Verscholen in de Amsterdamse Apollobuurt ligt een uniek plein, het Raphaëlplein. Het plein werd vernoemd naar de Italiaanse schilder Rafaello di Senti (1483-1520)? Door een schrijffout is het uiteindelijk Raphaël geworden. Aan dit besloten plein met bomen en een grasveld staan rondom huizen aan de hand van J. Brouwer uit 1932-1934 in de stijl die duidelijk aan de Amsterdamse School doet denken. Het Raphaëlplein ligt tussen de Gerrit van der Veenstraat en de Tintorettostraat in Amsterdam-Zuid.
Raphaëlplein 7 – gezin Salomon
Het liberale gezin Salomon zocht in 1941 een meisje voor dag en nacht. Hier woonden Alfred Salomon (Stolberg, – Auschwitz, ), zijn vrouw Jette Schlössinger (Bietigheim, – Auschwitz, ) en hun kinderen Horst (Stolberg, – Auschwitz, ) en Hannelore (Stolberg, – Auschwitz, ).
Raphaëlplein 19 – mevrouw L. Schwarz – Pop
In 1936 was mevrouw L. Schwarz – Pop het contactadres voor een collectie van de Vereniging Zuigeling-Inrichting en Kinderhuis, een instelling voor kinderen van alle gezindten. Louise Carolina Pop (Amsterdam, 27 mei 1904) was de echtgenote van industrieel Aäron Schwarz (Zutphen, 17 januari 1897 – Amsterdam, 5 mei 1989). Het gezin had een Sperre en werden op 1 april 1944 in Westerbork geregistreerd waar ze in Barak 50 gehuisvest werden. Op 5 april 1944 werden ze gedeporteerd naar Bergen-Belsen en op 5 februari 1945 werden ze overgebracht naar Zwitserland.
Louis was een dochter van arts Hijman Pop en Nanette Beer, en dit gezin woonde op de Nieuwe Herengracht 1.
Raphaëlplein 21 – gezin Ornstein
Tijdens de bezetting woonde hier Frederika Sophia Bettie Cohen (Rotterdam, – Auschwitz, ). Zij was gehuwd met David Ornstein (Nijmegen, – Galtür Dl, ) en David en Frederika waren de ouders van Gustaaf Frederik (Utrecht, – Auschwitz, ) en Hans Daniël (Amsterdam, – Mauthausen, ).
Raphaëlplein 23 – Bila Hanemann
Bila Hanemann werd hier op 13 oktober 1941 geboren als dochter van Moses Hanemann (Memel, 14 februari 1899 – Amsterdam, 6 september 1969) en Gertrud Kelemen (Wenen, 2 april 1909 – Amsterdam, 15 januari 1993). Bila had een zuster, Dorith (1946).
Moses had zich in 1931 in Amsterdam gevestigd. Samen met zijn broer Benno werd Moses directeur van N. V. NoHaKa, een onderneming voor de import van benzine en olie. Benno verhuisde in het begin van 1940 naar de Verenigde Staten. Moses en Gertrud werden bij de razzia van 20 juni 1943 uit hun huis weggehaald en kwamen in Westerbork terecht. Later werden ze gedeporteerd naar Bergen-Belsen. Bila werd enkele uren eerder door een voormalig dienstmeisje opgehaald en in de onderduik gebracht en ze overleefde de oorlog.
Raphaëlplein 25 – notaris Th. M. de Jong
In 1940 woonde hier het gezin van notaris Th. M. de Jong. Hij hield kantoor op de Deurloostraat 129.
Raphaëlplein 30 – Ir. R. Numan
Vanaf 1 augustus 1946 voerde Ir. R. Numan vanaf dit adres het secretariaat van de Liberaal Joodse Gemeente, de afdeling Amsterdam van het Verbond voor Liberaal Religieuze Joden en de begraafplaats ‘Gan Hasjalom’.
Raphaëlplein 36 – Pension Wertheim(er)
Op dit adres was in 1941 Pension Wertheim(er) gevestigd. Dit pension was aangesloten bij het REOR. Hier woonde het gezin van Isaac Löb Wertheim (Fulda, – Auschwitz,
bron:
algemene informatie via www.zuid.nl.
“COLLECTE VOOR HET KINDERHUIS”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1936/10/23 00:00:00, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 24-09-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871368:mpeg21:p005.
Wertheim(er) “Advertentie”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1940/04/05 00:00:00, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-09-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874618:mpeg21:p007.
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Wertheim (geraadpleegd 24 september 2019)..
“Advertentie Th. M. de Jong”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1940/06/28 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 24-09-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858238:mpeg21:p004.
“Advertentie Numan”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1940/06/28 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 24-09-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858238:mpeg21:p004.
Aaron Schwarz, kaart Joodsche Raad, Arolsen Archives, 130372325 (Aaron SCHWARZ)..
Aaron Schwarz, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1802.
Anneliese Wertheim, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 914.
Wertheim, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-05-1940, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858231:mpeg21:p008.
Salomon, “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 17-10-1941, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318177:mpeg21:p009.
Moses Hanemann, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1468.
Bila Hanemann, “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 24-10-1941, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318178:mpeg21:p010.
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, Amsterdam, archief 534, Familie Hanemann-Kelemen, overzicht.
Ornstein, “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 05-12-1941, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318184:mpeg21:p010.
illustratie:
Stadsarchief Amsterdam, beeld en geluid. Raphaëlplein 1-21, gebouwd naar ontwerp van architect Johan Brouwer (1884-1966). Rechts de Raphaëlstraat. Foto uit album, vervaardigd en samengesteld door de architect. 1935. ANWS00063000016.
Salomon, “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 17-10-1941, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318177:mpeg21:p009.
Bila Hanemann, “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 24-10-1941, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318178:mpeg21:p010.
gepubliceerd:
9 maart 2017
laatst bijgewerkt:
9 september 2025