De broers Jules (Juda, Amsterdam, 12 juni 1920 – Huizen, 23 januari 2012) en Robert (Amsterdam, 11 november 1921 – 26 oktober 2010) Markus werden in Amsterdam geboren. Hun vader Jacob Markus (Amsterdam, – Huizen, ) had een bedrijfje in schoenpoetsartikelen aan de Meeuwenlaan 128 in Amsterdam Noord, hun moeder was Helena de Vries (Amsterdam, – Amsterdam, ). Verder was er nog een broer Isidore (Amsterdam, 16 april 1919), de oudste in het gezin, die directeur werd van ijzerhandel Hollandia.
Op 29 juni 1933 werden Isidore, Juda en Robert ingeschreven in het Joods jongensweeshuis op de Amstel 21. Volgens de registratie woonden ze in Munster voor hun inschrijving en de reden is niet bekend. Het weeshuis verpleegde niet alleen vol- en halfwezen, maar kon ook een opvanglocatie zijn. De broers konden goed leren en zaten in 1937 op de Joodse HBS op de Nieuwe Herengracht.
De oorlogsjaren overleefden ze doordat ze in de onderduik gingen en deze periode was verre van makkelijk voor ze. Jules en Robert zaten ondergedoken in Friesland bij Piet de Jong en werden daar bevrijd door Canadese soldaten. In ieder geval één van de bevrijders was Joods, kwam uit z’n tank, meldde dat het Pesach was en had Matzes bij zich.
In 1947 vond Robert Markus, scheikundestudent, een manier om kauwgom te maken. Ze begonnen met het maken van kauwgom in hun huis en samen met zijn broer Jules richtte hij in 1948 Maple Leaf op. De naam was een eerbetoon aan de Canadese bevrijders die drie jaar daarvoor Amsterdam bevrijd hadden, onderduikgever Piet de Jong werd in dienst genomen als magazijn beheerder.
Heel Amsterdam werd doorzocht voor fabrieksruimte. Ze vonden ruimte in de Vespuccistraat in een voormalige ijssalon. Daarna verhuisde men op 1 januari 1949 naar het Gerard Douplein, in 1954 verhuist de fabriek naar de Kloveniersburgwal en een jaar later naar de Passeerdersdwarsstraat. Dit pand werd door brand verwoest terwijl de bouw van het nieuwe pand op de Paul van Vlissingenstraat 8 in volle gang was. De eerste steen voor deze fabriek werd gelegd op 28 februari 1955.
De producten werden over heel Europa verkocht. Duitsland was een belangrijke afzetmarkt, en wanneer Duitsland in 1951 de import van kauwgom verbiedt bouwt Maple Leaf een fabriek in Wesel, waardoor de verkoop daar wel door kan gaan.
De kauwgom van Maple Leaf was in Nederland erg populair. Dat vaak door de voetbalplaatjes erbij, of het stripverhaaltje (Donald kauwgom) én de lage prijs. Maar Maple Leaf innoveert ook en komt ook met merken als Xylifresh en andere suikervrije kauwgom. Tot 1970 was Maple Leaf een zelfstandige onderneming. Van 1971 – 1979 was het bedrijf een onderdeel van General Foods, van 1979 – 1986 van All Sweets, van 1986 – 1999 van Leaf Inc en in 1999 werd het bedrijf overgenomen door CSM en CSM besloot op 1 augustus 2003 de fabriek in Amsterdam te sluiten. Het gebouw op de Paul van Vlissingenstraat staat er nog en geeft plaats aan tal van kleine bedrijfjes.
Robert overleed op 26 oktober 2010, Jules op 23 januari 2012 in Huizen. Zowel Robert als Jules hadden kinderen.
Jules Markus
Voor zover is na te gaan veranderde Jules zijn voornaam Juda officieel in Jules. Hij trouwde op 18 juli 1946 met Josephine Cats (Rotterdam, 12 juni 1920 – Huizen, 2014). Josephine en Jules kregen drie kinderen; Ronald, Edward en Evelyn Juliette.
Robert Markus
Robert Markus trouwde op 22 september 1950 met Elly (Judith) Schwarzbaum (Berlijn, 31 december 1926). Elly en Robert kregen drie kinderen; John Raymond, Karin Aviva Regina en Daniël Henry. Elly (Judith) haalde in september 1978 aan de Universiteit van Amsterdam haar doctoraal psychologie. Op 12 september 1981 vierde Daniël zijn Bar Mitswa (kerkelijk meerderjarig) en werd de receptie in de Anne Frankzaal van de liberale synagoge op de Jacob Soetendorpstraat 8 gehouden. Het gezin woonde in die tijd op de Minervalaan 106.
Lees ook Nederlandsche Chemische Fabriek Markus.
Verdere informatie is welkom.
bron:
jodeninnederland.nl,
communityjoodsmonument.nl,
familieberichtenopinternet.nl,
de Amsterdamse kauwgomfabriek maple leaf,
met dank aan Kika Markus voor de aanvullende informatie.
Robert Markus, Stadsarchief Amsterdam, Persoonskaarten, archiefnummer 30408, inventarisnummer 321.
Juda Markus, Stadsarchief Amsterdam, Bijzondere registers, archiefnummer 5000, inventarisnummer 2568.
Jules Markus, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 535.
Doctoraal pstychologie, personalia. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 22-09-1978, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860043:mpeg21:p002.
Bar Mitswa Daniël, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 04-09-1981, p. 14. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859140:mpeg21:p014.
illustratie:
Duivendrecht, Paul van Vlissingenstraat 8-7-6. Op nummer 6 Maple Leaf kauwgumfabriek. Gezien vanuit de Abram Dudok van Heelstraat. foto. Arsath Ro’is, J.M. Collectie Stadsarchief Amsterdam: foto’s eigen fotodienst 23 februari 1981. 010122046951.
met dank aan Joop Meijer voor de illustratie van het mozaïek.
gepubliceerd:
21 april 2016
laatste aanpassing:
15 juli 2026