De Snoekjesgracht is een kleine gracht in de Lastagebuurt in de binnenstad van Amsterdam. De gracht loopt achter de Sint Antoniesbreestraat, vanaf de Sint Antoniessluishoogwaterkering (aan het zuidelijke einde van de Oudeschans) in noordelijke richting naar een bocht, waar de gracht naar het oosten draait en overgaat in de Kromboomssloot. Vroeger liep de Snoekjesgracht verder naar het noorden, tussen Sint Antoniesbreestraat en Dijkstraat, maar dit gedeelte (de Rotterdammersloot geheten) werd in 1867 gedempt.
Snoekjesgracht 2 – Het Instituut L. Swaab
In 1890 adverteerde Het Instituut in het Centraal blad voor Israëlieten in Nederland. Dit was een opleiding voor de Hogere Burgerschool (HBS) en gymnasium en er was een Fröbelschool aan de instelling verbonden. Onderwijs werd gegeven volgens de ‘Portugese Ritus’.
Onderwijzer Levie Swaab (Amsterdam, – Amsterdam, ) was gehuwd met Leentje Engers (Winschoten, – Amsterdam, ). Op 6 augustus 1892 vierde Samuel, de oudste zoon, zijn Bar Mitswa. Levie en Leentje hadden de volgende kinderen: Aaltje (Winschoten, 31 juli 1869 – Amsterdam, 25 september 1935), Betje (Winschoten, ), Femma (Hilversum, – Auschwitz, ), Mietje (Hilversum, – Auschwitz, ), Samuel (Amsterdam, 31 juli 1879), Louis (Amsterdam, ), Michel (Hilversum, – Hamburg, en Gonda (Amsterdam, – Sobibor, ).
Hanna Michaelis (Amsterdam, 19 december 1922 – Amsterdam, 11 juni 2007), dichteres en vertaalster, was een dochter van Gonda.
Snoekjesgracht 2 – B. S. Rubens
Rond 1905 was hier het confectieatelier van B. S. Rubens gevestigd.
Snoekjesgracht 2 – Fröbelschool Melkman
Vanaf 1 november 1908 was hier een Fröbelschool van A. Melkman gevestigd. Volgens een advertentie uit 1908 was het een Burger Godsdienstschool, Handwerkcursus en Voorbereidende School. De hoofdonderwijzer was Abraham Melkman (Amsterdam, – Westerbork,
Snoekjesgracht 3-3 – Henri Walvis
Henri Walvis (Rotterdam, 22 december 1907 – Auschwitz, 28 februari 1943) had volgens het Militieregister zes jaar lagere school gevolgd en was daarna gaan werken. Ten tijde van de keuring voor militaire dienst had hij als beroep koopman in manufacturen. Voor de militaire dienst werd Henri voorgoed ongeschikt verklaard, zonder opgave van redenen. Hij trouwde op 12 september 1928 in Amsterdam met Esther Henselijn (Amsterdam, 6 februari 1906) en zij kregen de kinderen Abraham (Amsterdam, 19 juli 1930) en Salomon (Amsterdam, 11 januari 1938). Esther werd met beide zonen vermoord in Auschwitz op 13 november 1942.
Snoekjesgracht 5-2 – Esther Spier
Esther Spier (Haarlem, 18 oktober 1885 – Auschwitz, 19 november 1942) trouwde op 21 juli 1921 in Zaandam met Lewis Prins (Amsterdam 20 juni 1879 – Amsterdam, 20 januari 1928). Het was zijn tweede huwelijk, uit zijn eerste huwelijk met Ernestine Loewenthal had hij de dochters Elsa en Greta. Ernestine en de dochters verhuisden in 1920 naar het Duitse Charlottenburg. Esther Spier en Lewis Prins kregen in Amsterdam op 30 januari 1924 zoon Aäron Henri. Esther betrok op 20 september 1939 de woning aan de Snoekjesgracht 5-2 en op 3 februari 1942 voegde de net achttien jaar geworden Aäron Henri zich bij haar. Hij werkte inmiddels op het kantoor van de Joodsche Raad op de Oudeschans. Beiden werden vandaar weggevoerd naar Westerbork en daarna naar Duitsland. Henri kwam op 31 december 1943 om in Klein Mangersdorf (Polen).
Snoekjesgracht 6 – P. D. van Rhijn
Makelaar P. D. van Rhijn was rond 1887 secretaris van de (Amsterdamse afdeling?) Weldadigheids-Vereniging Montefiore. Vermoedelijk was dit Philip van Rhijn (Meppel, 11 september 1842) die gehuwd was met Carolina van der Zijl (Hoogezand, 2 november 1855).
Snoekjesgracht 7 – Wolf Lelie
Wolf Lelie was rond 1903 bode van Ohabé Zedaka Menachem Abelim (Zij die de rechtvaardigen liefhebben en de rouwenden troosten). In 1905 was Levie (ook) bode van de begrafenisvereniging Poalé Zédek Menachim Abelim. In 1906 liet Wolf een annonce plaatsen waarin hij aankondigde dat alleen hij bode was van de laatstgenoemde vereniging.
Snoekjesgracht 7huis – Joel Roodveldt en Emma Elisabeth Rade
Joel Roodveldt (Amsterdam, 3 september 1873 – Theresienstadt, 4 juni 1945), was mijnwerker. Joel was een van de veertien kinderen van kruier Moses Roodveldt (Amsterdam, 5 mei 1828 – Amsterdam, 10 oktober 1887) en Lea Abraham Waterman (Amsterdam, 10 maart 1829 – Amsterdam, 24 oktober 1913). De meesten van hen werden geboren in de Koehoudersgang, een van de overbevolkte sloppen in de Valkenburgerstraat. Enkele kinderen werden dood geboren of stierven op heel jonge leeftijd.
Volgens de Overgenomen Delen van het Stadsarchief woonde Joel op 2 december 1898 in Venlo en verhuisde hij op 6 juli 1900 naar Duitsland. Op 5 november 1908 trouwde hij in Gelsenkirchen met Emma Elisabeth Rade (Piaulen, 10 juli 1862 – 6 maart 1941), zij kregen drie kinderen: Emma Margaretha (1905-1974), Helena Martha (1908-?) en Johanna Bertha (1910-?). Terug in Amsterdam woonde hij achtereenvolgens in de Dijkstraat 29-2 en op de Snoekjesgracht 7, waarna hij op 1 juni 1943 werd afgevoerd naar Westerbork.
Snoekjesgracht 8 – Emanuel de Leeuw en Schoontje van Brink
Emanuel de Leeuw (Vlissingen, 7 juli 1880 – Sobibor, 9 april 1943) was slager. Hij trouwde op 16 september 1903 in Amsterdam met Schoontje van Brink (Amsterdam, 1 juni 1880 – Sobibor, 9 april 1943). Zij kregen twee kinderen: Klarina Henriëtte (Amsterdam, 30 april 1909 – Auschwitz, 12 oktober 1944) en Berta Baroche (Amsterdam, 2 oktober 1918 – Auschwitz, 3 september 1943).
Snoekjesgracht 8 en 10 – confectieatelier Simon van Norden
Dit confectieatelier was hier rond 1911 gevestigd.
Snoekjesgracht 9 – Meijer van Rhijn
Fotograaf Meijer van Rhijn werd hier in 1874 geboren.
Snoekjesgracht 9 – gezin Tabak
M. S. Tabak was hier rond 1891 gevestigd. Mozes Tabak (Amsterdam, 1 februari 1854) was gehuwd met Schoontje Cohen (Amsterdam, 6 september 1861 – Amsterdam, 22 april 1908) en zij hadden twee kinderen; Sophia Marianne (Amsterdam, – Auschwitz, ) en Salomon (Amsterdam, 5 mei 1886 – Sydney, 16 april 1967).
Snoekjesgracht 9 – A. Franken
A. Franken had rond 1900 op deze locatie een confectieatelier waar herenconfectie werd gemaakt.
Snoekjesgracht 10 – J. Admiraal
J. Admiraal verkocht rond 1886 aardappelen vanaf dit adres.
Snoekjesgracht 11 – J. Limburg
Rond 1907 was ‘Tomor’, ‘boter’ ORT verkrijgbaar bij J. Limburg op dit adres.
Snoekjesgracht 11hs – Louis de Groot en Judith Jas
In het begin van de oorlog woonden vertegenwoordiger Louis de Groot (Amsterdam, – Sobibor, ) en zijn vrouw Judith Jas (Amsterdam, – Sobibor, ) op dit adres. Louis en Judith hadden een dochter Cato Louise (Amsterdam, 19 juni 1942 – Hengelo, 22 september 2010) die de oorlog in de onderduik overleefde. Deze onderduik is beschreven door Riet Glas-Kroeze, Het verhaal van Carry, in: Hengelo toen en nu, Jaargang 34, aflevering 2 (april 2010) 41-43.
Snoekjesgracht 11-1 – gezin Reens
Levie Reens (Amsterdam, 19 september 1885 – Auschwitz, 8 oktober 1942), meubelmaker van beroep. Hij trouwde op 15 juni 1907 in Londen met Adèle Mol (Brussel, 29 maart 1882 – Amsterdam, 18 mei 1942). Zij kregen drie kinderen: Anna (1907-1908), Louis (Londen, 16 september 1908 – 1982) en Estella (1918-1998).
Snoekjesgracht 11-2 – Elias Snoek
Elias Snoek (Amsterdam, 26 maart 1872) was op 29 augustus 1894 in Amsterdam getrouwd met Rachel de Hond (Amsterdam, 7 april 1871 – Amsterdam, 9 juni 1931). Elias en Rachel kregen vier kinderen: Ephraim (Amsterdam, 10 oktober 1898 – Sobibor, 4 juni 1943), Samson (Amsterdam, 8 september 1900 – Auschwitz, 19 augustus 1942), Femke (Amsterdam, 4 oktober 1901 – Amsterdam, 8 februari 1937), Levie (Amsterdam, 28 oktober 1904 – Sobibor, 28 mei 1943).
Na het overlijden van Rachel in 1931 trouwde Elias op 23 augustus 1933 in Amsterdam met Beletje de Leeuw (Amsterdam, 16 april 1886). Hij werd met haar vermoord in Sobibor op 16 april 1943.
Snoekjesgracht 12 – boter- en kaashandel M. L. de Lange
Deze boter- en kaashandel werd in 1908 verplaatst van de Zwanenburgwal 32 naar dit adres en was later tevens op nummer 6 gevestigd.
Snoekjesgracht 13-1 – Abraham Kuit
Abraham Kuit (Amsterdam, 4 juli 1874 – Sobibor, 2 april 1943) was koopman. Hij trouwde in Amsterdam op 11 juli 1900 met Jetje Brandon (Amsterdam, 11 april 1878 – Sobibor, 2 april 1943). Op 21 augustus 1900 werd hun zoon Simon geboren. Simons eerste huwelijk was met Anna Maria Adriana van Oyen, na haar overlijden op 3 juni 1933 trouwde hij op 12 september 1934 in Amsterdam met Frieda Bertha Martha Range (Häusen, 28 mei 1905 – Amsterdam, 30 september 1976). Simon overleed in Amsterdam op 25 september 1972.
Snoekjesgracht 13-2 – Salomon Kloot
Salomon Kloot (Amsterdam, 15 april 1913 – Auschwitz, 30 september 1942), was koopman. Hij was op 23 december 1931 in Amsterdam getrouwd met Rebecca Perels (Amsterdam, 2 juni 1914). Zij kregen op 20 april 1933 dochter Klaartje en op 27 september 1934 zoon Louis. Rebecca werd met haar beide kinderen vermoord in Auschwitz op 31 augustus 1942.
bron:
Admiraal, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 16-04-1886, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000567013:mpeg21:p00003.
Montefiore, “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 03-06-1887, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000558007:mpeg21:p00002.
Instituut, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 28-03-1890, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000559103:mpeg21:p00006.
Portugese Ritus, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 16-05-1890, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000560005:mpeg21:p00006.
M. S. Tabak, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 11-12-1891, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000561036:mpeg21:p00003.
Levie Swaab, Stadsarchief Amsterdam, Bevolkingsregister 1874-1893, archiefnummer 5000, inventarisnummer 2142.
Samuel Swaab, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 29-07-1892, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858569:mpeg21:p002.
Franken, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 02-03-1900, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874234:mpeg21:p006.
Lelie, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 24-03-1905, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871675:mpeg21:p008.
Rubens, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-07-1905, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871793:mpeg21:p007.
Wolf Lelie, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 16-03-1906, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871829:mpeg21:p006.
Tomor, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 15-03-1907, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871777:mpeg21:p008.
M. L. de Lange, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 03-07-1908, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872616:mpeg21:p007.
Melkman, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 23-10-1908, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872662:mpeg21:p008.
Lena Melkman, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-10-1910, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872700:mpeg21:p006.
Simon van Norden, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 05-05-1911, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872730:mpeg21:p008.
Groot – Jas, gegevens CBG, Centrum voor Familiegeschiedenis, met dank aan Hans Cohen (email 6 december 2023).
Philip van Rhijn, Stadsarchief Amsterdam, Bevolkingsregister 1874-1893, archiefnummer 5000, inventarisnummer 2142.
Mozes Tabak, Stadsarchief Amsterdam, Bevolkingsregister 1874-1893, archiefnummer 5000, inventarisnummer 2142.
Henri Walvis, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Henri Walvis, archiefnummer 30238, inventarisnummer 900. Met dank aan Frans Duivis.
Esther Spier, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Esther Spier, archiefnummer 30238, inventarisnummer 767, archiefkaart Aäron Henri Prins, archiefnummer 30238, inventarisnummer 652, Joods Monument. Met dank aan Frans Duivis.
joel Roodveldt, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Joel Roodveldt, archiefnummer 30238, inventarisnummer 684. Met dank aan Frans Duivis.
Emanuel de Leeuw, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Emanuel de Leeuw, archiefnummer 30238, inventarisnummer 495. Met dank aan Frans Duivis.
Levie Reens, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Levie Reens, archiefnummer 30238, inventarisnummer 665. Met dank aan Frans Duivis.
Elias Snoek, Stadsarchief Amste4rdam, Archiefkaart Elias Snoek, archiefnummer 30238, inventarisnummer 759. Met dank aan Frans Duivis.
Abraham Kuit, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Abraham Kuit, archiefnummer 30238, inventarisnummer 476. Met dank aan Frans Duivis.
Salomon Kloot, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaart Salomon Kloot, archiefnummer 30238, inventarisnummer 433, Archiefkaart Rebecca Perels, archiefnummer 30238, inventarisnummer 628. Met dank aan Frans Duivis.
illustratie:
Stadsarchief Amsterdam, beeldbank. Straatbeeld in de Jodenhoek, gezien vanaf de hoek van de Batavierstraat en de Houtkopersburgwal naar de Snoekjesgracht. Links op de achtergrond de toren van de Zuiderkerk. 1890. 010005001615.
Admiraal, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 16-04-1886, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000567013:mpeg21:p00003.
Instituut, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 28-03-1890, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000559103:mpeg21:p00006.
Samuel Swaab, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 29-07-1892, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 26-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858569:mpeg21:p002.
Franken. Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 02-03-1900, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874234:mpeg21:p006.
Wolf Lelie, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 16-03-1906, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871829:mpeg21:p006.
Tomor, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 15-03-1907, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 27-07-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871777:mpeg21:p008.
Kuit, Familiebericht. “Zaans volksblad : sociaal-democratisch dagblad”. Amsterdam, 09-04-1938, p. 12. Geraadpleegd op Delpher op 30-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010942743:mpeg21:p012.
gepubliceerd:
26 juli 2023
laatst bijgewerkt:
30 augustus 2026