Roetersstraat

De Roetersstraat is vernoemd naar Hendrik Roeters (1617 – 1699), schepen en schout van Amsterdam en is aangelegd op de in 1873 gedempte Roetersburgwal. Hendrik Roeters was eigenaar van het Roeterseiland, die door de Roetersstraat doorkruist wordt.

Roetersstraat 2 – Gemeentelijk verzorgingstehuis voor Ouden van Dagen
In dit verzorgingstehuis woonden ook Joodse bejaarden, in 1943 werden 29 Joodse bejaarden en 5 Joodse personeelsleden weggevoerd.

Roetersstraat 2 – M. J. Frank
M. J. Frank was kleermaker en ging in juli 1907 op dit adres wonen. In 1921 was hij nog op dit adres gevestigd.

Roetersstraat 4 – Keizer
H. Keizer had op dit adres in 1908 zijn slagerij.

Roetersstraat 4 – Keller
In 1949 werden vanaf dit adres matzes verkocht. Later werd het de firma Krzywanowski-Keller.

helmstadtroetersstraatRoetersstraat 5a – Helmstadt
Op dit adres zat vanaf 1948 fietsenverhuur Helmstadt. Dit betrof de zoon van de familie Helmstadt van nummer 42 in 1910.

Roetersstraat 6 – B. I. Citroen
In mei 1926 opende Barend Isaak Citroen (Paramaribo, 8 december 1875 – Theresienstadt, 12 maart 1945) op dit adres zijn delicatessen- en  comestibleshandel en chocolaterie. Barend was gehuwd met Hanna de Miranda (Amsterdam, 26 oktober 1872 – Amsterdam, 27 januari 1963). Barend en Hanna hadden drie kinderen; Angele (Antwerpen, 8 juni 1903 – Auschwitz, 6 september 1944), Judith (Antwerpen, 2 september 1904) en Netje (Amsterdam, 11 februari 1908).

Roetersstraat 6 – Sarphatie
In 1938 was op dit adres meubileerinrichting Sarphatie gevestigd. De eigenaar was Hartog Sarphatie.

Roetersstraat 8 – boekhandel Blitz
K. A. Blitz had op dit adres in 1908 zijn boekhandel gevestigd.

Roetersstraat 8 – Johannes Bauland
In 1944 huurde Bauland de boekhandel die hier was gevestigd en dit pand diende daarna als dekmantel voor een zender van R-Netz van de Abwehr, de Duitse inlichtingencentrale.

Roetersstraat 9 – Cardozo en Couzijn
Cardozo en Couzijn hadden hier hun meubelfabriek en deze zaak ging op 22 augustus 1910 naar de Vrolikstraat 76.

Roetersstraat 10 – J. Sanders
J. Sanders had op dit adres een tabak- en sigarenmagazijn.

Roetersstraat 11 – Porcelijn
Diamantslijper Jacob Porcelijn (Amsterdam, 11 mei 1890 – Sobibor, ) verkocht op dit adres in 1921 brood, boter, kaas, koloniale- en grutterswaren. Hij was gehuwd met Jansje Vreeland (Amsterdam, 30 oktober 1892 – Sobibor, ) en zij hadden een dochter en drie zoons; Hartog (Amsterdam, 23 november 1914), Mina (Amsterdam, – Sobibor, ), Isaäc (Amsterdam, – Sobibor, ) en David (Amsterdam, – Auschwitz, ).

Roetersstraat 12 – Verveer
S. Verveer had op dit adres in 1907 zijn zaak in fijne worst- en vleeswaren.

Roetersstraat 16 – De Vries
Op dit adres was in 1908 de kruidenierszaak van J. J. de Vries gevestigd.

Roetersstraat 18 – Van de Linden
S. J. v. d. Linden had in 1909 hier zijn kapperszaak zitten.

Roetersstraat 24 – J. F. Spierings
J. F. Spierings had in 1921 hier een handel in groenten, aardappelen en geconserveerde groenten. De zaak werd eerst uitgebaat door J. Klein.

Roetersstraat 34 – Spier
I. Spier had op dit adres in 1908 zijn kruidenierszaak zitten.

kriterionRoetersstraat 34 – 38 (nu 170) – Kriterion
In 1869 werd in de Handwerkers Vriendenkring opgericht. Het doel van deze vereniging was het bevorderen van de emancipatie van de Joodse arbeiders in Amsterdam. Men probeerde de Joodse arbeider ook in sociaal opzicht verder te brengen en dit alles op een gematigd progressieve manier. Op de Nieuwe Achtergracht 140 – 144 had deze vereniging al in 1925 een groot verenigingsgebouw. Hier werden cursussen gegeven en er was een bibliotheek.
In september 1941 werd hier in de grote zaal van de Handwerkers Vriendenkring mizrachistische synagogediensten gehouden.
De Handwerkers Vriendenkring werd op last van de bezetter in 1942 opgeheven en is na de oorlog niet opnieuw opgericht.
Later in de oorlog werd in een deel van het gebouw het NSB Theater Metropool gevestigd, waar Duitse propagandafilms gedraaid werden.
Na de oorlog is dit theater door studenten omgebouwd tot het door Piet Meerburg opgerichte filmtheater Kriterion. Kriterion werd op 6 november 1945 geopend. De verzetsgroep van Meerburg (ASG) hielp honderden Joodse kinderen onderduiken.

Roetersstraat 42 – Helmstadt
Op dit adres woonde in 1910 familie Helmstadt. Deze naam was na de oorlog bekend vanwege de verhuur van bakfietsen. Dit was het gezin van Juda Helmstadt (Amsterdam, 1 januari 1866), zijn vrouw Duifje Raphaël (Ouder-Amstel, 20 jan ?) en hun kinderen Celina (Amsterdam, 20 mei 1903), Mozes Tobias (Amsterdam, 14 maart 1890) en Salomon Lion (Amsterdam, 23 juni 1908, fietsenmaker). Dit gezin verhuisde op 24 november 1911 naar Roetersstraat 5a.

Raphael “Felix” Halverstad
Brug 260 in de Roetersstraat is vernoemd naar verzetsstrijder Raphael “Felix” Halverstad, die in de Hollandse Schouwburg werkte. Meer over hem via de link.

bron:
Het Joodsche Weekblad, 12 sep 1941, synagogedienst
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 31 mei 1907, Sanders
ibidem, 5 juli 1907, Frank
ibidem, 6 sep 1907, Verveer
ibidem, 14 feb 1908, Keizer
ibidem, 28 aug 1908, Blitz
ibidem, 25 sep 1908, De Vries
ibidem, 15 sep 1909, v d Linden
ibidem, 27 mei 1910, Helmstadt
ibidem, 19 aug 1910, Cardozo en Couzijn
ibidem, 30 sep 1921, Frank
ibidem, 30 sep 1921, Porcelijn
ibidem, 30 sep 1921, Spierings
ibidem, 15 mei 1926, Citroen
ibidem, 23 sep 1938, Sarphatie
ibidem, 18 maart 1949, Keller
Stamboom Citroen via http://www.maxvandam.info/humo-gen/family/humo_/F17145/I45640/ (geraadpleegd 15 juni 2019)
Stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Citroen, B.I. – 08-12-1875 – 5422-0267-4080
Stadsarchief Amsterdam, woningkaart huis – 1183_WKSAA00301000041
Stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Porcelijn, J. – 11-05-1890 – 5422-1160-2950
www.joodsmonument.nl, lemma gezin Porcelijn
Roetersstraat 2: Bianca Stigter. Atlas van een bezette stad, Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2019) 234
Roetersstraat 8, Bauland: Bianca Stigter. Atlas van een bezette stad, Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2019) 234

illustratie:
© joodsamsterdam.nl
“Advertentie Helmstadt”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 05-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 07-08-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872067:mpeg21:a0021

Laatst bijgewerkt:
1 november 2019