Lepelstraat

indexlepelstraatDe Lepelstraat is nu het zielige restant van het Lepelbuurtje, dat door de bouwwerken aan de Weesperstraat ingekort is. De Lepelstraat werd bijna uitsluitend door Joden bewoond (123 Joodse huishoudens tegen 23 niet-Joodse). In de Korte Lepelstraat, aan de oostzijde van de Weesperstraat, staat de Boekmanschool, vernoemd naar Dr. Emanuel Boekman. Dit stuk van de Lepelstraat vormde ooit één geheel met de Lepelstraat, zoals te zien is op de plattegrond uit 1900.

Marga Minco
Schrijfster Marga Minco was in deze straat om boodschappen te doen toen er een razzia was. Ze ontkwam aan deze razzia omdat haar persoonsbewijs aantoonde dat ze op de Muiderschans woonde (Sarphatistraat). De dag na de razzia keerde ze terug en dit beschrijft ze in Het Bittere Kruid:
De volgende morgen liep ik weer door de Lepelstraat. Zij lag bezaaid met papier. Overal stonden deuren wijd open. Uit verschillende ramen wapperden de gordijnen naar buiten. Ergens lag een bloempot omver op een randje van een kozijn. Achter een raam zag ik een tafel die gedekt stond. Een stuk brood op een bordje. Een mes dat in de boter stak. De winkel van een slager, waar ik de dag tevoren vlees had moeten halen, was leeg. Er was een plank voor de deur getimmerd, zodat niemand naar binnen kon.”

Lepelstraat 2b-1 – gezin De Levie – Pots
Op 19 augustus 1925 trouwden Rachel Pots (Amsterdam, – Auschwitz, ) en Mozes de Levie (Amsterdam, – Auschwitz, ) in de synagoge op de Rapenburgerstraat. Van 2 – 5 uur werd er op die dag op het woonadres van Rachel op de Raamgracht 19 de receptie gegeven. Rachel en Mozes zouden twee zoons krijgen; Samuel (Amsterdam, – Auschwitz, ) en Ruben (Amsterdam, – Auschwitz, ). Ten tijde van de oorlog woonde het gezin op dit adres.

halslagerverenigingLepelstraat 3 – Eliazer Mozes
Eliazer Mozes (Amsterdam, – Sobibor, ) verkocht in 1927 op dit adres chanoekijot (chanoeka-lampen) en hij was beambte van de Nederlands-Israëlitische Hoofdsynagoge. Eliazer was gehuwd met Vrouwtje Vorst (Amsterdam, – Sobibor, ) en zij hadden de volgende kinderen:
Ribca Joséfa (Amsterdam, – Sobibor, ),
Aharon Mozes (Amsterdam, – Sobibor, ),
Mirjam Martha (Amsterdam, – Sobibor, ),
Benjamin Wolf (Amsterdam, – Sobibor, ),
Nochama Penina (Amsterdam, – Sobibor, ),
Penina Channa (Amsterdam, – Sobibor, ) en
Geoela Sjoelammieth (Amsterdam, – Sobibor, ).
Vanaf april 1935  woonde het gezin op de Plantage Kerklaan 5.

Lepelstraat 10-12 Snelboodschappendienst “Pelikaan”
In 1940 was op dit adres de snelboodschappendienst “Pelikaan” gevestigd.

Lepelstraat 11 – Meijer Blitz – Maloïtz
Tot 4 september 1921 woonde op dit adres Meijer Blitz (Amsterdam, 21 februari 1895 – Mauthausen, 10 juli 1942) en zijn vrouw Judith Silas (Amsterdam, 31 mei 1895 – Auschwitz, 10 september 1942). Op 10 februari 1925 kregen zij een zoon, Eddy. Eddy werd in Auschwitz vermoord op 13 augustus 1942. Meijer was bekend als paragnost onder de naam Maloïtz.

Lepelstraat 12-1 – Samuel van Loggem
Op dit adres woonde diamantwerker Samuel van Loggem (Londen, 10 december 1893 – Midden-Europa, 31 maart 1944), zijn vrouw Elisabeth Brilleslijper (Amsterdam, 6 januari 1894 – Sobibor, 11 juni 1943), hun zoon Emanuel van Loggem (Amsterdam, 8 maart 1916 – Amsterdam, 8 april 1998) en hun dochter Sientje (Amsterdam, 15 juni 1919 – Auschwitz, 23 november 1942). Manuel overleefde de oorlog. Hij had zich niet als Jood laten registreren en droeg geen ster. Hij was ooggetuige van het wegvoeren van zijn ouders, hij kon alleen machteloos toezien. Na de oorlog studeerde Van Loggem psychologie aan de UvA en was naast psycholoog schrijver en literatuurcriticus.

Lepelstraat 13 – M. Krant – Frankfort
Costumière M. Krant – Frankfort woonde hier in 1940. Theresia Frankfort werd in Amsterdam geboren op 4 augustus 1891 en was gehuwd met Maurits Krant (Amsterdam, 26 januari 1897). Ze kwamen in september 1938 op de Lepelstraat wonen. Maurits en Theresia werden op 23 juli 1943 in Sobibor vermoord.

Lepelstraat 15hs – Drukkerij J. Markus
Hier was sinds 25 september 1939 de drukkerij van Joseph Markus gevestigd.  Joseph Markus (Amsterdam, 16 december 1893 – Vught, 2 februari 1943) was gehuwd met Elisabeth Jacobs (Amsterdam, 1 november 1877 – Sobibór, 2 april 1943). Zij hadden een dochter Hendrika (Amsterdam, 16 januari 1921 – Auschwitz, 22 oktober 1943).
In het Joodsche Weekblad van 12 maart 1943 plaatste Elisabeth een overlijdensadvertentie van Joseph. Zij woonde toen aan de Muiderstraat 13; drie weken later werd zij zelf vermoord in Sobibór.

Lepelstraat 15-1 – gezin De Paauw
Op dit adres woonde Aron de Paauw (Amsterdam, 15 jan 1895 – Auschwitz, 20 okt 1942), zijn vrouw Elisabeth Ensel (Amsterdam, 13 februari 1904 – Auschwitz, 21 september 1942) en hun twee zoons Samuel (Amsterdam, 18 maart 1930 – Auschwitz, 21 september 1942) en David (Amsterdam 23 mei 1935 – Monowitz, 21 september 1942). Aron de Paauw was voorzitter van het bestuur van de “Vereeniging Beurs voor den Diamanthandel”.

Lepelstraat 17 – Eerste Openbare Huishoudschool (Openbare Nijverheidsschool voor Meisjes).
Deze school zat op dit adres en verhuisde in de oorlog naar het Hortusplantsoen. Op de de school op de Lepelstraat.

Lepelstraat 18hs – Mozes Andries Slap
Groenteventer Mozes Andries Slap (Amsterdam, – Auschwitz, ) was doof en sprak onduidelijk en ging in zijn jeugd naar de Dovenschool. Hij trouwde met Grietje Engelsman (Amsterdam, – Amsterdam, ) en zij kregen acht kinderen; Rachel (Amsterdam, 7 augustus 1901 – Amsterdam, 21 april 1902), Joseph (Amsterdam, – Sobibor, ), Isaac (Amsterdam, 11 maart 1905 – Amsterdam, 18 juni 1914), Sientje (Amsterdam, – Sobibor, ), Aron (Amsterdam, – Sobibor, ), Simon (Amsterdam, 5 juli 1910 – Amsterdam, 10 juli 1910), Jacob (Amsterdam, – Mauthausen, ) en Simon (Amsterdam, 10 september 1913 – Amsterdam, 14 januari 1915).

Op 26 augustus 1941 werd Mozes door een buurman, Van Loggem van de Lepelstraat 12-1, aangegeven op het politiebureau op het Jonas Daniël Meijerplein. Mozes, bijnaam ‘Stomme Mozie’ had meermalen te kennen gegeven dat als zijn zoon Jacob, die gearresteerd was bij de razzia’s van 22 en 23 februari 1941 en naar Duitsland was gedeporteerd daar zou komen te sterven, hij bij de ‘groene Politie’ de boel kort en klein zou komen slaan. Zijn familieleden hadden toen het bericht gekregen dat Jacob dood was. Het bericht werd nog voor Mozes weggehouden, maar men verwachtte dat hij er wel binnen een paar dagen achter zou komen. Van Loggem was bang dat Mozes zijn dreigement zou uitvoeren en was bang voor de daarop volgende wraak van de Duitsers op zijn geloofsgenoten. Verder verzocht Van Loggem dat zijn naam niet bekend zou worden gemaakt.

Lepelstraat 22 – school

Op dit nummer was een Openbare School voor Voortgezet Lager Onderwijs gevestigd. Vanaf september 1941 werd deze school een Joodse HBS en een deel van het Joods Lyceum, waarvan de hoofdvestiging op de Voormalige Stadstimmertuin 1 was.

Lepelstraat 25 – Aron Casseres
Op Lepelstraat 25 was in augustus 1940 de zuurwarenhandel van Aron Casseres gevestigd. Aron werd op 11 februari 1897 in Amsterdam geboren en was gehuwd met Keetje Dresden (Amsterdam, 7 oktober 1897). Ze hadden twee kinderen; David Elias (Amsterdam, 28 oktober 1924) en Elisabeth (Amsterdam, 4 juni 1927). Het gezin woonde op de Lepelstraat 10-3. Zij werden op 4 juni 1943 in Sobibor vermoord.

Lepelstraat 42 – A. L. Sajet
A. L. Sajet had op dit adres een confectiefabriek in het begin van de twintigste eeuw.

Lepelstraat 52-54 – Slagerij David Sealtiel
Vanaf 1906 was hier gevestigd de slagerij van David Sealtiel. Hij en zijn gezin woonde op nummer 54 terwijl de slagerij gevestigd was op nummer 52. David (Amsterdam, 25 december 1886 – Auschwitz, 26 oktober 1942) was gehuwd met Aaltje Cohen (Amsterdam 25 oktober1884 – Amsterdam, 14 april 1940) en zij hadden zes kinderen: Roosje (1907-1942), Frederika (1909-1943), Rachel (1909-1943), Maurits (1918-1944), David (1915-1943) en Samuel (1917-1942).
De slagerij ORT opende in 1906 en werd tot 1926 door David gedreven. Begin 1926 werd de zaak overgedaan aan een van zijn medewerkers, Salomon Elsas (1903), die de slagerij tot mei 1929 draaiende hield.

Op 9 mei 1929 deed Salomon de zaak over aan de firma Vega & Cardozo, die daarmee verhuisden van de Israëlitische Vleeschhal aan de Nieuwe Kerkstraat naar de Lepelstraat 52-54. De firma Vega & Cordozo was daar tot vlak voor de oorlog gevestigd als slagerij ORT en later ook als Poelier ORT. Een van de partners was Obadja Vega (Naarden, 11 januari 1879 – Amsterdam 29 april 1958). David was niet alleen slager, maar ook kunstschilder, reclamemaker, handelde in loterijbriefjes maakte kunstgebitten en vond hij een middel uit dat kunstgebitten beter deed vastzetten.
In 1939 vertrok David met zijn echtgenote, Samuel en Maurits naar de Ruyschstraat in Amsterdam en vertrok eind 1940, met zijn tweede echtgenote, naar Nijmegen vanwaar zij zijn gedeporteerd. Volgens een lijst met winkels van joodse eigenaren, opgesteld door de Amsterdamse politie in 1940, had dit gezin een winkel in kunstschildersartikelen, adres: Ruyschstraat 118hs te Amsterdam.

Lepelstraat 57 – Koloniale Waren Kater
In 1903 was Heiman Kater, in koloniale waren, op dit adres gevestigd. Later werd de begane grond de karrenopslagplaats van bakkerij Sternefeld (nummer 75). Heiman Jozeph Kater (Muiden, 9 augustus 1865 – Amsterdam, 8 april 1828) woonde hier met zijn gezin vanaf 1895. Hij was gehuwd met Sara Arons (Abcoude, 25 mei 1864 – Amsterdam, 18 maart 1939) en zij hadden de kinderen Eva (Amsterdam, 6 maart 1891), Joseph Heiman (Weesp, 25 juni 1892), Coenraad Heiman (Weesp, 19 juli 1893 – Amsterdam, 30 mei 1973) en Mietje (Amsterdam, 5 januari 1895).
Het pand werd in 1963 afgebroken.

Lepelstraat 64 – M. da Silva
M. da Silva had op dit adres in 1922 “de ‘s-Gravelandse Bleekerij” gevestigd. Het pand werd in november 1945 gesloopt.

Lepelstraat 70 – Trompetter
Melkhandel Trompetter was hier gevestigd in 1898.

Lepelstraat 70 – Kaaswinkel De Paauw
Rond 1920 was hier de kaaswinkel van Jacob de Paauw (Amsterdam, – Auschwitz, ) gevestigd. Jacob was gehuwd met Reine Cardozo (Amsterdam, – Auschwitz, ) en zij hadden twee zoons; Aron (Amsterdam, – Haarlem, ) en Salomon (Amsterdam, – Auschwitz, ). Rond 1927 werd hier garage J. H. van Delden gevestigd. Tijdens de oorlog woonden Jacob en Reine op de 1e Jan van der Heijdenstraat 121b-1.

Lepelstraat 71 – J. Dukker
Op dit adres zat in 1922 de machinale brei-inrichting J. Dukker. Het pand werd bewoond door David Dukker (Amsterdam, 3 mei 1844), de zaak behoorde aan zijn zoon Jacob (Amsterdam, 8 september 1887 – Auschwitz, 22 oktober 1942) en schoondochter Sophia Dukker – Theeboom (18 maart 1888 – Auschwitz, 22 oktober 1942). Jacob en Sophia hadden een zoon Samuel (Amsterdam, 22 november 1917 – Auschwitz, 11 november 1942).

Lepelstraat 75 – banketbakkerij Sternefeld
Hier zat in 1936 banketbakkerij S. Sternefeld ORT. De vergunning om brood te verkopen werd voor deze bakkerij op 25 januari 1943 ingetrokken, aangezien het een banketbakkerij betrof, en geen broodbakkerij. Tijdens de 2e Wereldoorlog werd de zaak gedreven door Isaac Sternefeld (Amsterdam, 20 januari 1895 – Bytom, 20 april 1943) en zijn vrouw Truitje van Amerongen (Amsterdam, 16 mei 1898 – Auschwitz, 3 december 1942). Zij hadden twee zoons en een dochter; Simon (Amsterdam, 14 september 1923 – Auschwitz, 12 augustus 1942), Aron (Amsterdam, 7 november 1925 – Midden-Europa, 31 maart 1944) en Rebecca Rijna (Amsterdam, 5 juli 1928 – Auschwitz, 3 december 1942). In 1898 was hier eveneens een banketbakkerij ORT gevestigd, van J. M. Hes.

Lepelstraat 76 – handelsdrukkerij S. Boom & Co
Handelsdrukkerij S. Boom was hier gevestigd in 1892.

Lepelstraat 85hs – Mozes Andries Slap
Kort voor zijn arrestatie en deportatie woonde Mozes Andries Slap op dit adres, hij verhuisde naar Lepelstraat 18hs, alwaar meer.

Lepelstraat 88 – Vleeschhouwer I. de Haas
In 1901 was op dit adres vleeschhouwer I. de Haas gevestigd.

Lepelstraat 89-1 – gezin Piller
Op dit adres woonden Hartog Piller (Amsterdam, – Sobibor, ), zijn vrouw Sientje Lelie (Amsterdam, – Sobibor, ) en hun drie dochters Femma (Amsterdam, – Sobibor, ), Sonja (Amsterdam, – Sobibor, ) en Rebecca. Rebecca werd als baby van een maand gered door de buren en werd ondergebracht bij een gereformeerd echtpaar in Maasland. Rebecca’s zoon Hein Piller de Bruijn maakte de documentaire Bestemming Sobibor, over de reis die zijn grootouders moesten maken.

Lepelstraat 90-1 – Roosje de Groot en Mozes Ferro
Op dit adres maakten Roosje de Groot en Mozes Ferro op 2 april 1943 een einde aan hun leven.

Lepelstraat 92 – Stella Fontaine
Cabaretière Stella Fontaine, een alias van Saartje Canes, woonde hier gedurende een gedeelte van de oorlog.

Lepelstraat 95 – slagerij Sajet
De slagerij waarover Marga Minco spreekt was de bekende slagerij ORT van Vrouwtje Sajet (Amsterdam, 19 april 1882 – Sobibor, 4 juni 1943). Zij woonde op Lepelstraat 95-1.
Vrouwtje was de dochter van Benedictus Hirschel Sajet en Sara Polak. Haar archiefkaart meldt dat ze medewerkster was van de Joodse Raad, waarschijnlijk betrof dat de afdeling vleesvoorziening.

 

bron:
Minco, Marga. Het bittere kruid (Amsterdam 1957)
Stigter, Bianca, De Bezette Stad, Plattegrond van Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2005) 34, 135
www.familysearch.org, lemma Vrouwtje Sajet (geraadpleegd 21 juni 2015)
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 12 december 1902, advertentie A L Sajet
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 22 september 1922, de ‘s-Gravelandse Bleekerij
Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart Vrouwtje Sajet
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 4 nov 1927, advertentie E Mozes
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 10 feb 1922, advertentie Dukker
www.joodsmonument.nl, lemma gezin Isaac Sternefeld (geraadpleegd 21 juni 2015),
ibidem, lemma Samuel van Loggen (geraadpleegd 22 juni 2015)
www.wikipedia.nl, lemma Manuel van Loggen (geraadpleegd 22 juni 2015)
stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Samuel van Loggem
stadsarchief Amsterdam, woningkaart Lepelstraat 71
“Advertentie Casseres”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam“. Amsterdam, 15-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:a0014
“Advertentie Krant-Frankfort”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam“. Amsterdam, 15-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:a0014
“Advertentie S Boom & Co”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 12-08-1892. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858571:mpeg21:a0008
“Advertentie Hes”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 28-01-1898. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873299:mpeg21:a0012  
“Advertentie Trompetter”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 13-05-1898. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873312:mpeg21:a0016
“Advertentie Kater”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 09-01-1903. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874185:mpeg21:a0015
“Advertentie Pelikaan”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 15-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:a0014
oude website joodsmonument.nl, aantal Joodse / niet-Joodse huizen Lepelstraat
Stadsarchief Amsterdam, woningkaarten lemma Lepelstraat 17 – huishoudschool.
verplaatsing huishoudschool in de oorlog: https://geheugenvanoost.amsterdam/page/49715/school-en-ziekenhuiservaringen-van-toen (geraadpleegd 17 oktober 2017)
Stadsarchief Amsterdam, gezinskaart Meijer Blitz met dank aan René Bennekers
“Advertentie drukkerij Markus “. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 1940/08/15 00:00:00, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-05-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:p003 met dank aan Rene Bennekers
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Markus
Stadsarchief Amsterdam, Joseph Markus, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 535
Stadsarchief Amsterdam, woningkaart Muiderstraat 13, Woningkaarten, archiefnummer 5445, inventarisnummer 236
“Familiebericht Joseph Markus”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 1943/03/12 00:00:00, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-05-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318360:mpeg21:p003
Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart David Sealtiel Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 719 (met dank aan Rene Bennekers)
Ibidem, woningkaart Lepelstraat 52-2, Woningkaarten, archiefnummer 5445, inventarisnummer 206 (met dank aan Rene Bennekers)
Ibidem, woningkaart Ruyschstraat 118-2, Woningkaarten, archiefnummer 5445, inventarisnummer 309 (met dank aan Rene Bennekers)
Ibidem, archiefkaart Obadja Vega Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 836 (met dank aan Rene Bennekers)
www.joodsmonument.nl, lemma David Sealtiel (geraadpleegd 23 mei 2020)
“Advertentie overname slagerij”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1926/01/01 00:00:00, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 23-05-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871896:mpeg21:p004
Kater, “Familiebericht”. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 1928/04/10 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 09-10-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010658666:mpeg21:p008
Kater, Stadsarchief Amsterdam, Gezinskaarten, archiefnummer 5422, inventarisnummer 724
Eliazer Mozes, Stadsarchief Amsterdam, Gezinskaarten, archiefnummer 5422, inventarisnummer 1027
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Kater (geraadpleegd 9 oktober 2020)
Stadsarchief Amsterdam,. Hartog Piller, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 634
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Piller (geraadpleegd 28 januari 2021)
Stadsarchief Amsterdam, Mozes Aron Slap, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 745
www.joodsmonument.nl, lemmata Mozes Andries Slap (geraadpleegd 13 maart 2021)
Wally de Lang, De razzia’s van 22 en 23 februari 1941 in Amsterdam (Amsterdam 2021) 13, 14 (Mozes Aron Slap)
Stadsarchief Amsterdam, Lepelstraat 70, Woningkaarten, archiefnummer 5445, inventarisnummer 206
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin De Paauw (geraadpleegd 13 maart 2021)

illustratie:
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 19 mei 1916, advertentie halslagersvereeniging
indexfoto lepelstraat © joodsamsterdam.nl, 26 dec 2015
H J Scheltema, Stadsplattegrond 1900 voor algemeen gebruik , Uitgever: Seyffardt, Bron: Bijlage in Amstelodamum (1975). Origineel in Universiteitsbibliotheek Amsterdam op http://www.amsterdamhistorie.nl/kaarten/
“Advertentie Casseres”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam“. Amsterdam, 15-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:a0014
“Advertentie Krant-Frankfort”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam“. Amsterdam, 15-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:a0014
“Advertentie Hes”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 28-01-1898. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873299:mpeg21:a0012
“Advertentie Trompetter”. “Nieuw Israelietisch weekblad“. Amsterdam, 13-05-1898. Geraadpleegd op Delpher op 02-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873312:mpeg21:a0016
“Advertentie Pelikaan”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 15-08-1940. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:a0014
foto huishoudschool http://beeldbank.amsterdam.nl/afbeelding/OSIM00003001940 (geraadpleegd 17 oktober 2017)
“COSTUUMKLASSEN OPENBARE HUISHOUDSCHOLEN AMSTERDAM.”. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 26-06-1940. Geraadpleegd op Delpher op 17-10-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010663098:mpeg21:a0117
“Advertentie drukkerij Markus “. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 1940/08/15 00:00:00, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-05-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861284:mpeg21:p003 met dank aan Rene Bennekers

gepubliceerd:
5 mei 2016

Laatst bijgewerkt:
13 maart 2021