| Smid/bankwerker Jan (Johannes Adolphus) Gerressen (Arnhem, 20 december 1907) werd op 5 juli 1934 door een kogel in het voorhoofd doodgeschoten door de politie. Jan was gehuwd met Klasina Janne Kwint en had twee kinderen. |
De verzetsgroep Gerretsen was een belangrijke verzetsgroep in Amsterdam. De groep was socialistisch georiënteerd en de leden waren geassocieerd met de Onafhankelijke Socialistische Partij (OSP). De naam was een verbastering van Gerressen, de eerste dode die door een politiekogel te betreuren was tijdens het Jordaanoproep van 1934. De groep werkte samen met Het Parool, een in de oorlog opgerichte illegale verzetskrant. Men vervalste persoonsbewijzen en had een illegale drukkerij. De leden van de groep hielden zich goed aan het geheim houden van de activiteiten. Zo was de vrouw van de leider Ab Oeldrich (Amsterdam, 25 augustus 1912 – Haarlem, 26 juni 1985), Lijntje Klazina van Oversteeg (Werkendam, 8 januari 1915), niet op de hoogte van de activiteiten van haar man.
De kern van de groep, zo’n twintig personen, kwam vooral uit Amsterdam-Oost. De verzetsgroep bestond uit Joodse en niet-Joodse leden. Een aantal namen van de leden van de groep zijn:
Daan (Daniël Alexander) Barug (Antwerpen, 14 augustus 1903 – Amsterdam, 27 oktober 1985), zoon van Jacob Barug (Amsterdam, – Amsterdam, ) en Helena Helsdingen (Rotterdam, 27 april 1883).
Jo Beek was ambtenaar en vormde voor de verzetsgroep een belangrijk contact bij Sociale Zaken van de gemeente Amsterdam. Hij hielp veel Joden uit de Transvaalbuurt met onderduiken.
Elmar Berkovich (Boedapest, 1897 – Eindhoven, 1968) kwam van oorsprong uit Hongarije en was binnenhuisarchitect. Hij vervalste watermerken en persoonsbewijzen. In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog was Berkovicz in dienst bij Metz & Co.
Jaap Coerman (Bussum, 20 november 1920 – Amsterdam, 10 juni 2008). Sloot zich in 1942 bij de groep aan en zat in die periode op de HTS. Hij woonde in Bussum, net als zijn latere vrouw met wie hij in 1945 huwde, onderwijzeres Sara Duitz (Amsterdam, 30 juli 1910 – Amersfoort, 13 januari 2001). Sara was Joods. Jaap verrichtte binnen de verzetsgroep praktisch werk, waaronder het verrichten van kleine reparaties.
Bertus (Engelbertus Johannes) ten Dam (Lonneker, 4 januari 1915 – Beecroft, Australië, 25 december 1991) was een oud-Spanjestrijder. Hij vocht daar bij Partido Obrero de Unificación Marxista. Bertus was machinebankwerker van beroep. Hij was gehuwd met Branca van Boele (Amsterdam, 19 maart 1916) van wie bij in 1945 scheidde en hij huwde in 1946 met de Joodse Tiny (Christina) Vieijra (Amsterdam, 8 april 1922 – Beecroft, Australië, 9 december 1994), ook lid van de verzetsgroep Gerretsen. Hij was met Ab Oeldrich de oprichter van de groep Gerretsen en was een van de vier leiders.
Henk (Hendrik Louis) Damen (1906 – 13 augustus 1992) was fotograaf. Stond bekend onder de schuilnamen Nicht en Deen. Hij had voordat hij bij de verzetsgroep kwam negen maanden in de ‘Arbeitseinsatz’ gezeten in Duitsland.
Henk (Hendrik Frederik) Dammers (Amsterdam, 11 januari 1914 – Bredgar-Sittingbourne, Kent, Engeland, 7 januari 1989) was chemicus.
Mr. Kees (Cornelis Hendrikus) de Groot (Den Haag, 13 oktober 1913 – Amsterdam, 8 maart 1945), die de schuilnamen Maarten van de Velde en Chris den Goevers gebruikte. Kees studeerde in Groningen in de jaren dertig en hielp in die periode uit nazi-Duitsland gevluchte Joden. Hij was de enige in de verzetsgroep met een universitaire opleiding. Hij had gestudeerd in Groningen. Was ook bekend onder de schuilnamen Clio en Vermeer en was een van de vier leiders van de groep.
Henk F. van den Hurk (1898 – 1982) was chef clichémakerij van de clichéfabriek van Van Leer. De clichés waren van groot belang bij het drukken van, onder andere, de vervalste persoonsbewijzen.
Chris Kok was werknemer van Van Leer.
Rob (Robert) Langendijk (Den Haag, 8 november 1915 – Emmen, 8 januari 1995), zoon van Simon Levie Langendijk (Zwartewaal, 18 april 1878) en Rosalie Polak (Steenwijk, – Den Haag, ). Technisch geïnteresseerd, na de oorlog leraar aan een electro-technische school. Hij maakte pasfoto’s op maat voor vervalste persoonsbewijzen. Ook zijn broer Hendrik zat in het verzet.
Dries (Arie Andries) de Leng (Amsterdam, 7 juli 1895 – Amsterdam, 20 september 1992). Leverde papier en drukkersbenodigdheden en was letterzetter van beroep.
Jan Ligtelijn (1894 – 1985) was typograaf van beroep. Hij werkte in de drukkerij van Gerretsen.
Ab (Albertus) Oeldrich (Amsterdam, 25 augustus 1912 – Haarlem, 26 juni 1985). Was met Daan Barug de oprichter van de groep Gerretsen en was een van de vier leiders van de groep.
Albin Tenner (Rauenstein, 27 februari 1885 – Amsterdam, 20 januari 1967) was het oudste lid van de groep én Duitser. Eind 1933 zat hij in het concentratiekamp Oranienburg en vluchtte na zijn vrijlating naar Nederland. Tenner had een bijzonder voorgeschiedenis: Van november 1918 tot 1 mei 1920 bestond in Duitsland de Freistaat Gotha. Tenner werd tot president van deze Freistaat gekozen.
Eli (Elias) van Tijn (Amsterdam, 4 januari 1902 – Vaihingen, 30 april 1945). Eli van Tijn was hoofdonderwijzer. Tijdens de bezetting werd Van Tijn door de Joodsche Raad aangesteld als hoofd van een van de Joodse scholen in Amsterdam, de voormalige Kraaipanschool waar hij eerder hoofd van was. Eli was een van de vier leiders van de groep.
Tiny (Christina) Vieijra (Amsterdam, 8 april 1922 – 1994), dochter van Levie Vieijra (Amsterdam, – Amsterdam, ) en Helena Clasina Antonia Grolleman (1898 – 1989) was diamantsnijdster en werkte bij Asscher. Ze was ook lampenkappenmaakster. Zij huwde later met Bertus van Dam, eveneens lid van de verzetsgroep. Tiny had onderduikers in haar huis, en nadat deze in de problemen konden komen nadat een tussenpersoon was gearresteerd nam ze contact op met Bertus van Dam. Zo raakte ze in contact met de verzetsgroep en was er koerierster. Vanaf 1942 bracht ze onderduikers naar de Belgische grens of naar Rotterdam.
Coen Wilders was vanaf het begin bij de kern van de verzetsgroep betrokken. Hij was werkman bij de Nederlandse Spoorwegen en later broodbezorger bij de Coöperatie ‘De Samenwerking’.
bron:
J. A. Gerressen, Stadsarchief Amsterdam, Gezinskaarten, archiefnummer 5422, inventarisnummer 442.
Albertus Oeldrich, Stadsarchief Amsterdam, Gezinskaarten, archiefnummer 5422, inventarisnummer 1079.
Albertus Oeldrich, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 601.
Albertus Oeldrich, Familiebericht. “Trouw”. Meppel, 27-06-1985. Geraadpleegd op Delpher op 19-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010820444:mpeg21:p004.
Jaap Coerman, Stadsarchief Amsterdam, Persoonskaarten, archiefnummer 30408, inventarisnummer 104.
Engelbertus Johannes ten Dam, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 170.
Christina Vieijra, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 859.
Robert Langendijk, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 489.
Daniël Alexander Barug, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1275.
Bart de Cort, De Groep Gerretsen, kroniek van een verzetsgroep 1940 – 1945 (Den Haag 1998), 18 – 23.
Arie Andries de Leng, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1607.
gepubliceerd:
16 maart 2026
laatst bijgewerkt:
16 maart 2026