Het hoekpand Amstel 143 hoek Korte Amstelstraat was in de jaren dertig van de vorige eeuw een café. De uitbater was vanaf 1937 tot augustus 1942 Leendert Veltenaar (Amsterdam, 10 oktober 1890), gehuwd met Gesina Maria Lauritsen (Amsterdam, 9 september 1896).
Maar al voordat Veltenaar hier actief was, was het een café. Rond 1901 had het café een Joodse geschiedenis, had als uitbater H. Izaaks en heette Café De Circus. Kapper, diamantsnijder en café-uitbater Hijman Izaaks (Rotterdam, 31 oktober 1863 – Amsterdam, 3 april 1906) werd hier op 7 mei 1897 ingeschreven. Hijman was gehuwd met Duifje Wessel (Amsterdam, 27 augustus 1868 – Sobibor, 30 april 1943) en zij hadden drie kinderen; Clara (Amsterdam, 13 september 1891 – Sobibor, 23 juli 1943), diamantsnijder Barend (Amsterdam, – Amsterdam, ) en diamantsnijder Salomon (Amsterdam, – Auschwitz, ).
Hijman werd niet oud, 42 jaar, en een jaar voor zijn overlijden was Emanuel van Dam op dit adres aangesloten bij het gemeentelijke telefoonnet, met telefoonnummer 5214. In hetzelfde jaar was metselaar en stukadoor E. Coster hier gevestigd. Het is niet duidelijk of Van Dam het café uitbaatte, Coster kon op de tweede of derde verdieping hebben gewoond.
Tussen 1891 en 1910 was de eigenaar van het café Jacques Schuitenvoerder, ‘Domme August’, die optrad in Carré en na een ongeval het café van Oscar Carré kreeg.
In 1910 was het pand wel een café en de uitbater was H. Lewijt. Hartog Lewijt (Amsterdam, – Sobibor,
De volgende advertentie waarbij er een naam bij dit pand verscheen dateert uit 1923, wanneer Veltenaar een meisje vraagt voor dag en nacht.
De geschiedenis van dit pand laat een deel van het Joodse verleden zien van een locatie buiten de traditionele buurten.
bron:
Veltenaar, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 841.
Izaaks, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 13-09-1901, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 09-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874109:mpeg21:p007.
H. Izaaks, Stadsarchief Amsterdam, Gezinskaarten, archiefnummer 5422, inventarisnummer 660.
Emanuel van Dam, Gemeentelijk Telephoonnet.. “De morgenpost”. Amsterdam, 11-04-1905, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 10-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSAA06:165565084:mpeg21:p00002.
Coster, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 29-09-1905, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 10-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871805:mpeg21:p018.
Hartog Lewijt, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 505.
Lewijt, Advertentie. “De courant”. Amsterdam; Amsterdam, 16-04-1910, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:003526041:mpeg21:p00004.
Te koop, Advertentie. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 20-08-1919, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 10-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010654219:mpeg21:p007.
Veltenaar, Advertentie. “De courant Het nieuws van den dag”. Amsterdam, 11-07-1923, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB15:000621008:mpeg21:p00004.
Informatie Hans Roeper (email 23 januari 2022).
illustratie:
Advertentie Izaaks. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 13-09-1901, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 09-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874109:mpeg21:p007.
Lewijt, Advertentie. “De courant”. Amsterdam; Amsterdam, 16-04-1910, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:003526041:mpeg21:p00004.
gepubliceerd:
10 mei 2026
laatst bijgewerkt:
10 mei 2026