Nesjomme is het Jiddisje woord voor ziel. Dat kan de ziel van een persoon zijn, maar ook de ziel van een omgeving, een stad. Het docudrama Nesjomme van regisseur Sandra Beerends dat in 2024 in première ging, vertelt het verhaal over het Joodse leven in Amsterdam tijdens het interbellum (de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog) en de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog. De film werd in Nederland een groot succes en is inmiddels ook in Engelstalige landen uitgebracht onder de naam Neshoma. Beerends schreef ook het scenerio voor de film.
Het verhaal dat in Nesjomme wordt verteld is gebaseerd op historische feiten. Het gaat over Rusha, een Joods-Amsterdams meisje en dochter van een diamantslijper dat tijdens het begin van de film in 1918 zeventien jaar oud is. Haar broer Max is naar Nederlands-Indië geëmigreerd en Rusha houdt contact door het schrijven van brieven. Actrice Rifka Lodeizen leest als voice-over de brieven voor waarbij elke brief eindigt met een schaakzet waarover Beerends zei: “Voor mij symboliseert de schaakzet ook de keuzes die de hoofdpersonages moeten maken. Iedere schaakzet opent nieuwe mogelijkheden, maar sluit andere af. De film gaat over kleine keuzes die bepalend worden voor het grotere geheel.”
De brieven gaan over het dagelijks leven van Rusha, over de diamantfabriek, de naaiateliers, markten, feesten en (film)theaters. De ontwikkelingen in de maatschappij hebben een invloed op Rusha en haar familie. De crisis van de jaren dertig, de opkomst van het fascisme, de opkomst van de nazi’s en de dreiging van de oorlog worden voelbaar in het tweede deel van de film. Sandra Beerends heeft op een bijzondere manier historische filmbeelden als een kralenketting aaneengeregen waardoor deze het verhaal zijn gaan vertellen. De beelden maken de geschiedenis tastbaar; de oude stad, de pleinen en straten komen tot leven. De kijker realiseert zich dat geschiedenis niet alleen bestaat uit grote gebeurtenissen en belangrijke personen, maar juist ook uit allerdaagse momenten en het leven van gewone mensen.
Beerends zegt over haar film: “Rusha’s verhaal is fictief, maar elk element komt voort uit onderzoek en echte ontmoetingen. Alles wat nu vanzelfsprekend lijkt, draagt de echo van wat ooit was. En alles wat we nu meemaken, zal uiteindelijk ook geschiedenis zijn. En misschien zullen de mensen van de toekomst dezelfde vragen stellen als wij nu over het verleden: wisten ze toen wat er zou komen?”
Een week na de publiekspremière op 2 januari 2025 waren er al meer dan 10.000 bezoekers naar de film geweest; de film ontving een Kristallen Film (voor een korte film met meer dan 10.000 bezoekers).
Als beste lange documentaire ontving de film in 2025 een Gouden Kalf.
Op 18 januari 2025 ging de film in de Verenigde Staten in première. Verder was de film te zien in het Jerusalem Jewish Film Festival waar de jury stelde: ‘We would like to give a special mention to the film Neshoma for giving back life to the Jewish experience in pre-Holocaust Amsterdam and for its amazing use of archival material and images’.
Regisseur Sandra Beerends heeft deze productie met een heel team mensen gemaakt en had vier adviseurs; Emile Schrijver (Joods Cultureel Kwartier), Rob Snijders (Joodsamsterdam.nl), Bart Wallet (Universiteit van Amsterdam) en Asjer Waterman (Joods Maatschappelijk Werk).
Nesjomme is op dit moment te zien bij de NPO via deze link.