Ik woon sinds 1985 in Amsterdam en in die afgelopen veertig jaar was er altijd een huis op de Amstelstraat waar ik meer van wilde weten. Een huis dat de bovenverdiepingen mist (waarschijnlijk afgebroken in december 1973) en in die afgelopen veertig jaar nauwelijks veranderd is. Het was toen verkrot, het is het nog steeds.
Vrijwel alle panden in het centrum van de stad hebben een Joodse geschiedenis en ik vroeg me af of er iets te vertellen is over een Joodse geschiedenis van dit pand. Het moest bijna wel, dit pand op de Amstelstraat, de toegangsweg naar de Blauwburg en de erachter gelegen (meer) Joodse buurt.
De woningkaarten in het Stadsarchief van Amsterdam geven de eerste stukjes Joodse geschiedenis van dit pand prijs.
Familie Pezaro
Verschillende leden van de familie Pezaro hebben in dit pand gewoond op 25hs. Zo staat Meijer Pezaro (Den Haag, – Sobibor, ) en zijn vrouw Elisina Gans (Amsterdam, – Sobibor, ) er geregistreerd; ook woonden neef Aron Pezaro (Den Haag, – Sobibor, ) en Anna Pezaro (Den Haag, – Sobibor, ) op dit adres.
Meijer Noach
Goudsmid/juwelier Meijer Noach (Dordrecht, – Amsterdam, ) woonde er tot juni 1925 met zijn vrouw Judith Boom (Amsterdam, 19 oktober 1876 – Amsterdam, 8 februari 1941). Hij opende zijn zaak op 19 oktober 1901. Meijer en Judith kregen twee kinderen; Julia (Amsterdam, – Amsterdam, ) en kunsthistoricus Arnoldus (Amsterdam, 9 december 1910), die in 1950 naar Londen verhuisde.
Isaac Querido
Isaac Querido (Amsterdam, – Amsterdam, ) woonde er met zijn vrouw Sara Pezaro (Amsterdam, – Amsterdam, ) op Amstelstraat 25hs tot oktober 1925.
Vrouwtje Sweijd
Vrouwtje Sweijd (Amsterdam, – Sobibor, ) woonde bij het gezin van Arnoldus de Rooij (1895) van juni 1925 tot juni 1926. Zij huwde op 27 juni 1923 met Jacob Kolm (Amsterdam, – Amsterdam, ). Jacob had al kinderen uit zijn eerste huwelijk met Raatje Kuijt (Amsterdam, – Amsterdam, ).
Hartog Verduin
Ook woonde darmenbewerker Hartog Verduin (Amsterdam, – Midden-Europa, ) een korte periode in 1928 op driehoog met zijn gezin. Hartog was van 1926 tot 1935 gehuwd met Geertruida van der Zwam (Den Haag, 17 mei 1901), in 1938 huwde hij met Maria Clasina Witteveen (Amsterdam, 9 november 1906) en scheidde van haar op 2 november 1942.
Een ‘gemengd’ huwelijk gaf enige bescherming tegen deportatie, dat viel na de scheiding weg. Hartog had twee zonen, Mozes (Amsterdam, ) en Harry (Amsterdam, ) en woonde in het begin van de bezetting op de Hemonylaan 18-1 in Amsterdam.
Jacob de Vries
Jacob de Vries (Amsterdam, 30 juni 1899 – Amsterdam, 13 december 1969) begon er in 1926 een café. Hij zat er maar een maand, dus een succes kan deze onderneming niet zijn geweest. In de rest van de geschiedenis van dit pand komt de bestemming café vaker naar voren. Jacob was waarschijnlijk niet Joods. Hij was een zoon van Geert Hendrik de Vries en Albertien Jonker. Hij bleef werkzaam in de horeca. Hij werd kellner in later chef in het Doelen Hotel.
Jozef Nordheim
Jozef Nordheim (Amsterdam, – Auschwitz, ) was er in 1927 voor enkele maanden inwonend. Jozef huwde op 28 mei 1930 met Margaretha van Leeuwen (Utrecht, 23 april 1906).
Hijman Bonewit
Hijman Bonewit (Amsterdam, – Auschwitz, ) woonde er op driehoog van augustus 1938 tot maart 1941. Hij trouwde op 4 december 1918 met Eva Arons (Amsterdam, – Auschwitz, en werd slager van beroep, later was hij kok in het Nederlandsch-Israëlitisch Ziekenhuis. In het begin van de bezetting woonde dit gezin op de Nieuwe Amstelstraat 25-3.
Verder komt dit adres ook voor in de Joodse media:
Samson van der Stempel
Kapper Samson van der Stempel (Amsterdam, 25 april 1840 – Amsterdam, 9 mei 1902), die volgens het Stadsarchief op 23 woonde, verhuisde zijn zaak in oktober 1888 van Amstelstraat 25 naar de Binnenamstel (Amstel) 114. In 1881 zat de onderneming al op dit adres, eerder als ‘coiffeur des dames’. Samson was gehuwd met Marianna (Marianne) Wertheim (Amsterdam, 21 januari 1828 – Amsterdam, 7 december 1911). De zaak was eerder gevestigd op de Lange Niezel 22.
Na de oorlog heeft het pand verschillende bestemmingen gehad. Zo was in 1948 Café Club 13 er gevestigd.
Het pand op Amstelstraat 25 ziet er uit als een pand waar nodig iets aan gedaan moet worden; het liefste restauratie waarbij de bovenste verdiepingen teruggeplaatst worden. Maar hoe onooglijk het ook is, het is een pand met een rijke Joodse geschiedenis.
bron:
Amstelstraat 25, Stadsarchief Amsterdam, Woningkaarten, archiefnummer 5445, inventarisnummer 15.
Hartog Verduin, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 846.
Amstelstraat 25-3, Stadsarchief Amsterdam, Woningkaarten, archiefnummer 30461, inventarisnummer 339.
Meijer Pezaro, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 631.
Meijer Noach, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 593.
Isaac Querido, Stadsarchief Amsterdam, Overgenomen delen, archiefnummer 5416, inventarisnummer 111.
Jozef Nordheim, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 596.
Jacob de Vries, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1927.
Samson van der Stempel, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 05-10-1888, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000559025:mpeg21:p00004.
Samson van der Stempel, Bevolkingsregister 1874-1893, archiefnummer 5000, inventarisnummer 1555.
Café Club 13, Advertentie. “De waarheid”. Amsterdam, 13-09-1948, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010850662:mpeg21:p004.
illustratie:
foto pand © joodsamsterdam, 28 augustus 2026.
Samson van der Stempel, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 05-10-1888, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000559025:mpeg21:p00004.
M. Noach, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 18-10-1901, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874122:mpeg21:p004.
gepubliceerd:
29 augustus 2026
laatst bijgewerkt:
29 augustus 2026