Klaartje Velleman werd op 30 juli 1904 in Groningen geboren als dochter van Aron Velleman en Saartje van den Berg. Ze werd in 1932 in Amsterdam ingeschreven en trouwde op aan augustus 1937 met meubelmaker Willem Nicolaas Beekman (Amsterdam, 30 november 1913) van wie ze op 13 juni 1951 scheidde. Twee dagen na het sluiten van haar huwelijk werd Klaartje ingeschreven op de J. M. Kemperstraat 30-2 en het echtpaar verhuisde naar de Van Beuningenstraat 17a1 op 22 november 1939. Volgens haar archiefkaart was Klaartje handwerkster en winkelierster.
Tijdens de oorlog verhuisden Willem en Klaartje op 13 mei 1941 naar de Wilhelminastraat 133-2. Het ging met Klaartje niet goed tijdens de bezetting. Ze werd in oktober 1942 opgenomen in ‘Het Apeldoornsche Bosch’ van de Vereeniging Centraal Israëlietisch Krankzinnigengesticht in Nederland. Daar maakte ze de ontruiming mee in de nacht van 21 op 22 januari 1943. Ruim 1100 patiënten en personeelsleden werden in die nacht op transport gesteld naar Auschwitz waar iedereen werd vermoord. Omdat de ontruiming chaotisch verliep kon Klaartje ontvluchten. Ze zei later daarover: ”Ik begreep dat ik en de andere vrouwen de dood tegemoet zouden gaan. Ik mocht die dag in de tuin wandelen. Het was goed weer. Ik heb toen het besluit genomen om te vluchten. Ik ben met achterlating van mijn goed over het niet hoge hek – waarmede de inrichting omgeven was – geklommen, nadat ik eerst nog een andere vrouw daar overheen geholpen had. Eenmaal over het hek zijnde moest ik nog over een slootje springen. Dat heb ik gedaan en ik ben mijn eigen weg gegaan.”
Klaartje overleefde de oorlog en overleed in Amsterdam op 9 juni 1970. Haar huwelijk met de niet-Joodse Willem Beekman maakte de kans op overleven groter, maar was ook geen garantie daarop. Over haar verdere ervaringen tijdens de oorlog, of een mogelijke onderduik, zijn verder geen gegevens gevonden.
bron:
verklaring Klaartje Velleman, een in het Nationaal Archief gedeponeerde verklaring, aangehaald door Twan Davelaar, o.c., p. 22, uit: Leo van den Munkhof en Willem Oosterbaan, “Für uns sind alle Patienten transportabel”, 30 december 2025, 23.
Klaartje Velleman, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1884.
Willem Nicolaas Beekman, Stadsarchief Amsterdam, Persoonskaarten, archiefnummer 30408, inventarisnummer 39.
illustratie:
Heiman van den Berg, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 26-05-1916, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 30-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859618:mpeg21:p006.
gepubliceerd:
30 juni 2026
laatst bijgewerkt:
30 juni 2026