Merwedeplein

indexmerwedepleinHet Merwedeplein is ongeveer het hart van de Rivierenbuurt en is overbekend geworden door de woonplaats van het gezin van Otto Frank. Maar zij waren niet de enige Joodse gezinnen aan dit plein en in deze buurt. Naast de vele Nederlands-Joodse gezinnen woonden volgens een lijst uit 1941 163 buitenlandse Joden op dit plein, voor een groot deel Duitse vluchtelingen.

Geschiedenis
Vanaf 1921 is begonnen met de bebouwing van dit gebied. Er was een flink stuk grond onteigend en dit werd in erfpacht uitgegeven aan Amstels Bouwvereniging. Deze organisatie bouwde tot aan 1925 1739 kleine en gebrekkige woningen. Zestien participanten van de vereniging konden hun verplichtingen niet nakomen en de gemeente kocht hun bezit. Daarmee verwierf zij een aanzienlijk deel van de Rivierenbuurt.
Daar kwamen woningen die veelal in de stijl van de Amsterdamse School werden gebouwd.

Vanaf de jaren dertig vestigden veel Joodse bewoners zich in deze buurt, vaak afkomstig uit de middenklasse. De huur van de woningen was in verhouding vrij hoog, en daarom had men een groter inkomen nodig om deze woningen te kunnen huren. Vanaf 1933 kwamen ook Duits-Joodse vluchtelingen naar deze buurt en in 1940 woonden 40% van de Amsterdamse Joden in de Rivierenbuurt. Over het Merwedeplein is in 2019 een compleet werd verschenen, Anne Frank was niet alleen, het Merwedeplein 1933 – 1945 (Amsterdam 2019). Dit boek is aan te raden voor een gedetailleerde geschiedenis over deze buurt.

Merwedeplein 13-1 – gezin Hanemann-Kelemen
Mau (Moses) Hanemann (Memel, 14 februari 1899) woonde met zijn vrouw Gerty (Gertrud) Kelemen (Wenen, 2 april 1909) hier tijdens de oorlog.

Merwedeplein 13-3 – kousenkliniek ‘Laddervast’
E. Löwenstein had vanaf dit adres in mei 1942 een reparatiebedrijf voor kousen. Else Löwenstein – Goldberg werd in Herford op 11 augustus 1893 geboren en werd vermoord in Sobibor op 9 juli 1943, samen met haar man Hugo Löwenstein (Enger, 4 september 1893) en dochter Emmi Renate (Herford, 7 februari 1925).

Merwedeplein 23 – Herbert Lewysohn
Op dit adres woonde de cabaretier Herbert Lewysohn.

Merwedeplein 31-3 – familie Goslar
Vanaf 13 februari 1934 woont op dit adres de familie Goslar.

Merwedeplein 37-2 – familie Frank
Op dit adres woonde Otto Frank met zijn vrouw Edith en hun dochters Margot en Anne.

Merwedeplein 44 – familie Geiringer
De familie Geiringer woonde op dit adres, en werden verraden.

1930

Merwedeplein 53 – kruidenier Salomon Cardozo
Kruidenier Salomon Cardozo (Amsterdam, – Midden-Europa,

Merwedeplein 59 – Ben Ali Libi
Op nummer 59 woonde, vanaf 1940, Michel Velleman, oftewel Ben Ali Libi, goochelaar.

bron:
gezinskaart stadsarchief Amsterdam familie Goslar
wikipedia, geschiedenis buurt.
“laddervast”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 21-05-1942. Geraadpleegd op Delpher op 02-03-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318319:mpeg21:a0087
“Advertentie Cardozo”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1930/05/02 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 30-11-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874414:mpeg21:p004
“PORTUGEESCHE GODSDIENST-OEFENING IN ZUID”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1939/03/10 00:00:00, p. 16. Geraadpleegd op Delpher op 30-11-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874666:mpeg21:p016

illustratie:
“laddervast”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 21-05-1942. Geraadpleegd op Delpher op 02-03-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318319:mpeg21:a0087
“Advertentie Cardozo”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1930/05/02 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 30-11-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874414:mpeg21:p004

laatst bijgewerkt:
8 december 2019