Gerard Doustraat

De buurt rond de Gerard Doustraat werd aan het eind van de 19e eeuw gebouwd. De Industriële Revolutie zorgde voor een massale verhuizing van het platteland naar de steden en de steden moesten huizen bouwen voor al deze nieuwe inwoners. Deze wijk heette eerst buurt YY, maar werd in de volksmond “De Pijp” genoemd. Zo heet de wijk nu nog.
De plaats waar de Gerard Doustraat ligt, heeft een oudere geschiedenis. In 1638 werd hier een sloot gegraven waarlangs zaagmolens werden neergezet. Deze Zaagmolensloot lag op de plek waar nu de Albert Cuypstraat is. De molens lagen langs paden op de oevers van de sloot en het Noordelijk Zaagmolenpad werd later de Gerard Doustraat.
De Gerard Doustraat telt een synagoge. Deze synagoge kwam ongeschonden door de oorlog heen aangezien de bezetter het gebouw niet als zodanig herkende.

Gerard Doustraat 111 – De Landman
Grutterij De Landman was gevestigd op nummer 111 en in 1892, 1893 en 1894 adverteerde deze kruidenier ter gelegenheid van Rosj Hasjanah in het Nieuw Israëlietisch Weekblad.

Gerard Doustraat 141-142 – De Vries
M. de Vries was op dit adres gevestigd in 1915 en kocht inboedels op en gedragen kleding.

Gerard Doustraat 162 – Esther de Boer – van Rijk
De Rotterdamse Joodse actrice Esther de Boer – van Rijk, vaak gezien als een van de grootste actrices in Nederland, woonde hier vanaf januari 1887 op 1-hoog achter. Het pand is afgebroken.

Gerard Doustraat 172 – fam Cohen
Het echtpaar Cohen / Romijn woonde op dit adres en op 26 juli 1898 lieten ze in het NIW weten dat er bij hen een dood kindje geboren was.

Gerard Doustraat 174hs – familie Achttienribben
Op dit adres woonde de familie Achttienribben.

Gerard Doustraat 178 – Samson Viool
Samson Viool handelde in gedragen kleding en woonde op dit adres.

Gerard Doustraat 186 – Zendijk
Slager S. A. Zendijk werkte bij de Israëlitische Vleeschhal. Middels een advertentie van 5 jan 1904 liet opperrabbijn Dünner weten niet meer in de staan voor de kasjroet van deze slager, die toen op nummer 186 woonde. Met andere woorden: Dünner stond niet meer in voor het koosjer zijn van de waar en maakte daarmee de verkoop van zijn waar aan Joodse gemeenschap onmogelijk.

Gerard Doustraat 192-1 – Van Praag
Henri van Praag en zijn vrouw M. van Praag-Susan geven op 12 november 1919 in een advertentie in het Nieuw Israëlietisch Weekblad kennis van de geboorte van hun twee zoons in het CIZ op de Obrechtstraat. Het gaat hier om Hartog van Praag (Amsterdam, 9 april 1887 – Amsterdam, 7 oktober 1943), Margaretha Soesan (Amsterdam, 15 juli 1886 – Auschwitz, 6 september 1944) en hun zoons Arnold (Amsterdam, 12 november 1919 – waarschijnlijk Stuttgart, 30 april 1945) en Joël (Amsterdam, 12 november 1919 – Auschwitz, 31 januari 1943). Voor de oorlog was het gezin verhuisd naar de Reggestraat 5hs.

Gerard Doustraat 192 – D. Rosenboom
Op de begane grond zat in 1913 confiseur D. Rozenboom. Een confiseur is een banketbakker. David Rosenboom (Zevenaar, 23 februari 1863) was gehuwd met Anna Kater (Amsterdam, 13 oktober 1866 – Sobibor, ) en zij hadden drie kinderen; Marianne (Amsterdam, 15 november 1890 – Sobibor, ), Bernard (Amsterdam, 3 april 1897) en een pleegzoon Gerrit Engelsman (Amsterdam, 2 oktober 1885 – Sobibor, ).

Gerard Doustraat 194 – L. Haas
Op dit adres zat de boter, kaas en eierenhandel van Levie Haas in het begin van de vorige eeuw. Levie Haas (Almelo, 17 oktober 1857 – Amsterdam, ) was getrouwd met Jette Bloemendal (Winschoten, 27 februari 1860 – Amsterdam, ).

Gerard Doustraat 238 – synagoge
Op dit adres staat een synagoge. In 1892 werd deze synagoge gewijd.

Choepa in de synagoge

Jaap Leuvenberg en Duifje van Moppes overleefden de oorlog. Zij trouwden voor de oorlog in deze synagoge en hun verhaal staat hier.

Bar Mitswah in de synagoge
Benjamin Flesschedrager deed zijn Bar Mitswah in deze synagoge. Het verhaal over Benjamin en zijn pleegouders via de link.

Chazzan
Meyer Mossel was voorzanger van deze synagoge.

Gerard Doustraat 254 – E. S. van Raap
Eliazar Salomon van Raap (Den Haag, 27 juli 1844) verkocht tabakswaren en had een aantal filialen in de stad. In 1916 noemde hij de Weesperstraat 59, Vrolikstraat 113, Dapperstraat 44, Celebesstraat 29, Jodenbreestraat 18, Transvaalstraat 57-59, Gerard Doustraat 254, Ferdinand Bolstraat 81, Nic Beetsstraat 69 en Oude Brugsteeg 4. Eliazar was gehuwd met Jetje van Dam (Amsterdam, 19 januari 1853).

bron:
Lakmaker, Joosje, Esther de Boer – van Rijk, Hollands populairste actrice (Amsterdam 2014).
Stadsarchief Amsterdam, woningkaart Gerard Doustraat 192
www.joodsmonument.nl, lemma Hartog van Praag (geraadpleegd 17 aug 2015)
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 12 nov 1919, familiebericht Henri van Praag
ibidem, sep 1892, 1893, 1894 Grutterij De Landman
ibidem, 26 juli 1898, familiebericht Cohen / Romijn
ibidem, 5 jan 1914, Gerard Doustraat 186
ibidem, sep 1913, D Rozenboom
ibidem, 12 nov 1915, M de Vries
ibidem, 29 dec 1916, E S van Raap, nummer 254
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Rosenboom (geraadpleegd 7 augustus 2019)
Stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Rosenboom, D. – 23-02-1863 – 5422-1245-0410
Stadsarchief Amsterdam, persoonskaart Haas, Levie – 17-10-1857 – A01232_0302_0031
Stadsarchief Amsterdam, gezinskaart [van] Raap, E.S. – 27-07-1844 – 5422-1185-2680

illustratie:
kopfoto © joodsamsterdam.nl

Laatst bijgewerkt:
27 september 2019