Abraham Oznowicz heeft verscheidene synagogen in Amsterdam ontworpen, zoals die op de Tuinbouwstraat en de synagoge in de zijvleugel van het Vereenigingsgebouw aan de Brink. Abraham werd geboren op 8 januari 1892 in Amsterdam als zoon van de in Ostrolenka, Polen, geboren Itzek Oznowicz en de uit Amsterdam afkomstige Rebecca Tonningen. Abraham overleed in Amsterdam op 28 januari 1976. Hij was getrouwd met Frouke Naatje Kan, die op 12 februari 1907 in Meppel geboren werd. Zij overleed op 7 augustus 1982. Het echtpaar had twee kinderen, Rebecca (Amsterdam, 5 januari 1932 – Haifa, 17 december 1984) en Israël (Amsterdam, 22 januari 1935 – Amsterdam, 13 januari 1995).
Tweede Wereldoorlog
Het gezin Oznowicz werd op 26 mei 1943 opgepakt en naar de verzamelplaats aan de Polderweg gebracht voor de deportatie naar Westerbork via het Muiderpoortstation. Rebecca werd daar gefotografeerd door een SS-fotograaf en haar foto werd iconisch. Ze staat bekend als “het meisje met de strik” en ze staat onder andere op de omslag van “De Kinderkroniek” (Amsterdam, 2013, Luijters).
Vader en moeder hadden een Sperre, waarschijnlijk door hun werk in het Nederlands Israëlitisch Ziekenhuis (NIZ) op de Nieuwe Keizersgracht. 
Op de Polderweg werden ze vanwege deze Sperre door medewerkers van de Joodsche Raad uit de groep wachtenden gehaald en ze doken, in eerste instantie, onder in het gebouw van het NIZ. Het ziekenhuis werd op 13 augustus 1943 ontruimd en daarna kwam het gezin in een onderduik in Limburg. Ze werden door leden van het verzet, Hanna van de Voort en Nico Dohmen, in de buurt van Tienray ondergebracht. Rebecca kreeg de onderduiknaam Bets Bouten en kwam terecht bij de familie Piet en Fien Bovee-van der Sterren in Meerlo.
Dankzij de onderduik overleefde het gezin Oznowicz de oorlog en kon Abraham na de oorlog verder met zijn werk als architect. In het Nieuw Israëlietisch Weekblad van 25 september 1946 adverteerde Abraham en het gezin woonde toen op de Amsteldijk 104.
Joods erfgoed van Abraham Oznowicz:
Brink – inrichting synagoge in een vleugel het Vereenigingsgebouw (1928),
Van Ostadestraat – de glas in lood ramen in Rosj Pina (1947),
Amersfoort – restauratie synagoge Drieringensteeg (1949),
Nieuwe Kerkstraat 127 – verbouwing metaheirhuis Nederlandsch Israëlietisch Ziekenhuis voor de Nederlands Israëlitische Instelling voor Sociale Arbeid (1964),
Linnaeusstraat – opzichter bij de bouw synagoge (1928),
Voormalige Stadstimmertuinen – verbouwing Maimonides (1959),
Roermond – verbouwing synagoge in 1953/54 (inwijding 28 maart 1954).
Bij de herbouw van de synagoge in Roermond uit 1853, die in de oorlog zwaar beschadigd werd door een bominslag, is er afgeweken van het oorspronkelijke bouwbestek, wat heeft geleid tot een kleinere sjoel. Dit wederopbouwpand op de Hamstraat 20, is een gemeentelijk monument (de wel behouden voorbouw van de synagoge uit 1896, waarin onder andere de Joodse school was gevestigd, is rijksmonument). Meer informatie over het Joodse Roermond is te lezen in deze pdf van drs. W. Cartigny (met vriendelijke toestemming).
bron:
akevoth.org,
nai.org,
lesbrief De Synagoge van Roermond, W. Cartigny,
Synagogen van Nederland,
interview Guus Luijters DWDD 3 sep 2013,
Raaijmakers, Harrie, 123 Joodse kinderen van Hanna en Nico,
pondes.nl (stamboom oznowicz) .
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 25 sep1946, Oznowicz.
Illustratie:
voorzijde “De Kinderkroniek”, Guus Luijters (Amsterdam 2013) met dank aan Drs. W. Cartigny.
gepubliceerd:
3 mei 2016
Laatst aangepast:
4 januari 2025