weteringschans

De Weteringschans verbindt het Leidseplein met het Frederiksplein en werd tussen 1820 en 1840 aangelegd op de geslechte stadswallen. In eerste instantie heette de straat De Schans. In 1872 werd het deel tussen het Haarlemmerplein en het Utrechtseplein de Marnixstraat, het deel tussen Leideseplein en Frederiksplein vernoemd naar de Weteringpoort en de Boerenwetering, en daardoor Weteringschans en het deel tussen het Frederiksplein en de Nieuwe Vaart de Sarphatistraat.

Weteringschans – Gevangenis
De gevangenis op de Kleine Gartmanplantsoen 14, maar in de volksmond “Weteringschans” genoemd, werd gebouwd in 1850 en bleef in gebruik tot 1979 toen de Bijlmerbajes de taak overnam.
Gedurende de oorlog hebben veel Joodse mensen in deze gevangenis gezeten. Dat waren doorgaans onderduikers, die hier gebracht werden na hun verraad. Zo heeft ook de familie van Anne Frank hier enkele dagen na hun verraad vastgezeten. op de binnenplaats stond een houten barak, zonder sanitair, de “Jodenbarak”. Er werden hier tot 16 Joodse gevangen opgesloten en regelmatig mishandeld.
Nu herbergt de gevangenis winkels en een casino.

Weteringschans 6 – Paradiso
Paradiso is in 1879-1880 gebouwd en werd ontworpen door architecten Gerlof Salm en zijn zoon Abraham Salm.

weteringschans28Weteringschans 28 – Lek
In 1921 was uroloog Lek op dit adres gevestigd.

Weteringschans 31 – Baraeus Gymnasium
Op dit adres is het Barlaeus gevestigd.

Weteringschans 35 – Frankenhuis
Mr J L Frankenhuis was advocaat en procureur en tot 17 april 1934 op Weteringschans 71 gevestigd. Zijn kantoor werd op die dag verplaatst naar nummer 35.

Weteringschans 44 – Van Gelder
Louis van Gelder was in 1921 de penningmeester van Beis Jisroeil – Joodsch Ons Huis en woonde op dit adres.

Weteringschans 44 – Kijzer

J Kijzer was arts en woonde op dit adres in 1923.

Weteringschans 46 – Beneditty

Mr N de Beneditty woonde op dit adres in 1928. Sollicitaties voor de positie van directeur en directrice van het Port. Isr. Jongensweeshuis “Aby Jetomin” konden aan hem, in zijn functie van voorzitter, gezonden worden.

Weteringschans 67b
– Diacionide
Op dit adres woonde Ilie Diacionide. Hij was Roemeen en adviseur voor de Joodse Raad. Zijn verhaal via de link.

Weteringschans 71 – Frankenhuis
Mr J L Frankenhuis was advocaat en procureur en tot 17 april 1934 op Weteringschans 71 gevestigd. Zijn kantoor werd op die dag verplaatst naar nummer 35.

Weteringschans 78 – Vlaanderen
Joh Vlaanderen was fotograaf en was hier in 1900 gevestigd.

Weteringschans 79 – kunsthandel
Kunsthandel Fetter was hier gevestigd in 1931. In november 1931 was er een tentoonstelling van Palestijns-Joodse kunstnijverheidsartikelen en huisvlijt.
Vanaf 4 mei 1932 werd er een tentoonstelling gehouden met het werk van de tekenaar Leopold Krakauer uit Jeruzalem, oorspronkelijk architect in Berlijn en Belgrado (binnenhuisarchitectuur parlementsgebouwen).

Weteringschans 81-89 – Melk
De Onderlinge Vereeniging van Melkhouders verkocht hier zuivere koemelk ORT. Een liter kostte in 1902 10 cent.

Weteringschans 84 – De Vries Robles
S B de Vries Robles was kinderarts en op dit adres gevestigd in 1918.

Weteringschans 84b – Foyer
A Foyer, Arts voor maag-, ingewands- en stofwisselingsziekten was op dit adres gevestigd vanaf 1919.

Weteringschans 88 – I Manheim
I Manheim was chirurg en vrouwenarts en woonde in 1937 op dit adres.

Weteringschans 92 – Cardozo
Het kantoor van Mr D S Jessurun Cardozo, advocaat en procureur, was tot maandag 8 januari 1934 op de Weteringschans 117 gevestigd en werd toen verplaatst naar Weteringschans 92.

Weteringschans 92 – Bond
Het secretariaat van de Bond van Joodsche Vereenigingen in Nederland werd in maart 1935 op dit adres gevestigd.

Weteringschans 96 – Hamburger
Estella Hamburger was tandarts en verhuisde met haar praktijk in 1913 naar dit adres.

Weteringschans 101
Op dit adres was in 1921 het “Gebouw voor Vocale & Dramatische Kunst gevestigd. Het betrof een voormalige school. In 1922 werd dit de Weteringschanskerk. Pand is afgebroken.

Weteringschans 104 – Joods informatiebureau
Na 5 mei 1945 werden brieven van voormalige gevangenen uit Theresienstadt hier bewaard. Het pand is afgebroken.

Weteringschans 112-114 – Pomona
Lokaal Pomona was gevestigd op dit adres in 1911 en op 6 feb 1911 hield het Genootschap ter Ondersteuning van behoeftige N I Kraamvrouwen te Amsterdam een Buitengewone Algemeene Vergadering.

Weteringschans 113 – Pension Wolff
Pension Wolff was hier in 1911 gevestigd. In 1931 ging dit pension naar Scheveningen, naar het Gevers Deynootweg 23.

Weteringschans 113-115 – Carl Denig
In de oorlog was hier het Wehtmacht Verpflegungshauptamt gevestigd.

Weteringschans 117 – Cardozo

Het kantoor van Mr D S Jessurun Cardozo, advocaat en procureur, was tot maandag 8 januari 1934 op de Weteringschans 117 gevestigd en werd toen verplaatst naar Weteringschans 92.

messiasWeteringschans 121 – Messias
Josua Messias en zijn vrouw Pollij Messias-Snapper hadden hier hun horlogewinkel.
In mei 1933 verhuisde hij zijn bedrijf van de Damstraat 38 naar de Utrechtsestraat 65.
Josua Messias werd in Amsterdam geboren op 3 juni 1875. Hij trouwde met Pollij Snapper, die in Amsterdam geboren werd op 2 aug 1871. Op 22 april 1911 kregen zij hun dochter Esther. Esther overleefde de oorlog en overleed in mei 2000. Op 18 juni 1912 kregen zij hun 2e dochter Mary, die eveneens de oorlog overleefde en in 1998 overleed.

Weteringschans 125 – Hiegentlich
Eddy Hiegentlich was tandarts en verhuisde in 1922 zijn praktijk naar dit adres. Zijn praktijk was eerst gevestigd op het Frederiksplein 19.

Weteringschans 125 – C J Roos
In 1939 vestigde Dr C J Roos, voor inwendige ziekten, zich op dit adres.

Weteringschans 134 – Dorado
Op de Weteringschans 134 was ooit de diaconieschool van de Nederduits Hervormde Gemeente gevestigd. Door architect Philip A Warners werd dit pand in 1933 verbouwd tot zalencomplex Dorado.
In de vroegere aula werd een bioscoop opgenomen. Deze zaal heette Alhambra. In 1936 werd het complex overgenomen door Ambio NV en het accent kwam toen te liggen op de bioscoop met een grotere zaal met 485 stoelen onder de naam Alhambra.
Na de oorlog werd Alhambra ingelijfd bij Tuschinski Theater NV en de bioscoop werd in 1947 vernieuwd. Uit de tijd dat dit pand nog het zalencomplex was, in 1933, komt dit interessante artikel:

COMITÉ VAN VERWEER
Het Algemeen Comité van Verweer tegen Terreur en Vervolging in Duitschland bericht ons, dat het de meest mogelijke medewerking heeft ondervonden van de directie van het Feestgebouw “Eik en Linde”, PI. Middenlaan, Amsterdam, en van de directie van „Dorada”, Weteringschans, Amsterdam, die haar zalen niet ter beschikking hebben willen stellen van de Duitsche Nationaal-Socialisten en door dit optreden het hare ertoe hebben bijgedragen, dat het dezen lieden niet gemakkelijk wordt gemaakt hun anti-Joodsche gezindheid in Nederland te propageeren. Het genoemde Comité vermeldt voorts, dat de directie van „De Nieuwe Karseboom”, Amstelstraat, Amsterdam, eveneens in dezen geest heeft gehandeld door een Duitsch muziekgezelschap, waarvan de anti-semietische gezindheid vaststaat, niet in hare zalen te laten optreden.

Weteringschans 136 – Spijer
S Spijer was arts in maag-, ingewands- en stofwisselingsziekten en hij vestigde zich op dit adres in 1924. Daarvoor was hij op de Nieuwe Herengracht 3 gevestigd.

Weteringschans 140 – J A Abas
J A Abas was arts en zijn praktijk was hier met ingang van 12 juli 1916 gevestigd.
Op 11 feb 1933 verhuisde arts B Premsela van de Andrieskade 2 naar dit adres en zette daar zijn praktijk voort.

Weteringschans 142 – Martijn van Dam
In 1932 had Martijn van Dam hier een sigarenmagazijn. Naast dit filiaal was er ook een filiaal op de Reguliersbreestraat 46. Hij verkocht loten ten bate van de Bergstichting.

Weteringschans 144 – I Cohen
I. Cohen, firma Flora Goudstikker, was hier gevestigd naast het Paleis van Volksvlijt. Deze firma verkocht in 1897 mantels. Deze zaak zat voorheen op de Utrechtsestraat 77. In mei 1899 ging deze zaak naar het Sarphatipark 17.

Weteringschans 145 – Eichholtz
Op dit adres was in 1922 dierenarts Dr Eichholtz gevestigd.

Weteringschans 147 – F Wibaut
De oogarts F Wibaut had zijn praktijk in 1916 op dit adres gevestigd.

weteringschans169Weteringschans 169 – v d Bergh
Anton van den Bergh verkocht in 1911 op dit adres Bandeaux, vlechten en porsaden. Bandeaux werden gebruikt als hoofdbedekking door sommige orthodoxe vrouwen.

weteringschans179Weteringschans 179 – Trompetter
Op Weteringschans 179 (foto; wrc reizen zit nu niet meer in dit pand) was de banketbakkerij van Sal Trompetter gevestigd. De producten, waaronder ook chocolade voor suikerzieken, stonden onder rabbinaal toezicht van rabbijn A S Onderwijzer.
Salomon Trompetter werd in Amsterdam geboren op 30 mei 1888. Hij trouwde met Jeannette Lea Spitz (Amsterdam, 19 dec 1890) en zij kregen twee dochter, Frederika Racel (Amsterdam, 13 juni 1926) en Selma (Amsterdam, 21 sep 1927). Het gezin werd gedeporteerd naar Auschwitz, waar ze vermoord werden op 5 feb 1943.

Weteringschans 185 – Oudhof
J Oudhof Jzn was op dit adres gevestigd in 1933 en verkocht fruit en delicatessen.

Weteringschans 205 – makelaar De Leon
Makelaar W de Leon was in 1936 gevestigd op dit adres.

Weteringschans 209 – Forma Natura
Aaron Bloemendal had hier de hoofdvestiging van zijn schoenenketen Forma Natura gevestigd.

Weteringschans 219 – B L Schaap
Fa. B L Schaap Jr & Co was gevestigd op de Johannes Vermeerstraat 72 en in Den Haag op de Raamstraat 59. De zaak verkocht robes, mantels, blouses en lingerie en opende op 19 september 1917 de tweede zaak in Amsterdam op dit adres.

Weteringschans 221 – S Cauveren
Vanaf 1884 had de familie Cauveren een schoenenzaak en in 1933 heropende S Cauveren zijn zaak op dit adres. Ervoor was hij gevestigd op de Utrechtsestraat.

Weteringschans 221b – Wolf
Pension Gezs Wolf was op de Lairessestraat 152 gevestigd en verhuisde naar dit adres in 1925.

Weteringschans 223 – Trompetter
Sal. Trompetter was hier in 1933 gevestigd. Het betrof een banketbakkerij ORT.

Weteringschans 223 – His Master’s Voice
Platen van buitenlandse gazzoniem (voorzangers), waaronder Jossele Rosenblatt, waren hier te koop in 1928.

Weteringschans 225 – I Manheim
Dr I Manheim was in 1931 op dit adres gevestigd.

Weteringschans 231 – tandarts
Op dit adres woonde tandarts Esther Wolff-Hiegentlich. Hoewel ze in Nederland geboren was, woonde het gezin in Duitsland (Aurich).

Esther werd op 17 januari 1897 in Assen geboren. Ze trouwde op 28 mei 1929 in Amsterdam met veehandelaar Leo Wolff (Aurich, 17 juni 1896 – Auschwitz, 19 nov 1943).
Ze gingen naar Aurich en kregen daar 4 kinderen;
Wolff Leo (Aurich, 11 juni 1930 – Auschwitz, 19 nov 1943),
Aron (Aurich, 5 feb 1933 – Auschwitz., 19 nov 1943) en de tweeling
Louis en Hanni (Aurich, 25 okt 1935).
Louis overleed na 15 maanden.

Op 31 juli 1938 vluchtte Esther en haar drie kinderen naar Amsterdam vanwege de stijgende discriminatie van de Joodse bevolking in Duitsland. Ze gaat wonen bij familie van haar moeder op de Spiegelgracht 7. Haar man volgde op 3 oktober 1938.
In 1939 vinden ze een huis op de Weteringschans. Leo gaat in de metaalhandel, Esther is ingeschreven als tandarts en heeft vermoedelijk op dit adres als tandarts gewerkt.
In de oorlog duiken ze onder op de Spiegelgracht 7.

Op 26 september 1943 worden Esther, Leo en hun zonen in Westerbork geïnterneerd en een paar weken later, op 16 oktober 1943, naar Auschwitz gedeporteerd. Esther en haar zonen worden vermoord na aankomst op 19 november 1943, haar man een paar weken later, op 2 januari 1944. Op dit moment is dochter Hanni Wolff 8 jaar oud.

Hanni Wolff
Hanni was ten tijde van de deportatie ondergedoken bij de familie Durk Wiersma in Brantgum (bij Dokkum). In mei 1945 werd gemeld dat ze de oorlog overleefd had en met haar familie verenigd kon worden. De familie is echter vermoord.
Ze maakt alijah maar voelt zich niet thuis in Israël en lijdt daar aan depressies. Ze keert terug naar Nederland. Op 8 oktober 1958 werd ze (ze was in Duitsland geboren) tot Nederlander genaturaliseerd.
Ze probeerde de familie-eigendommen terug te krijgen, maar dit wordt voor haar een uitputtend verhaal. Hanni woont een tijd in Hilversum, Amsterdam en Amersfoort en werd kinderverzorgster van beroep.

Weteringschans 235 – Mr Goudeket
Mr Jules Goudeket was in 1910 secretaris van het Algemeen Israëlitisch Verbond, afdeling Amsterdam.

Weteringschans 237 – Heimans
Notaris E Heimans was in 1910 op dit adres gevestigd.

Weteringschans 241 – Schorlesheim

Mr M Schorlesheim, advocaat en procureur, verplaatste zijn kantoor in 1927 naar dit adres.
In 1930was dit adres (tevens) het kantoor van de Vereniging Montefiori.

Weteringschans 245 – A Roozendaal
A Roozendaal was keel-, neus-, oor- en spraakarts en op dit adres in 1914 gevestigd.

Weteringschans 247 – tandarts
H B de Jonge-Cohen was tandarts en op dit adres in 1904 gevestigd.

Weteringschans 249 – Slijper
Leman Slijper was in 1923 voorzitter van de Commissie tot Versterking der Financiën van het Nederlands Israëlietische Armbestuur. Het gezin was orthodox. Leman werd in Amsterdam geboren op 25 jan 1877. Hij overleed in Amsterdam op 25 sep 1942. Leman was gehuwd met Mietje Asscher (Amsterdam, 1 sep 1879). Zij werd vermoord in Hallersleben op 26 april 1945. In de oorlog woonden Leman en Mietje op de Waalstraat 96-2.

Weteringschans 251 – Zoest
Notaris Jacques Zoest (opvolger van notaris A C Schwartz) was met ingang van 1922 op dit adres gevestigd. Jacquest Zoest werd in Rotterdam geboren op 4 november 1869. Hij was gehuwd met Anna van der Sluis (Den Bosch, 27 juli 1889). Zij werden vermoord in Sobibor op 9 juli 1943. In 1925 verhuisde het kantoor naar Weteringschans 95, ten tijde van de oorlog woonden het echtpaar op de Alexander Boersstraat 15hs.
In 1929 was dit pand de hoofdprijs bij de uitbouw-loterij van de Joodsche Invalide. De waarde van het pand was toen 32.000 gulden.

Weteringschans 255a – Joodse School
De gemeenteraad besloot in juli 1937 om dit pand beschikbaar te stellen aan de Vereniging Kennis en Godsvrucht voor de vestiging van een Joodsche ULO-school. In december 1937 kon de school geopend worden:

EEN NIEUWE U.L.O. SCHOOL
Het nieuwe gebouw der Joodsche U.L.O. school aan de Weteringschans 255 a alhier zal Zaterdagavond 18 Dec. a.s. worden ingewijd. De Inwijdingsrede zal door den weleerw. heer Opperrabbijn L. H. Sarlouis worden uitgesproken. Zang van den Oppervoorzanger, den eerw. heer I. E. Maroko en het koor van de Joodsche U.L.O. onder leiding van den heer S. H. Englander zal de plechtigheid opluisteren.

weteringschans255cozijnIn het NIW van 24 dec 1937 stond een advertentie van M B Cozijn & Zn, de uitvoerders van het schilderwerk in deze school. Meer over de opening van de school via deze link.

Weteringschans 263 – school
Op Weteringschans 263 was de Wilhelmina-Catharinaschool gevestigd.

bron:
wikipedia,
Nieuw Israëlietisch weekblad, 20 sep 1933, Trompetter, nummer 223
ibidem, 17 sep 1897, Cohen, nummer 144
ibidem, 5 mei 1899, Cohen, nummer 144
ibidem, 28 sep 1900, Vlaanderen, nummer 78
ibidem, 11 april 1902, Melk, nummer 81-89
ibidem, 3 juni 1904, De Jonge Cohen, nummer 247
ibidem, 6 mei 1910, Goudeket, nummer 235
ibidem, 18 nov 1910, Heimans, nummer 237
ibidem, 27 jan 1911, Pomona, nummer 112-114
ibidem, 17 feb 1911, v d Bergh, nummer 169
ibidem, 10 nov 1911, Wolff, nummer 113
ibidem, 5 sep 1913, Hamburger, nummer 96
ibidem, 8 mei 1914, Roozendaal, nummer 245
ibidem, 12 juli 1916, Abas, nummer 140
ibidem, 18 okt 1916, Wibaut, nummer 147
ibidem, 7 sep 1917, Schaap, nummer 219
ibidem, 20 sep 1918, De Vries Robles, nummer 84
ibidem, 27 juni 1919, Foyer, nummer 84b
ibidem, 28 april 1921, Van Gelder, nummer 44
ibidem, 13 mei 1921, Weteringschans 101
ibidem, 22 juli 1921, Lek, nummer 28
ibidem, 26 mei 1922, Eichholtz, nummer 145
ibidem, 2 juni 1922, Zoest, nummer 251
ibidem, 8 sep 1922, Hiegentlich, nummer 125
ibidem, 23 feb 1923, Kijzer, nummer 44
ibidem, 6 april 1923, Slijper, nummer 249
ibidem, 4 juli 1924, Spijer, nummer 136
ibidem, 13 feb 1925, Wolf, Weteringschans 221b
ibidem, 4 dec 1925, Zoest, nummer 95
ibidem, 6 mei 1927, Schorlesheim, nummer 241
ibidem, 30 maart 1928, His Master’s Voice, nummer 223
ibidem, 29 juni 1928, Beneditty, nummer 46
ibidem, 8 feb 1929, loterij, nummer 251
ibidem, 24 april 1931, Wolff, nummer 113
ibidem, 31 juli 1931, Manheim, nummer 225
ibidem, 6 nov 1931, Fetter, nummer 79
ibidem, 22 jan 1932, Martijn van Dam, nummer 142
ibidem, 6 mei 1932, Fetter, nummer 79
ibidem, 10 feb 1933, Premsela, nummer 140
ibidem, 5 mei 1933, Comité van Verweer, nummer 134
ibidem, 11 ok 1933, Cauveren, nummer 221
ibidem, 24 nov 1933, Oudhof, nummer 185
ibidem, 29 dec 1933, Cardozo, nummer 117 / 92
ibidem, 13 april 1934, Frankenhuis, nummer 71 / 35
ibidem, 1 maart 1935, Bond van Joodsche Vereenigingen, nummer 92
ibidem, 29 mei 1936, De Leon, nummer 205
ibidem, 28 mei 1937, Manheim, nummer 88
ibidem, 2 juli 1937, Joodsche ULO school, nummer 255a
ibidem, 10 dec 1937, Joodsche Ulo school, nummer 255a
ibidem, 3 feb 1939, Roos, nummer 125
www.joodsmonument.nl, pagina familie Trompetter (geraadpleegd 11 okt 2014)
www.theobakker.nl/pdf/bioscopen4.pdf (geraadpleegd 19 dec 2015)
www.wikipedia.nl, lemma Weteringschans (geraadpleegd 19 dec 2015)
ibidem, lemma Jacques Zoest (geraadpleegd 12 dec 2015)
ibibem, lemma Leman Slijper (geraadpleegd 15 dec 2015)
www.reliwiki.nl, lemma Weteringschanskerk (geraadpleegd 12 dec 2015)
Westermayer, Hans-Jürgen, Esther Wolff-Hiegentlich op www.stolpersteineauricht.wordpress.com/1012/04/17/esther-wolff-geb-hiegentlich/ (geraadpleegd 11 oktober 2014)
naturalisatiewet (geraadpleegd 11 okt 2014)
Stigter, Bianca, De bezette stad, Plattegrond van Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2005) p 131, 132

illustratie
weteringschans 179
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 17 feb 1911, v d Bergh, nummer 169
ibidem, 22 juli 1921, Lek, nummer 28
ibidem, 24 dec 1937, Cozijn, nummer 255

laatst bijgewerkt:
19 dec 2015