De Dijkstraat is een straat tussen de Nieuwmarkt en de Kromboomsloot en voortgezet als Korte Dijkstraat tussen de Kromboomsloot en de Oudeschans in de Lastage. De straat ontstond aan het einde van de zestiende eeuw. De straat heeft ernstig geleden onder de aanleg van de metro. De straat werd al door Joden bewoond tijdens hun eerste vestiging in Amsterdam.
Dijkstraat 3hs – gezin Rijne
Eliazer Rijne (Amsterdam, 22 maart 1893 – Sobibor, 4 juni 1943) was van beroep sigarenmaker en opende in 1936 hier zijn sigarenwinkel. Hij trouwde op 21 januari 1920 in Amsterdam met Judic Barber (Amsterdam, 27 april 1894 – Sobibor, 4 juni 1943). Judic en Eliazer kregen twee kinderen: Rebecca (Borgerhout, 14 april 1914 – Sobibor, 28 mei 1943), zij werd kleermaakster, en Jacob (Amsterdam, 15 juli 1920 – Sobibor, 4 juni 1943), hij werd diamantbewerker.
Rebecca werd met echtgenoot Wolf Ockersen en hun drie kinderen vermoord in Sobibor op 28 mei 1943. Voordat Eliazer en Judic naar Sobibor werden overgebracht, zaten zij gevangen in Kamp Westerbork. Ze werden beiden op dezelfde dag als Jacob met zijn echtgenote Sophia in Sobibor vermoord.
Dijkstraat 5hs – melk- en ijssalon Zwartverwer
In 1917 werd Emanuel Zwartverwer (Amsterdam, – Sobibor, ) ingeschreven met zijn melk- en ijssalon. Hij trouwde op 16 april 1913 in Amsterdam met de uit Polen afkomstige Reichl Schelna Strus (Czestochowa, – Sobibor, ), van beroep dienstbode. Het echtpaar kreeg een dochter: Catharina (Amsterdam, – Sobibor, ), die trouwde met de eveneens uit Czestochowa afkomstige Icyk Ber Fuks (Czestochowa, – Sobibor, ). Catharina kreeg vier broers: Samuel (Amsterdam, – Auschwitz, ), Abram Sija (Amsterdam, – Auschwitz, ), Raphael (Amsterdam, – Auschwitz, ) en Louis (Amsterdam, – Sobibor, ).
Door teruglopende omzet was Emanuel gedwongen een marktkaart aan te vragen. Op 30 december 1942 werden de bewoners van Dijkstraat 5 opgepakt en naar Westerbork gebracht.
Dijkstraat 9 – viswinkel Elsas
Tot 1926 had Levie Elsas (Amsterdam, – Auschwitz, ) hier een viswinkel, daarna verhuisde hij naar het Jonas Daniël Meijerplein 19-2. Hij trouwde op 15 mei 1895 getrouwd met Rachel Pront (Amsterdam, – Auschwitz, ) en zij kregen zes kinderen. Vanaf hun laatste adres, Hofmeyrstraat 37-hs werden ze weggevoerd. Levie en Rachel en hun kinderen werden vermoord.
Dijkstraat 9 – Jacob Mof en Johanna Koopmann
Op het bovenhuis woonden Jacob Mof (Amsterdam, – Extern kommando Bobrek, ) en de in Duitsland geboren Johanna Taletta Koopmann (Heisfelde, 22 oktober 1901 – Amsterdam, 31 mei 1943). Ze trouwden op op 13 mei 1931 en hadden geen kinderen. In de oorlog werd Jacob opgepakt en tewerkgesteld in het werkkamp Bobrek, ten zuiden van Auschwitz.
Dijkstraat 9boven – Jacob Mof
Jacob Mof (Amsterdam, 15 april 1894 – Extern kommando Bobrek, 31 oktober 1943), woonde hier vanaf 21 juni 1939. Uit het Militieregister blijkt dat hij was goedgekeurd voor dienst bij de cavalerie in Ede, respectievelijk de bereden artillerie. Hij was tot 1 oktober 1934 in actieve dienst bij het Eerste regiment huzaren.
Jacob trouwde op 13 mei 1931 in Amsterdam met Johanna Talette Koopmann (Heisfelde, 22 oktober 1901 – Amsterdam, 31 mei 1943). Johanna was na twee jaar huwelijk op 6 maart 1930 in Amsterdam gescheiden van Martinus de Zoete. Jacob wordt in diverse archieven omschreven als magazijnbediende, lijstenmaker, koetsier en expeditieknecht, maar had ook een marktkaart met ventvergunning. Deze was hem verstrekt op 1 september 1934 voor de ventwijken centrum en zuid. Handel: lompen, metalen en gedragen kleeding.
Dijkstraat 10 – Barend Aap
Barend Aap (Amsterdam, 14 februari 1879 – Amsterdam, 30 augustus 1925) was werkman. Hij trouwde op 8 februari 1899 in Amsterdam met Rebecca Bosboom (Amsterdam, 11 oktober 1876 – Auschwitz, 14 september 1942). Ze kregen vier kinderen: Branca, Jozef, Hartog en Celina.
Branca (Amsterdam, 22 juni 1899 – Antwerpen, 11 augustus 1939) trouwde op 22 augustus 1929 in Amsterdam met magazijnbediende/verkoper Salomon Barzilaij (Amsterdam, 13 oktober 1901). Salomon hertrouwde op 20 maart 1940 met Henriëtte Polak (Amsterdam, 13 augustus 1900). Beiden werden vermoord in Sobibor, op 11 juni 1943.
Jozef (Amsterdam, 26 augustus 1901 – Oldenburg, 13 januari 1976) trouwde op 1 juni 1932 in Amsterdam met Käthe Hertha Rosskamp (Grabstede, 20 februari 1905 – Oldenburg, 3 augustus 1970). Jozef kreeg van het Departement van Justitie op 14 mei 1941 toestemming om zijn achternaam Aap te veranderen in Aak.
Hartog (Amsterdam, 2 juni 1910 – 21 januari 1974) was kantoorbediende en trouwde op 19 december 1934 in Amsterdam met Eva Blitz (Amsterdam, 4 november 1909 – Amsterdam, 7 oktober 1966).
Celina (Amsterdam, 20 augustus 1914 – Amsterdam, 3 juli 1931).
Dijkstraat 10-1 – Samson Snoek
Samson Snoek (Amsterdam, 8 september 1900 – Auschwitz, 19 augustus 1942) was de tweede van de vier kinderen van Elias Snoek (Amsterdam, 26 maart 1872), venter van beroep en Rachel de Hond (Amsterdam, 7 april 1871 – Amsterdam, 9 juni 1931). Zij waren getrouwd in Amsterdam op 29 augustus 1894. De overige kinderen waren: Ephraim (Amsterdam, 10 oktober 1898 – Sobibor, 4 juni 1943), Femke (Amsterdam, 4 oktober 1901 – Amsterdam, 2 augustus 1937) en Levie (Amsterdam, 28 oktober 1904 – Sobibor, 28 mei 1943). Na het overlijden van Rachel trad Elias op 23 augustus 1933 in Amsterdam in het huwelijk met Beletje de Leeuw (Amsterdam, 16 april 1886). Na hun huwelijk woonden Elias en Beletje op de Snoekjesgracht 11-2. Zij werden samen vermoord in Sobibor op 16 april 1943.
Samson zat van 1907 tot 1916 op de dovenschool in Groningen en nadat hij had leren letterzetten werd hij typograaf. Ondanks zijn handicap was hij actief op bestuurlijk vlak: in 1932 werd hij gekozen tot tweede secretaris van het bestuur van de Amsterdamse dovenvereniging Guyot. Daar bleef het niet bij, want in 1938 werd hij waarnemend secretaris van de Nederlandse Bond van Doofstommenverenigingen. Zijn liefde voor het voetbal bleek uit zijn artikel in het blad Ons Tijdschrift over het ontstaan van de dovenvoetbalclubs in Amsterdam en Rotterdam.
Dijkstraat 10-2 – Joseph Papegaai
Joseph Papegaai (Amsterdam, 23 oktober 1887 – Auschwitz, 2 november 1942), sigarenmaker. Hij trouwde op 12 augustus 1914 in Amsterdam met Schoontje van Beseme (Amsterdam, 7 augustus 1880 – Auschwitz, 2 november 1942). Zij was op 22 september 1913 gescheiden van Eliazer van Praag. Met hem had zij twee zonen: Samuel (Amsterdam, 29 maart 1899 – Auschwitz, 31 mei 1944) en Ezechiel (Amsterdam, 11 april 1906 – Auschwitz, 31 mei 1944).
Dijkstraat 11-2 – Abraham Spijer
Abraham Spijer (Amsterdam, 3 maart 1908 – Auschwitz, 14 september 1942), mandenmaker/koopman in manufacturen. Hij was het oudste kind van Henry Spijer (Londen, 2 september 1874 – Amsterdam, 25 augustus 1928) en Sientje Cohen (Rotterdam, 30 juli 1883 – Auschwitz, 17 september 1942). In 1923 werd Abraham vermeld in het register van het Observatiehuis ‘Vereeniging: Hulp voor Onbehuisden’. Volgens het Militieregister van 26 maart 1927 stond als woonplaats van Abraham vermeld Goor en als beroep winkelbediende manufacturen.
Abraham werd ondanks een hartkwaal goedgekeurd voor militaire dienst, maar bij de herkeuring twee maanden later werd hij alsnog ‘Voorgoed ongeschikt’ verklaard wegens ‘geestesziekte’. Volgens zijn Archiefkaart betrok hij in 1939 Dijkstraat 11-2, hoewel op de woningkaart alleen Henry en Sientje worden genoemd.
Op 12 augustus 1911 kreeg Abraham een zusje: Margaretha. Zij werd onderwijzeres en trouwde op 14 juni 1950 in Amsterdam met de Poolse kok Henoch Warschawik (Zambrow, 1 mei 1915). Zijn achternaam luidde oorspronkelijk Warschawisik, maar werd in 1957 gewijzigd in Warschawik. Hij overleed in Amersfoort op 23 juni 1975, Margaretha op 31 maart 1983.
Het derde kind van Abraham en Sientje was Markus, geboren in Amsterdam op 16 december 1913. Hij was opgenomen in het Centraal Israëlitisch Krankzinnigengesticht Het Apeldoornse Bos en werd direct na de ontruiming op 21 en 22 januari 1943 vermoord in Auschwitz op 25 januari 1943.
Dijkstraat 14 – Sara ten Brink
Op 15 juni 1910 overleed hier de tienjarige Sara (Saartje) ten Brink (Amsterdam, ), dochter van Israël ten Brink (Denekamp, – Sobibor, ) en Klaartje Speijer (Harlingen, – Sobibor, ).
Israël en Klaartje hadden verder de volgende kinderen; Leentje (Amsterdam, – Auschwitz, ), Samuel Daniël (Amsterdam, – Auschwitz, ) en Bloeme (Amsterdam, – Sobibor, ).
Dijkstraat 16-3 – Israël Leser
Fabrieksarbeider Israël Leser (Brühl, 10 september 1885 – Auschwitz, 5 november 1942) werd op 3 november 1936 ingeschreven op Dijkstraat 16-3. Hij was op 5 oktober 1907 in Rhede (Duitsland) met getrouwd met dienstbode Sophia Simons (Nieuwe Pekela, 2 juni 1875 – Auschwitz, 12 februari 1943). Zij kregen drie kinderen: Thresia (Rhederfeld op 16 januari 1909 – Sobibor, 28 mei 1943), David (Neheim, 17 mei 1913 – Monowitz, 6 januari 1944) en Martha (Dortmund, 10 januari 1915 – Auschwitz, 12 februari 1943). In 1936 verhuisde Israël naar Heemstede, waarna hij bij terugkeer in Amsterdam op diverse adressen woonde.
Sophia en Israël scheidden op 9 maart 1942, waarna Israël op 15 april 1942 trouwde in Amsterdam met de uit Hongarije afkomstige kostuumnaaister Betti Schwarcz (Dios-Gijor, 9 mei 1885 – Auschwitz, 5 november 1942). Zij was de weduwe van Jakab Jacques Grünwald (Sajókeresztúr, 10 februari 1880 – ?), met wie ze vier kinderen had. Zij woonden in de Zomerdijkstraat 17-1, vanwaar ze werden weggevoerd. Sophia Simons bleef wonen op de Dijkstraat 16-3 totdat ook zij werd weggevoerd.
Dijkstraat 19 – professor Lion Knoop jr.
Rond 1925 woonde hier goochelaar Professor Lion Knoop jr. die te ontbieden was voor school- en kinderfeesten. Dit was de opvolger (het stiefkind?) van artiest Lion Knoop (Amsterdam, 5 oktober 1850 – Amsterdam, 1 maart 1924). Lion was gehuwd met Theresia Pampel (Amsterdam, – Amsterdam, ).
Dijkstraat 19-2 – Mozes Turksma
Mozes Turksma (Smallingerland, 15 juni 1874 – Auschwitz, 5 augustus 1942) veedrijver en koopman van beroep, trouwde op 17 januari 1900 in Amsterdam met Elisabeth Knoop (Amsterdam, 30 januari 1873 – Sobibor, 16 april 1943). Zij betrokken de woning Dijkstraat 19-2 op 12 januari 1927 en kregen twee kinderen. Op 14 november 1900 werd dochter Froukje geboren, zij overleed op 28 januari 1928. Op 23 mei 1902 werd in Opsterland hun zoon Lion geboren, hij was een van de bewoners van het Centraal Israëlitisch Krankzinnigengesticht Het Apeldoornse Bos en stond daar bekend als ‘Johnny’. Hij overleed in Apeldoorn op 24 december 1941. Het Krankzinnigengesticht werd in de nacht van 21 op 22 januari 1943 met de circa 1300 patiënten en personeelsleden door de Duitsers ontruimd. Opvallend op de Archiefkaart van Elisabeth is het ontbreken van Lion en Froukje. Lion en Froukje hebben ook geen eigen Archiefkaart in het Stadsarchief Amsterdam.
Dijkstraat 22hs – David van de Kar
David van de Kar (Amsterdam, 22 augustus 1886 – Sobibor, 16 juli 1943), was koopman en stond blijkens zijn marktkaart op zondag met handel in ongeregelde goederen op de markt in Uilenburg. Hij trouwde op 16 september 1914 in Amsterdam met Sara de Casseres (Amsterdam, 6 juli 1887 – Amsterdam, 17 september 1938. Zij kregen vijf kinderen: Jules (Amsterdam, 28 juni 1915 – Auschwitz, 30 september 1942), Jacques van de Kar, Albert (Amsterdam, 17 maart 1920 – Sobibor, 9 april 1943), Rachel (Amsterdam, 18 maart 1923 – Sobibor, 4 juni 1943) en Rebecca.
Dijkstraat 31 – vleeschhouwerij Benjamins
In 1902 was op dit adres de slagerij van L. Benjamins gevestigd.
Dijkstraat 32 – Maria Steinbach
Maria Steinbach (Kerkrade, 10 mei 1916 – Auschwitz, 3 augustus 1944) kwam via Maastricht in 1943 te wonen op Dijkstraat 32 met haar zoontje Karl (Linne, 21 juni 1942) van wie de vader onbekend is. Op 16 mei 1944 werden zij opgepakt in Eindhoven. Drie dagen zat Maria gevangen in Kamp Westerbork, waarna zij op transport werd gesteld naar het kamp van Roma en Sinti in Auschwitz. Gelijktijdig met haar vader Friedrich Steinbach (Amsterdam, 30 december 1883) en moeder Rosa (Breslau, 22 december 1887) werden Maria en de kleine Karl vermoord in Auschwitz op 3 augustus 1944.
Dijkstraat 35hs – Mozes Roe
Op 20 februari 1932 werd Mozes Roe (Amsterdam, – Sobibor, ), zoon van Isaac Roe (Amsterdam, – Amsterdam, ) en Schoontje Brilleslijper (Amsterdam, – Auschwitz, ), Bar Mitswah (kerkelijk meerderjarig). Mozes had een oudere zus Marianne (Amsterdam, – Auschwitz, ). Ten tijde van de oorlog woonde het gezin op de Swammerdamstraat 20-1.
Dijkstraat 35-2 – Barend Waterman
Barend Waterman (Amsterdam, 8 augustus 1894 – Midden-Europa, 31 augustus 1943) voddenkoopman. Tijdens de keuring voor de militaire dienst op 4 juli 1913 stond als zijn beroep sigarenmaker vermeld. Barend werd afgekeurd om de volgende reden: ‘ongeschikt te klein’. Hij mat slechts 1,516 m.
Dijkstraat 36-38-40 – Stoom Diamantslijperij Jeannette
In 1872 werd op nummer 36 door diamantslijper Tobias Isaac Minekenhoff (Amsterdam, 3 oktober 1821 – 1882) de Stoom-Diamantslijperij ‘Jeannette’ geopend, genoemd naar zijn echtgenote Jeannette Hartog Kijl (1828 – 1881), met wie hij op 22 juli 1852 trouwde. In 1882 vond een uitbreiding plaats naar nummer 38. In 1900 werd de slijperij overgenomen door de op 25 december 1866 te Misenitz (Rusland) geboren Sabse Aron Litwer, waarbij de naam Jeanette bleef gehandhaafd. In 1903 werd de slijperij uitgebreid met nummer 40. Ondanks de groei had Litwer in 1902 en in 1907 te kampen met een langdurige staking. In 1915 werd de naam Electrische Diamantslijperij A. Litwer. Litwer was op 25 maart 1891 in Amsterdam getrouwd met de in 1869 in Golinka (Rusland) geboren Anna Levij. De overlijdensdatum van beiden is onbekend. Het Adresboek van Amsterdam van 1918-1919 gaf de laatste vermelding als Electrische Diamantslijperij A. Litwer.
De stamboom van de familie Min(e)kenhoff staat hier.
Dijkstraat 37 – Metselaar E. Coster
Metselaar, stukadoor en aannemer E. Coster was rond 1904 op dit adres gevestigd.
Dijkstraat 39-1 – Joseph Katoen
Joseph Katoen (Amsterdam, 20 oktober 1881 – Auschwitz, 7 december 1942) was venter met ongeregelde handel op standplaats Uilenburg. Op 29 mei 1907 trouwde Joseph in Amsterdam met Maria Knoop (Amsterdam, 23 juni 1884 – Auschwitz, 7 december 1942). Ze kregen vijf kinderen: Theresia (Amsterdam, 9 augustus 1909 – Auschwitz, 3 september 1943), Grietje (Amsterdam, 21 december 1910 – Amsterdam, 22 mei 1985), Elisabeth (Amsterdam, 12 april 1912 – Amsterdam, 26 februari 2002), Emanuel (Amsterdam, 18 oktober 1914 – Auschwitz, 30 september 1942), Leon (Amsterdam, 3 juli 1917 – Auschwitz, 30 september 1942).
Dijkstraat 39-2 – Levie Wertheim
Levie Wertheim (Amsterdam, 24 augustus 1898 – Auschwitz, 31 januari 1943) was veedrijver van beroep en trouwde in Amsterdam op 14 augustus 1929 met Marianna de Metz (Amsterdam, 12 december 1901). Zij kregen in Amsterdam op 7 oktober 1931 zoon Gabriel. Hij werd met zijn moeder Marianna vermoord in Auschwitz op 12 oktober 1942. Volgens het Politierapport van 21 april 1941 werd Levie om 6.46 uur gearresteerd omdat hij kort daarvoor een aktetas had weggenomen van een rijwiel in de Dijkstraat.
Dijkstraat 41huis en 41-2– familie Italiaander
Zoals zoveel huizen in de Jodenbuurt was ook Dijkstraat 41 op elke verdieping drukbevolkt. In 1932 betrokken marktkoopman Levie Italiaander (Amsterdam, 22 september 1883) en Roosje Polak (Amsterdam, 5 juni 1885) met zoon Joseph (Amsterdam, 28 juni 1916 – Midden-Europa, 31 maart 1944) de woning Dijkstraat 41-2. In 1937 voegden oudste zoon Wolf (Amsterdam, 8 juni 1908) en zijn uit Noordrijn-Westfalen afkomstige katholieke echtgenote Theresia Mazur (Buer-Erle, 15 oktober 1909 – Amsterdam, 19 december 1942) zich bij hen. In december 1938 kwam er woonruimte vrij op de begane grond en verhuisden Wolf en Theresia daarheen. Het huwelijk met Theresia bleef kinderloos. Wolf werkte eerst in een lederwinkel en werd later banketbakker. Hij was een van de mannen die bij de razzia in Amsterdam op zondag 23 februari 1941 werden opgepakt en hij kwam via concentratiekamp Mauthausen terecht in het Oostenrijkse Slot Hartheim. Hier werden vooral mensen met een geestelijke beperking omgebracht. Wolf werd hier in de gaskamer vermoord op 11 augustus 1941; volgens de kampregistratie van Mauthausen overleed hij op 2 september 1941. Vader Levie en moeder Roosje werden beiden op 3 december 1942 in Auschwitz vermoord.
Dijkstraat 41-1 – Levie van Thijn
Ook op de eerste verdieping was het overvol: alleen al het gezin van Levie van Thijn bestond uit zeven personen. Vader Levie (Amsterdam, 10 augustus 1905) was los werkman en op 13 februari 1935 in Amsterdam getrouwd met Elisabeth Ossendrijver (Amsterdam, 23 mei 1910). Zij kregen de kinderen Debora (Amsterdam, 5 september 1936), Abraham (Amsterdam, 21 augustus 1937), Marianne (Amsterdam, 2 februari 1939), Bernard (Amsterdam, 11 oktober 1940 ) en Meyer (Amsterdam, 28 augustus 1942). Zij werden allen vermoord in Sobibor op 9 april 1943.
Dijkstraat 41-3 – Jacob Breemer
Sigarenmaker Jacob Breemer (Amsterdam, 17 januari 1889) woonde hier met Gittla Perla Breemer-Goldblatt, met wie hij op 6 januari 1929 in Hamburg was getrouwd. Gitta was geboren in het Poolse Lancucii op 12 december 1900 en zij kregen in Hamburg op 12 januari 1931 dochter Marianne. Gitta overleed in Amsterdam op 8 april 1941. Jacob trouwde daarna in Amsterdam op 24 september 1941 met Sara Marcus. Zij was op 15 april 1890 in Danzig geboren en getrouwd geweest met Hugo Landau. Jacob, Sara en Marianne werden vermoord in Auschwitz op 17 september 1942.
Dijkstraat 42huis – Leman van der Hoek
Leman van der Hoek (Amsterdam, 2 januari 1896) kreeg vrijstelling van militaire dienst wegens broederdienst van zijn twee jaar oudere broer Abraham. Leman was venter in lompen en trouwde in Amsterdam op 22 juni 1927 met Jaantje van der Sluis (Amsterdam, 4 juli 1893). Zij kregen drie kinderen: Duifje (Amsterdam, 29 april 1928), Joseph (Amsterdam, 17 februari 1932) en Esther (Amsterdam, 30 december 1936). In het Politiearchief van ‘Bureau 23, genaamd Marnixstraat’ bevindt zich een melding d.d. 28 april 1941 aangaande de aanhouding en inbewaringstelling van Leman wegens ‘valschheid in geschrifte’. Een vervolgverslag in het Politiearchief ontbreekt. Moeder Jaantje werd met haar kinderen vermoord in Auschwitz op 8 oktober 1942. De plaats van overlijden van Leman is ‘ergens in Midden-Europa’ op 31 augustus 1943.
Dijkstraat 43 – D. Halmans
D. Halmans was in 1891 de enige depothouder in Amsterdam voor koosjere zachte groene zeep van de Haagse firma S. A. Levison & Zoon en hij was op dit adres gevestigd.
Dijkstraat 43 – Kartonnagefabriek J. Jerozolimski
J. Jerozolimski had in 1906 op dit adres een kartonnagefabriek. Dit was waarschijnlijk Judka Jerozolimski (Myschimetz, 22 juni 1863 – Sobibor, 9 april 1943) die gehuwd was met Rosa von Merenstein (1862 – 10 november 1934). Roza en Judka hadden een zoon Jankiel Schije.
Op 26 maart 1938 hertrouwde Judka met Biena Brucha Kluger (Krakau, – Sobibor, ). In het begin van de oorlog woonden Judka en Biena op de Burmanstraat 16-1 in Amsterdam.
Dijkstraat 45-2 – Salomon Eduard Kopinsky
Salomon Eduard Kopinsky werd geboren in Paramaribo op 17 augustus 1897 als een van de zes kinderen van Selik Kopinsky (1869 – 1916) en Elizabeth Jozephine Nunes (1870 – 1915). Vader Selik was geboren in Vilnius (Litouwen) en op jonge leeftijd naar Paramaribo gegaan, waar hij trouwde met de daar geboren Elizabeth. Salomon Eduard vertrok naar Amsterdam en stond als marktkoopman met textiel (gordijnen, kleedjes, zakdoeken) op de Westerstraat en de Nieuwmarkt. Hij was eerst getrouwd met Judith Elisabeth Cohen (zij overleed vóór 1921). Op 30 november 1921 trouwde Salomon in Amsterdam met de broekennaaister Sarah Morpurgo (Amsterdam, 3 december 1894 – Sobibor, 28 mei 1943). Zij woonden eerst in de Koestraat 30 tweehoog vóór, een overbevolkt pand dat naast de Tweede of Oude Hoefijzer(s)gang lag. Hier werden beide dochters Elisabeth en Gracia geboren. Elisabeth (genoemd naar haar oma Elizabeth Nunes) werd geboren op 16 april 1922 en kwam om in Auschwitz op 18 september 1942. Gracia (genoemd naar haar oma Gracia Fles) werd geboren op 19 augustus 1926 en werd op 30 september 1942 vermoord in Auschwitz. In 1938 verhuisde het gezin naar Dijkstraat 45-2. Salomon Eduard werd als laatste van het gezin omgebracht ergens in Midden-Europa op 31 maart 1944.
Dijkstraat 46 – school
Deze inrichting voor godsdienst, handwerk en Fröbelonderwijs was hier in 1899 gevestigd. De school adverteerde ook met de tekst ‘voorbereidende school voor Godsdienst- en Maatschappelijk onderwijs voor kinderen van 3 – 6 jaar, met een beperkt aantal kinderen, overeenkomstig de gezondheidsbeperkingen. Het schoolgeld bedroeg in 1889 ƒ 1,75 per maand, in 1900 zakte dit naar ƒ 1,00. De school werd gedreven door de heren Norden en Hes. Norden had een zelfde school in de Nieuwe Kerkstraat 108-110.
Dijkstraat 48-2 – Abraham Groenteman
Abraham Groenteman (Amsterdam, 13 december 1885 – Sobibor, 2 juli 1943), koopman, trouwde op 12 januari 1914 in Zwolle met Helena Ramaker (Zwolle, 2 mei 1891 – Rotterdam, 7 december 1963), welk huwelijk op 2 juli 1920 in Zwolle door scheiding werd beëindigd. Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren: Louis (Rotterdam, 9 maart 1914 – Castricum, 9 augustus 1941), Jesaja (Rotterdam, 12 oktober 1915 – Amsterdam, 26 juli 1994), Elisabeth (Rotterdam, 15 april 1917 – Amsterdam, 7 april 1956) en Leendert (Rotterdam, 28 augustus 1919 – Rotterdam, 31 december 1919). Abraham trouwde vervolgens in Amsterdam op 4 augustus 1920 met Esther Querido (Amsterdam, 26 december 1880 – Amersfoort, 23 februari 1943). Dit huwelijk bleef kinderloos. Esther verbleef de laatste periode van haar leven in het gesticht voor geesteszieken Zon en Schild in Amersfoort.
bron:
“Advertentie school”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1899/11/10 00:00:00, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 06-03-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874218:mpeg21:p006
“Advertentie Halmans”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1891/09/18 00:00:00, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 15-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000561024:mpeg21:p00006
“Advertentie Benjamins”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1902/03/14 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 15-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000568117:mpeg21:p00004
“Advertentie cartonnagefabriek”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1906/02/09 00:00:00, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 15-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871824:mpeg21:p007
“Advertentie Coster”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1904/01/29 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871687:mpeg21:p008
“Familiebericht Sara ten Brink”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1910/06/17 00:00:00, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872788:mpeg21:p006
“Advertentie Knoop”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1925/12/04 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871892:mpeg21:p008
Stadsarchief Amsterdam, Lion Knoop, Bevolkingsregister 1874-1893, archiefnummer 5000, inventarisnummer 1619
“Familiebericht Mozes Roe”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1932/02/12 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000586050:mpeg21:p00004
“Advertentie school”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1889/01/11 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000559039:mpeg21:p00004.
“Advertentie school”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1889/08/02 00:00:00, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000559070:mpeg21:p00003.
“school”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1899/12/01 00:00:00, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874221:mpeg21:p003.
“Binnenland school.”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1899/12/01 00:00:00, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000563111:mpeg21:p00005.
Dijkstraat 3hs, met dank aan Frans Duivis, email 18 februari 2023
Dijkstraat 9, met dank aan Frans Duivis, email 18 februari 2023
Zwartverwer, met dank aan Frans Duivis, email 18 mei 2023
Dijkstraat 36–38-40, met dank aan Frans Duivis, email 18 mei 2023.
Jerozolimski, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 390.
Jacob Mof, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 564.
Judic Barber, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 34.
Rebecca Rijne, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 700.
Jacob Mof, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Jacob Mof archiefnummer 30238, inventarisnummer 564, Marktkaart Jacob Mof archiefnummer 30187, inventarisnummer 88.
Barend Aap, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Rebecca Bosboom archiefnummer 30238, inventarisnummer 102, Archiefkaart Salomon Barzilaij, archiefnummer 30238, inventarisnummer 37. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
Maria Steinbach, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Maria Steinbach archiefnummer 30238, inventarisnummer 779. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
Levie Wertheim, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Levie Wertheim, Archiefnummer 30238, inventarisnummer 914, Politierapport d.d. 1941, 21 april Levie Wertheim archiefnummer 5225, inventarisnummer 7008. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
Familie Italiaander, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Levie Italiaander Archiefnummer 30238, inventarisnummer 379, Archiefkaart Wolf Italiaander Archiefnummer 30238, inventarisnummer 379 en Marktkaart Levie Italiaander Archiefnummer 30187, inventarisnummer 77. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
Levie van Thijn, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Levie van Thijn, Archiefnummer 30238, inventarisnummer 810. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
Jacob Breemer, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Jacob Breemer Archiefnummer 30238, inventarisnummer 117. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
Leman van der Hoek, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Leman van der Hoek, archiefnummer 30238, inventarisnummer 348. Met dank aan Frans Duivis (email 13 juni 2026).
David van der Kar,Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart David van de Kar Archiefnummer 30238, inventarisnummer 410, Marktkaart David van de Kar, archiefnummer 30187, inventarisnummer 3. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Israël Leser, Stadsarchief Amsterdam, archiefnummer 30238, inventarisnummer 502. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Mozes Turksma, Stadsarchief Amsterdam, rchiefnummer 30238, Elisabeth Knoop archiefnummer 30238, inventarisnummer 437 inventarisnummer 824. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Barend Waterman, Stadsarchief Amsterdam, archiefnummer 30238, inventarisnummer 903. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Joseph Katoen, Stadsarchief Amsterdam, Marktkaart Joseph Katoen, archiefnummer 30187, inventarisnummer 3, Archiefkaart Joseph Katoen, archiefnummer 30238, inventarisnummer 413. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Kopinsky, Stadsarchief Amsterdam, Salomon Eduard Kopinsky, archiefnummer 30238, inventarisnummer 450. Marktkaart Salomon Eduard Kopinsky, archiefnummer 30187, inventarisnummer 15. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Abraham Groenteman, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Abraham Groenteman, archiefnummer 30238, inventarisnummer 286.
Samson Snoek, Stadsarchief Amsterdam, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Samson Snoek, archiefnummer 30238, inventarisnummer 759, website Stichting DovenShoah, Amsterdam, Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
Joseph Papegaai, Stadsarchief Amsterdam, Stadsarchief Amsterdam Archiefkaart Joseph Papegaai, archiefnummer 30238, inventarisnummer 621.
Abraham Spijer, Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart Sientje Cohen, archiefnummer 30238, inventarisnummer 159, Archiefkaart Abraham Spijer, archiefnummer 30238, inventarisnummer 771, Archiefkaart Margaretha Spijer, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1830. Met dank aan Frans Duivis (email 28 juni 2026).
illustratie:
“Advertentie school”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1899/11/10 00:00:00, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 06-03-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874218:mpeg21:p006.
“Advertentie Benjamins”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1902/03/14 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 15-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000568117:mpeg21:p00004.
“Advertentie Knoop”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1925/12/04 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 16-04-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871892:mpeg21:p008.
Stadsarchief Amsterdam, beeldbank / Wenckebach, L.W.R. (Willem, 1860-1937). Dijkstraat 2-4, Naar Nieuwmarkt gezien. Rechts van nr. 2 zijgevel Nieuwmarkt 17; de Waag (Nieuwmarkt 4) en Dijkstraat 1, 3, 5, enz. 20 december 1903. 010194001097.
gepubliceerd:
6 maart 2021
laatst bijgewerkt:
28 juni 2026