In het Stadsarchief in Amsterdam worden de politierapporten bewaard over de jaren 1940 – 1945 en deze rapporten geven een beeld van wat er gebeurde op de verschillende bureaus. En een van de rapportages die te vinden is, gaat over Salomon Isaac de Winter. Volgens het bericht was Salomon Isaac de Winter een papierhandelaar. Op 21 maart 1941 werd hij op de Haarlemmerweg vermoord door Albertus van C. en Harmen D.
Op 20 maart zou Salomon een boodschap hebben gekregen waarbij hij gevraagd werd om even naar de zaak te komen. Hij keerde echter niet terug en zijn niet-Joodse vrouw deed op 21 maart, ’s ochtends, aangifte bij de politie. Op 21 maart rond half tien werd hij gevonden aan de Haarlemmerweg met twee schotwonden in zijn borst. Hij werd 25 jaar oud.
Salomon woonde op de Deurloostraat 121. De melding in het politie-archief heeft de toevoeging dat deze niet bestemd voor de pers was, iets dat zeer frequent gebeurde wanneer er Joden als slachtoffer betrokken waren bij de gebeurtenis. Het bericht verscheen desalniettemin in twee kranten.
Bij naspeuren blijkt Salomon Simon Izaak de Winter te heten en hij werd geboren in Rotterdam op 8 juni 1915 als zoon van Jacob de Winter en Sara van der Sluis. Simon was gehuwd met een niet-Joodse vrouw. Vanaf 1 oktober 1940 woonden Simon en zijn vrouw op de Deurloostraat 121, daarvoor een maand op de Amstel 25b-hs, en daarvoor in Rotterdam. Simon werd begraven op de Joodse begraafplaats aan het Toepad in Rotterdam.
Albertus van C. en Harmen D.
Wat ontbreekt binnen het verhaal is wat er met de daders gebeurde. Ze waren bekend, ze werden immers in het politierapport genoemd. Of ze veroordeeld zijn, wat hun motief was en of ze tijdens of na de oorlog veroordeeld zijn is vooralsnog niet bekend. Mocht een van de lezers dit weten, mail ons.
Edmund Handtke
Benno Lagerwey, auteur van CS-6: een reconstructiepoging (2024) schreef: ‘In het kader van mijn onderzoek naar verzetsgroep CS-6 (waar ik twee jaar terug een boek over gepubliceerd heb) kwam ik erachter dat De Winter zeer waarschijnlijk in opdracht van zijn huisgenoot, Edmund Handtke (Köthen, 10 november 1900 vermoord is.
Handtke was een Duitser die zich voordeed als politiek vluchteling, maar in werkelijkheid voor de Abwehr werkte om binnen te dringen in communistische kringen. In 1939 woonde hij in bij de verzetsman Pam Pooters en na de Duitse inval onthulde hij hem wie zijn echte werkgever was. Pooters en zijn vrouw hebben toen nog hun best gedaan om zoveel mogelijk communisten te waarschuwen. Handtke verhuisde naar de Deurloostraat 121. Hij kon het niet goed vinden met zijn huisgenoot De Winter en na een woordenwisseling beet Handtke hem toe: “Ik krijg je nog wel.” Het geheel maakt de indruk van een ordinaire burenruzie, maar misschien was er meer aan de hand. Toen de politie naar aanmelding van de moord langskwam, was Handtke verontwaardigd en zei hij: “Ik woon op dit adres sedert October 1940 en vervul hier een opdracht van de Duitse geheime dienst. Ik betreur het ten zeerste dat dit nu uitgekomen is.”
Willi Lages verklaarde na de oorlog dat hij Handtke en de twee daders liet arresteren en overdragen aan de SD in Den Haag, maar het geval mocht niet verder worden onderzocht.
Handtke is op zeker moment, misschien al vrij snel, weer vrijgekomen. Hij vertrok toen naar Brussel en werkte daar voor de Sicherheitspolizei. Hij werd in ’44 gearresteerd, maar ontsnapte naar Duitsland. Hij is daar na de oorlog veroordeeld, maar het is niet duidelijk hoelang hij heeft vastgezeten. In latere verhoren loog hij dat hij nooit in Nederland was geweest.
(Deze informatie is afkomstig uit Handtkes CABR-dossier en een naoorlogs gesprek van Loe de Jong met de weduwe van Pam Pooters).’
bron:
Stadsarchief Amsterdam, politie-meldingsrapporten [de] Winter, Salomon Isaac – 25 – EVOPR00121000206.
Stadsarchief Amsterdam, persoonskaart [de] Winter, Simon Izaak – 08-06-1915 – A01232_0934_0571.
“MAN VERMOORD GEVONDEN Twee schotwonden in de borst”. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 1941/03/22 00:00:00, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 05-10-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011002692:mpeg21:p011.
“Binnenland. MAN VERMOORD GEVONDEN. Raadselachtig misdrijf te Amsterdam.”. “Nieuwe Tilburgsche Courant“. Tilburg, 22-03-1941. Geraadpleegd op Delpher op 02-06-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010315881:mpeg21:a0057.
“Familiebericht”. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 1941/03/24 00:00:00, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 06-10-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000059227:mpeg21:p010.
Benno Lagerweyj, CS-6: een reconstructiepoging (2024).
Met dank aan Benno Lagerwey (email, 3 mei 2026).
Edmund Handtke, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 310.
illustratie:
Stadsarchief Amsterdam, politie-meldingsrapporten [de] Winter, Salomon Isaac – 25 – EVOPR00121000206.
“Familiebericht”. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 1941/03/24 00:00:00, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 06-10-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000059227:mpeg21:p010.
gepubliceerd:
2 juni 2016
laatst bijgewerkt:
8 mei 2026