Spyer

spyerkoningspleinOp de hoek Bloemenmarkt – Koningsplein staat een opvallend pand. Het werd in 1890 gebouwd voor de verzekeringsbank Kosmos naar ontwerp van Th. G. Schill en D. H. Haverkamp. In 1929-1930 werden de kelder en de begane grond door architect Harry Elte verbouwd voor juweliersbedrijf S. Spyer, na de opdracht voor deze verbouwing in 1929 door de directeur van dit bedrijf H. Schaap. Het bedrijf verhuisde in 1930 van de Kalverstraat 122 naar dit adres.
harryeltespyerElte zorgde ervoor dat de onderpui voorzien werd van etalages en bekleed werd met zwart Zweeds graniet. Op de granieten plint rechts naast de winkelentree staat Harry Elte Ph. Zn. / Architect.

Herman Spijer
Met de naam Spijer is iets vreemds aan de hand. Het bedrijf heet Spijer maar de directeur die de opdracht tot de verbouwing op het Koningsplein 1 gaf heette H. Schaap. De weinige gegevens die er zijn -bij het IISG – vertellen het volgende
Herman was directeur van NV Spijer’s Juweliersbedrijf. Hij werd op 24 juli 1894 geboren als zoon van Benjamin Herman Spijer en Rosina van Abbe. Herman trouwde met J. J. de la Mar en zij kregen de volgende kinderen: Alex(ander) (15 december 1928) en Herman (Ferdinand) (23 september 1930). Vader Herman doorliep de HBS in Amsterdam en bestudeerde de juwelenbranche in Engeland en Duitsland. Na de studie ging hij in het bedrijf van zijn vader werken en in 1922 werd hij daarin medevennoot. Herman woonde op de Gijsbrecht van Aemstelstraat 377 in Hilversum“.

Centraal Blad voor Israëlieten in Nederland, 2 mei 1930

Via de moeder, Rosina van Abbe (Amsterdam, 11 of 12 oktober 1873 – Bergen-Belsen, 4 maart 1945), komt er duidelijkheid. Rosina van Abbe was namelijk getrouwd met Benjamin Herman Schaap (Amsterdam, 8 oktober 1868 – Krefeld, 3 oktober 1922) en zij kregen vier kinderen, waaronder op 24 juli 1894 Herman, op 9 december 1896 Betsy Judith (vermoord Auschwitz, 31 augustus 1944), op 6 oktober 1899 Samuel en op 7 maart 1908 Alexander (overleden 20 februari 1926).

Dan wordt er meer bekend over zoon Herman. Hij was getrouwd met Julia Josepha de la Mar (27 december 1900), een nichtje van Fien de la Mar, en het gezin woonde in 1947 op de Oranje Nassaulaan 6 te Amsterdam. Herman overleed op 21 februari 1956 en werd begraven op Zorgvlied.

Het bedrijf Spijer heeft nog steeds deze naam, zij het dat het nu Ace & Spyer is. De lijn naar de familie Schaap die in de jaren dertig het bedrijf verplaatste naar het Koningsplein loopt via Betsy Judith Schaap, de dochter van Rosina van Abbe en Benjamin Herman Schaap. Betsy trouwde met op 30 maart 1920 met Isaäc Speijer (Amsterdam, – Midden-Europa, ), zoon van Hartog Speijer en Eva van Kamerik.

Aanvulling 2020
De aartsvader van de familie Speyer is Zalman Jacob Speijer (1657), die de naam ontleende aan het plaatsje Speijer. Deze Zalman (Salomon) kwam naar Amsterdam en trouwde er met Abigael Genzchen Levie. In ieder geval in 1729 bestond het  juweliersbedrijf van Zalman, wellicht zelfs eerder. Hij vestigde het bedrijf in de Sint Anthoniesbreestraat. De kinderen en kleinkinderen zetten het bedrijf voort en gaan naast juwelen ook zuurwaren verkopen. Ze worden zelfs een van de grootsten in deze negotie. Tijdens de crisis gedurende de Franse tijd gaat het bedrijf failliet (1808). Als Speyer en Zonen Internationaal maken de Speijers een doorstart. Nu in Londen, op Prescot Street 26. Ook in Nederland wordt een doorstart gemaakt, ook in de zuurwaren.

 

bron:
hoorstra.org,
iisg.nl,
joodsmonument.nl,
juwelennieuws.nl.
project inventarisatie joods cultureel erfgoed amsterdam-centrum.
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Schaap (geraadpleegd 7 november 2020)
met dank aan P M Kernkamp (email 7 november 2020)
aanvulling 2020: bron: Paul van Ravenstein en Koen Kleijn, Diamanten en augurken, drie eeuwen juwliers- en zuurbedrijf Spyer in Ons Amsterdam, november 2020.

illustratie:
© joodsamsterdam.nl
“Advertentie”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1930/05/02 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 11-11-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000578070:mpeg21:p00004

laatst bijgewerkt:
9 november 2020