begraafplaats Muiderberg

indexmuiderbergDe Joodse begraafplaats Muiderberg werd in 1642 in gebruik genomen door de Hoogduitse gemeente. De Portugese gemeente ondersteunde de koop financieel, dit door een lening aan de Hoogduitse gemeente te geven. Na het inwijden van deze begraafplaats konden leden van de Hoogduitse gemeente hier begraven worden en niet meer, zoals tot dat moment, op de begraafplaats in Ouderkerk.

Het vervoer van de Amsterdamse doden naar de begraafplaats kon per trekschuit plaats vinden. Muiderberg is sinds 1642 constant in gebruik geweest maar had een nadeel, de grote afstand tot de stad. Daarom kocht de Joodse gemeente in 1714 een stuk land op Zeeburg aan. Dit stuk grond was tevens bedoeld voor de armere Joden, kinderen en wanneer er snel begraven moest worden omdat bijvoorbeeld de sjabbat inging en het begraven ervoor moest plaatsvinden. Toen Zeeburg in 1914 vol dreigde te raken werd de begraafplaats in Diemen aangekocht.
muiderbergDe begraafplaats in Muiderberg is verschillende keren uitgebreid en is nu met 45.000 graven de grootste in gebruik zijnde Joodse begraafplaats in Nederland.

De eerste uitbreiding gebeurde in 1672 toen het stuk grond naast de begraafplaats, dat de Poolse Joden die naar Nederland waren gevlucht in 1660 hadden aangekocht, bij de begraafplaats werd gevoegd. In 1738 werd een stuk land aangekocht en ook in 1780, 1844 en 1856. In 1924 kocht men nog een stuk land aan, het Kocherbos. Dat is tot dit moment de laatste uitbreiding. Het Kocherbos is niet meer in het bezit van de Nederlands-Israëlitisch hoofdsynagoge. Het Kocherbos werd in 2017 verkocht aan de plaatselijke hockeyclub, die midden in het bos over een hockeyveld beschikt. Stichting Hockey Kocherbos verkocht het Kocherbos in 2022 aan het Goois Natuurreservaat, met uitzondering van het hockeyveld en de toegangswegen.

Op de begraafplaats werd een metaarhuis en ontvangstruimte gebouwd, ontworpen door architect Offenberg, en deze waren in 1854 klaar. In 1933 werden deze gebouwen afgebroken en vervangen door twee nieuwe gebouwen, ontworpen door architect Harry Elte.
Op deze begraafplaats zijn bekende Joodse Nederlanders begraven, waaronder Jaap van Meekren, Max Tak, Jacob Meijer de Haan en Esther de Boer – van Rijk. Hieronder een foto-impressie van oktober 2008.

 

Per boot
Het stoffelijk overschot werd met grote regelmaat vanaf Amsterdam via de Naardertrekvaart en het riviertje De Goog naar de begraafplaats gevaren. Een speciale aftakking werd gegraven om het lijk vanaf het riviertje naar de begraafplaats te krijgen. De aftakking werd in de volksmond de Jodensloot genoemd. Zowel het riviertje als de sloot zijn tegenwoordig gedempt.

September 1933 – opening nieuwe metaheirhuis
In september 1933 werd het nieuwe Metaheirhuis op de begraafplaats geopend. Het Centraal Blad voor Israëlieten in Nederland schreef dat daarbij onder andere aanwezig waren de Opperrabbijn Onderwijs en de rabbijnen De Lange, Akiba Frank, L. D. Staal en Coppenhagen. Het oude gebouw, dat was ingewijd op 21 april 1851, voldeed niet meer aan de bestemming. Het nieuwe reinigingshuis was twee maal zo groot, ontworpen door architect Harry Elte, en gebouwd door aannemer J. C. C. Goedhart, ook verantwoordelijk voor de bouw van het Verenigingshuis op de begraafplaats in Diemen.

Metaheirhuis Muiderberg

 

bron:
Metaheirhuis. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1933/09/22 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 19-08-2020, http://resolver.kb.nlresolve?urn=MMKB19:000581030:mpeg21:p00018
Jodensloot, Ruben Vis via twitter 13 juli 2022.
1642; Michman, Jozeph, Hartog Beem en Dan Michman, Pinkas, Geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Nederland (Ede 1992) 45.
Kocherbos, aanvulling met dank aan Harry Mock (email d.d. 30 december 2022)

illustratie:
Metaheirhuis. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1933/09/22 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 19-08-2020, http://resolver.kb.nl

gepubliceerd:
5 mei 2016

laatst bijgewerkt:
31 december 2022