jonas daniël meijerplein

Het Jonas Daniël Meijerplein kan gezien worden als het centrum van de oude Joodse buurt. Aan de noordzijde ligt het Mr Visserplein, aan de zuidkant wordt het plein begrensd door de Nieuwe Herengracht. Het meest opvallende gebouw op het plein is de Portugese Synagoge, door de Sefardim liefkozend de Snoge genoemd. De Snoge, gebouwd tussen 1672 en 1675, was lange tijd de grootste synagoge ter wereld.
Tegenover de Snoge staan de vier voormalige Hoogduitse synagoges, de grote sjoel, de neije sjoel, de dritt sjoel en de obbene sjoel, sinds 1987 verenigd tot het Joods Historisch Museum.

Joods leven rond het plein
Naast het religieuze centrum wat het plein door de 5 synagoges vormde, was het plein en de directe omgeving voor het hele Joodse leven in Amsterdam van belang.
Zo stond naast de synagoge op de Nieuwe Amstelstraat 9 de vleeshal, waar kosjer vlees verkocht werd.
Op de Rapenburgerstraat was Beth Hamidrasj Ets Haim, een leerhuis van de Hoogduitse gemeente ter bestudering van de Torah gevestigd.
In dezelfde straat stond het Joods meisjesweeshuis, waarvan de oorspronkelijke regentenkamer nu Café/Bar Waterlooplein is.
Op de Muiderstraat staat sinds 1832 apotheek De Castro, op het Hortusplantsoen was de Ammanschool (school voor doofstommen, niet alleen voor Joodse kinderen). Ernaast van de E J van Dethstool, waar veel Joodse meisjes nja hun lagere school heen gingen. En dit is slechts een deel van de Joodse instellingen in de directe omgeving van het plein.

Oorlog
Jonas Daniël Meijer (1780 – 1834) was de eerste Joodse advocaat in Nederland en in de oorlog werden alle straatnamen die refereerden aan Joodse mensen omgedoopt. Het plein kreeg vanaf 14 augustus 1942 op last van burgemeester Voûte de naam Houtmarkt. Direct na de bevrijding werd de oude naam in ere hersteld. Voûte verzon deze naam niet, het plein draagt de naam Jonas Daniël Meijerplein sinds het midden van de 19e eeuw en heette daarvoor Deventer Houtmarkt.
De eerste razzia’s in Amsterdam vond plaats op het Jonas Daniël Meijerplein. Op 22 en 23 februari 1941 werden op het plein 425 Joodse mannen samengedreven en weggevoerd naar Mauthausen en Buchenwald. Deze razzia’s waren de aanleiding tot de Februaristaking.
Ter herinnering aan dit feit werd in 1952 door Koningin Juliana het beeld “De Dokwerker” (Willem Termetz, een Haarlemse timmerman, is de persoon die voor dit beeld poseerde nadat de schrijver Godfried Bomans hem daartoe overhaalde) van de beeldhouwer Mari Andriessen onthuld en sinds 1946 wordt elk jaar, op 25 februari, de Februaristaking bij dit beeld herdacht.

Middenstand
Nu bijna niet voor te stellen, maar op het Jonas Daniël Meijerplein zaten ook verschillende winkels. Zo was op nummer 16 een apotheek gevestigd. Het was de apotheek van Isidore Alfred de Jong (Amsterdam, 25 juni 1894 – Sobibor, 4 juni 1943) en Netty de Jong- Pinto (Amsterdam, 7 mei 1906 – Sobibor, 4 juni 1943). Ook hun dochter Emma Jacoba (Amsterdam, 4 december 1929) werd met haar ouders in Sobibor vermoord. Boven de familie woonde de familie Deen.

De familie Frank was op het Meijerplein een bijzonder gezin. Ze woonden op nummer 18-1. Vader Akiba (Coevorden, 20 dec 1877 – Sobibor, 23 juli 1943) was rabbijn. Zijn vrouw was Heintje de Lange (Amsterdam, 7 mei 1872 – Sobibor, 23 juli 1943) en ze hadden één zoon, Philip Louis (Amsterdam, 17 april 1912 – Mauthausen, 8 juli 1941) en twee dochters, Regina Esther (Amsterdam, 4 sep 1916 – Auschwitz, 24 sep 1942) en Sarah (Amsterdam, 15 juni 1918 – Monowitz, 24 sep 1942).
Het bijzondere was dat dit gezin een soeka had (loofhut bij loofhuttenfeest). Dat een lezer van de site zich, die als kind boven familie Frank woonde. Ook herinnert ze zich dat Philip in een van de eerste razzia’s werd opgepakt en dat hij naar Mauthausen ging.

Hoedenwinkel Menist
Ook wordt dameshoedenwinkel Menist herinnerd. Ze weet nog dat mevrouw Menist heel chique was en vaak een hoed droeg. De winkel zat op het J D Meijerplein 22 huis.
Salomon Menist werd in Amsterdam geboren op 29 april 1907. Zijn vrouw, Roosje Appelboom, kwam uit Rotterdam en werd daar geboren op 15 juli 1908. Hun dochter Jeannette werd in Amsterdam geboren op 29 sep 1936. Het gezin werd in Sobibor vermoord op 16 juli 1943.

Bewoners
Midden in de Joodse buurt had het plein veel Joodse bewoners. Dat werd mede veroorzaakt doordat de Portugese gemeente een deel van de huizen bezat en kon bepalen aan wie men het huis verhuurde. Vaak waren dat mensen die voor de Portugese gemeente werkzaam waren. Zo was het aantal Joodse bewoners van dit plein bij het uitbreken van de oorlog ook hoog. Joodsmonument.nl laat 133 bewoners van dit plein die in de oorlog vermoord zijn, voor een deel van hen zijn de laatste jaren Stolpersteinen geplaatst, waarvan de laatste in juni 2012
.

bron:
joodsamsterdam.nl,
wikipedia,
jhm.nl,
herinneringen C. S-A (naam bekend bij redactie) interview juni 2013,
joodsmonument.nl