandse kindertehuis, en na het herfsttransport was dit voornamelijk gevuld met kinderen uit de “Barneveld”- groep of protestante kinderen.

Het XXIV/2 transport kwam naar Theresiënstadt op 20 jan 1944 met 870 gedeporteerden. Het was een trein met normale rijtuigen, en geen veewagens

Joodse Coördinatie Commissie
Menie was na de oorlog actief voor de Joodse Coördinatie Commissie en zij regelde voor deze organisatie dat er in 1946 slippers in alle maten voor mannen en vrouwen vanuit de Verenigde Staten naar Amsterdam gezonden werden. De brief, geschreven door de commissie, en ondertekend door directeur A de Vries, vermeldt 7 contactadressen, waaronder het hare.
De Joodse Coördinatie Commissie is een organisatie die tot 1948 heeft bestaan om het Joodse leven in Nederland weer op te bouwen.

Menie Weinmann-Wieselmann heeft na de oorlog in New York een studie gevolgd op het gebied van welzijn. In september 1948 keerde ze terug naar Nederland om te helpen op dat gebied. Ze werd in Nederland directeur bij een Centraal Joodse Welzijnsorganisatie.

Bron:
brief Joodse Coördinatie Commissie, 29 maart 1946 aan Dr Erich Rosenberg, Asheville.
website www.weinmann.nl (geraadpleegd 28 maart 2015)
Reich, Paul, Overseas Program of Council Jewish Women, Norfolk J C C News vol 3-11 september 1948.
overlijdensplaats Paul Weinmann in bovenstaand bericht.
www.worldvitalrecords, Malkah, Menie Sara Weinmann/Pollaczek (born Wieselmann) geboorte- en overlijdensdata (geraadpleegd 28 maart 2015)
Hájková, Anna, Die Juden aus den Niederlanden im Ghetto Theresienstadt 1943-1945, proefschrift (Berlijn 2006) p 74.
United States Holocaust Memorial Museum, collecties, interview Charles Siegmann over verbijf in Theresiënstadt (Washington DC 2003).
www.porges.net, list of transports to & from Terezin (geraadpleegd 29 maart 2015)
stadsarchief Amsterdam, archiefkaart Paul Weinmann

Illustratie
MyHeritage.com