Topaasstraat

Stadsarchief Amsterdam, beeldbank, Topaasstraat. Architect: J.C. van Epen. Juli 1923. Archief van de Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting en rechtsvoorganger: glasnegatieven. 5293FO002538.

De Topaasstraat is een kort straatje in de diamantbuurt in Amsterdam tussen de Smaragdstraat en de Jozef Israëlskade.

Topaasstraat 2-1 – echtpaar Swaab – Vieijra
In januari 1936 vierde het echtpaar Swaab – Vieijra hun 55-jarig huwelijk. Salomon Swaab (Amsterdam, 28 november 1857 – Sobibor, ) was gehuwd met Rachel Vieijra (Amsterdam, 26 juli 1857 – Amsterdam, 14 maart 1939). Salomon werd doof geboren en hij ging van 13 augustus 1864 tot 1 juli 1874 naar de Dovenschool in Groningen. Hij was zetter bij de drukkerij van Joachimsthal. Ook Rachel was doof, ging naar de Dovenschool in Rotterdam en zij waren beiden lid van de Amsterdamse dovenvereniging Guyot. Rachel en Salomon kregen twee dove zoons; typograaf Salomon (Amsterdam, – Sobibor, ) en typograaf Mordechai (Amsterdam, – Auschwitz, ). Salomon Sr. woonde aan het begin van de oorlog in Pension Verdoner, op de Weesperzijde 141.

Topaasstraat 4 – Sal Duits
Salomon Duits (Amsterdam, 28 april 1920) vierde op 6 mei 1933 zijn Bar Mitswa (kerkelijk meerderjarig). Salomon was een zoon van Sloman Duits (Amsterdam, 16 februari 1877 – Amsterdam, 22 mei 1935) en Betje Boeken (Amsterdam, 8 maart 1880 – Amsterdam, 23 juli 1963).

Topaasstraat 5hs – gezin Bobrownitzki
Op dit adres woonde het gezin van agent in textiel Alphons Bobrownitzki (Venlo, – Amsterdam, ), zijn vrouw Engel Veldman (Schoterland, – Auschwitz, ) en hun zoons Herman (Amsterdam, – Seibersdorf, ) en Sigmund (Amsterdam, – Auschwitz, ). Alphons pleegde zelfmoord. Hij was Jood en communist en wist aan de vervolging te ontkomen door zijn opname in Ziekenhuis “Wilhelmina Gasthuis”. In mei 1943 werd zijn verblijf daar te gevaarlijk en ging hij bij particulieren in onderduik. Toen dit niet langer mogelijk bleek, achtte Fons het risico voor anderen te groot en maakte hij een eind aan zijn leven. Het gezin stond model voor de novelle De ondergang van de familie Boslowits van Gerard Reve.

Topaasstraat 10hs – Klara Tailleur – Boekdrukker
Op 14 juli 1936 vierde Klara Tailleur – Boekdrukker (Den Helder, – Antwerpen, haar 80e verjaardag. Klara woonde in het begin van de oorlog op de Junostraat 7 in Berchem.

Topaasstraat 11 – detective Sternfeld
Op 7 mei 1926 werd nevenstaande advertentie geplaatst in Het Nieuw Israëlietisch Weekblad. Dit was Jacob Joseph Sternfeld (Groningen, – Auschwitz, ) en hij was gehuwd met Rosette Worms (Amsterdam, – Auschwitz, ). Zoon Bernard (Amsterdam, – Mauthausen, ) deed op 23 december 1933 zijn Bar Mitswa (kerkelijk meerderjarig). Bernard had twee oudere zusters; Elisabeth (Amsterdam, – Auschwitz, ) en Sophia (Amsterdam, – Dorohucza, ).

Topaasstraat 13hs – familie Montezinos
In april 1923 verloofde dochter Ro (Rosaline) Montezinos (Amsterdam, – Auschwitz, ), zich met fietsenmaker en -handelaar Barend Drukker (Amsterdam, – Auschwitz, ). Ro en Barend kregen twee kinderen; Louis (Amsterdam, – Warschau, ) en Hans (Amsterdam, – Auschwitz, ). Aan het begin van de oorlog woonde het gezin op de Zuider Amstellaan 236-2.

Topaasstraat 16 – Sara Jeannette van der Velde
Sara Jeannette van der Velde (Amsterdam, – Sobibor, ), dochter van boekhouder Mozes Jesaja van der Velde (Amsterdam, – Sobibor, ) en Maria de Vries (Harlingen, – Sobibor, ), trouwde op 5 mei 1931 met Simon Salomons (Amsterdam, – Sobibor, ).
Sara en Simon kregen een zoon Benjamin (Amsterdam, – Sobibor, ). Aan het begin van de oorlog woonde het gezin op de Kostverlorenstraat 19 in Zandvoort.
Een broer van Sara, Hans (Amsterdam, – Sobibor, ), vierde op 3 maart 1934 zijn Bar Mitswa.

Topaasstraat 21-2 – Lotte en Alex Wins
Ze traden tijdens de oorlog regelmatig op voor Joods publiek, Lotte en Alex Wins. Ze woonden op dit adres en overleefden de oorlog. Alexander Wins (Amsterdam, 30 juni 1896 – Ede, 13 januari 1964) was gehuwd met Sara Hartlooper (Rotterdam, 22 mei 1898 – Amsterdam, 17 januari 1946). Waarschijnlijk was Lotte de artiestennaam van Sara.

Topaasstraat 22-1 – Judith de Laaij en Herman (Heiman) Duitscher
Op 10 augustus 1938 trouwden Judith (Amsterdam, – Sobibor, ) en kleermaker Herman (Leek, – Sobibor, ). Aan het begin van de oorlog woonden zij nog op dit adres.

 

 

bron:
Sternfeld, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-05-1926, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871915:mpeg21:p008.
Montezinos, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 13-04-1923, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874099:mpeg21:p010.
Sara Jeannette van der Velde, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 24-04-1931, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858666:mpeg21:p006.
Salomon Duits, Stadsarchief Amsterdam, Persoonskaarten, archiefnummer 30408, inventarisnummer 130.
Betje Boeken, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 993.
Jacob Sternfeld, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 15-12-1933, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874876:mpeg21:p006.
Hans van der Velde, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 23-02-1934, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874836:mpeg21:p006.
Swaab – Veijra, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 03-01-1936, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871439:mpeg21:p006.
Salomon Swaab op Dovenshoah.nl, https://www.dovenshoah.nl/salomon-swaab-sr/ (geraadpleegd 2 november 2022).
Swaab – Vieijra op joodsmonument,nk, https://www.joodsmonument.nl/nl/page/155384/salomon-swaab (geraadpleegd 2 november 2022).
Klara Boekdrukker, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 16-07-1936, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000582073:mpeg21:p00004.
Duitscher – De Laaij, Familiebericht. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 14-07-1938, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000580072:mpeg21:p00004.
Wins, Advertentie. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 27-03-1942, p. 15. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318311:mpeg21:p015.
Alexander Wins, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 933.
Bobrownitzki, Joodsmonument.nl, https://www.joodsmonument.nl/nl/page/659345/levensverhaal-en-zelfmoord-alphons-bobrownitzki (geraadpleegd 2 november 2022).
Bobrownitzki,  mail E. Roodnat 1 november 2022

illustratie:
Sternfeld, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-05-1926, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871915:mpeg21:p008.
Stadsarchief Amsterdam, beeldbank, Topaasstraat. Architect: J.C. van Epen. Juli 1923. Archief van de Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting en rechtsvoorganger: glasnegatieven. 5293FO002538.
Wins, Advertentie. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 27-03-1942, p. 15. Geraadpleegd op Delpher op 02-11-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318311:mpeg21:p015.

gepubliceerd:
2 november 2022

laatst bijgewerkt:
2 november 2022