Nieuwe Prinsengracht

Stadsarchief Amsterdam, beeldbank. Verfhoutmolen De Eendracht aan de Nieuwe Prinsengracht, afgebroken in 1876. Op deze plek staat thans Theater Carré. 1876. 010005000619

De nieuwe Prinsengracht werd aangelegd bij de laatste uitbreiding van de grachten in de 17e eeuw. Oorspronkelijk liep de Nieuwe Prinsengracht door tot aan het Entrepotdok. Deze situatie bestond tot 1866, de drie vijvers in Artis zijn de resten van het gedempte deel van deze gracht. De Nieuwe Prinsengracht had voor de oorlog een grote Joodse bevolking.

Nieuwe Prinsengracht 13 – Jacques de Gorter
Jacques de Gorter (Amsterdam, 6 september 1900 – mei 1978) werd op 13 september 1913 Bar Mitswah (kerkelijk meerderjarig) en dat werd hier gevierd. Hij was de zoon van Salomon de Gorter en Esterina Niederhofheim. Jacques huwde op 15 februari 1922 met Hendrika van Rooij en scheidde van haar op 1 augustus 1928. Daarna hertrouwde Jacques op 9 augustus 1928 met Suze Coronel (Amsterdam, 6 juni 1907 – 14 augustus 1992) en hij had vijf kinderen. Volgens de archiefkaart Stadsarchief Amsterdam ging het gezin op 14 januari 1940 naar New York.

Nieuwe Prinsengracht 15 – Vereniging Betsalel
In 1921 waren op dit adres de kantoren van de Vereniging Betsalel gevestigd. In 1936 was hier het secretariaat van het Oost-Joods Verbond gevestigd.

nwprinsegr17a
mazon habanot. Nieuwe Prinsengracht 17, Portugees-Israëlische Meisjes Weeshuis. Internationaal Persfoto Bureau N.V. oktober 1926. Collectie Stadsarchief Amsterdam: foto-afdrukken. OSIM00003001946

Nieuwe Prinsengracht 16 – rabbijn Ph. Frank
Rabbijn Ph. Frank van het resort Noord-Holland woonde in 1939 op dit adres.

1912

Nieuwe Prinsengracht 17 – Mazon Habanot
Hier was het Portugees Israëlitisch Meisjesweeshuis Mazon Habanot (foto links). Het pand werd in november 1945 gesloopt. Ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het meisjesweeshuis verscheen in 1934 dit artikel in het Centraal Blad voor Israëlieten in Nederland. Dit huis was niet het eerste huis waar het meisjesweeshuis gevestigd was. Zo was het ook gevestigd op de Zwanenburgwal.

Nieuwe Prinsengracht 18 – Josef Berger
In 1941 had Josef Berger op dit adres restaurant Tel Aviv. Het restaurant was aangesloten bij REOR. Josef Berger (Zmigrod Novy, 5 januari 1902) was gehuwd met Pepi Sonnenschein (Przemysl, 2 juni 1902 – Haifa, 8 september 1974) overleefden de oorlog en maakten in 1969 aliyah (emigreerden naar Israël) en gingen in Haifa wonen op de Moria Avenue 123.
Na de oorlog verhuisden Josef en Pepi naar de Ruyschstraat 52.

Nieuwe Prinsengracht 20 – Boekdrukker
In 1897 verhuisden M. S. Boekdrukker, tailleur, en mejuffrouw B. Boekdrukker, costumiere, naar dit adres vanaf het Rapenburg 21.

Nieuwe Prinsengracht 20hs – Abraham en Saartje Gosler
Dit was in de Tweede Wereldoorlog het laatste adres van Abraham en Saartje Gosler.

Nieuwe Prinsengracht 21hs – L. S. Lelie
L. S. Lelie leverde in 1908 loelav’s en etrogs en was op dit adres gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 23 – I. Teixeira de Mattos
Rond 1897 woonde hier I. Teixeira de Mattos, voorzitter van de ‘Weldadige Stichting des Heeren Michael Cohen da Silva’. Deze stichting had tot doel ‘om aan Portugees-Israëlietische jongelingen de middelen te verschaffen tot het aanleren van een Handwerk of Ambacht’.

Nieuwe Prinsengracht 28 – godsdienstleraar N. M. Loonstein
Deze godsdienstleraar kwam hier in oktober 1890 wonen en woonde voor zit tijd op de Roetersstraat 9.

Nieuwe Prinsengracht 28-3 –  Jakob Neubauer
Hier woonde Jakob Neubauer (Leipzig, 29 januari 1885 – Bergen-Belsen, 22 maart 1945), leraar van het Nederlands-Israëlitisch Seminarium.
Jakob vluchtte met zijn gezin in 1933 uit Duitsland naar Nederland. Hij speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het seminarium. Jakob trouwde in 1914 en had 6 kinderen. In 1941 woonden er nog 2 thuis. Deze kinderen en zijn vrouw overleefden de oorlog, zijn zoon Josua Jescheskel Neubauer (Würzburg, 26 november 1924) werd vermoord in Bergen-Belsen op 3 september 1944.

Nieuwe Prinsengracht 30 – boekbinderij Chumaceiro
Rond 1906 was hier de boekbinderij van de gebroeders Chumaciero gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 32 – Café Centraal
Op 18 november 1894 werd in Café Centraal aan de Nieuwe Prinsengracht hoek Weesperstraat de Algemeene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB) opgericht. Henri Polak was één van de initiatiefnemers en werd voorzitter van de vakbond.
Daarnaast werd hij voorzitter van het Wereldverbond van Diamantbewerkers. Op zijn initiatief kwam in 1905 het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) tot stand. Hiermee was de eerste vakbond in Nederland ontstaan. Vakbonden zijn belangrijk om op te komen voor de belangen van arbeiders (werknemers).

In 1929 was de bestemming van het pand al veranderd, het was toen een aardappelen, groenten- en fruithal van Nathan Walg (Amsterdam, 7 september 1892 – Sobibor, 9 april 1943).
Nathan had ook een fruithal op de P. C. Hooftstraat in Amsterdam. In 1941 woonde hij en zijn vrouw Betje del Canho (Amsterdam, 22 mei 1888- 9 april 1943) op de Ceintuurbaan 251-1. Gedurende de oorlog doken zij onder, werden gepakt en via Westerbork naar Sobibor gedeporteerd.

Nieuwe Prinsengracht 35 – behangerij, stoffeerderij en matrassenmakerij M. Bueno de Mesquita
Deze zaak was hier rond 1897 gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 36 – Koloniale Waren Van Gelderen
In 1903 zat hier de zaak van Van Gelderen, in koloniale waren. Dit was volgens de advertentie op de hoek met de Lepelkruisstraat.

Nieuwe Prinsengracht 38 – Maison Moderne
In 1935 was op dit adres Maison Moderne gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 42 – J. M. van Ameringen
Rond 1897 was hier makelaar J. M. van Ameringen gevestigd. Waarschijnlijk was dit Jacobus Mozes van Ameringen (Amsterdam, – Amsterdam, ), die eerder diamantsnijder was. Jacobus was gehuwd met Esther Slijper (Amsterdam, – Amsterdam,

Nieuwe Prinsengracht 44 – S. Heijmans
S. Heijmans woonde op dit adres rond 1898 en hij was 1e secretaris van de godsdienstige zangvereniging Avodat Hakadosj.

Nieuwe Prinsengracht 46 – Tobias Muller
Op 21 maart 1896 hield Tobias Muller (Amsterdam, – Extern kommando Oranienburg, ) zijn Bar Mitswah (kerkelijk meerderjarig). Tobias was de zoon van letterzetter Salomon Muller (1854 – 1925) en Hanna Bialloissterski (1852 – 1916). Ten tijde van de oorlog woonde Tobias met zijn echtgenote Elisabeth Morell (Londen, – Extern kommando Beendorf, ) op de Grensstraat 4hs in Amsterdam. Op 16 december 1899 hield zoon Elkan Barend (Amsterdam, 5 januari 1887 – Amsterdam, 17 november 1976) zijn Bar Mitswah.

Nieuwe Prinsengracht 46 – mejuffrouw S. Turksma
In oktober 1899 vestigde verloskundige S. Turksma zich op dit adres. Ervoor was de op de Jodenbreestraat 79 gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 50 – Willem Sons
Op 4 augustus 1906 werd Willem Sons (Amsterdam, – Sobibor, ), zoon van Emanuel W. Sons (Amsterdam, – Amsterdam, ) en Rachel Duizend (Amsterdam, – Amsterdam, ) Bar Mtswah (kerkelijk meerderjarig). De receptie werd op dit adres gehouden.

Nieuwe Prinsengracht 51-1 – gezin Süskind
Op dit adres woonde Walter Süskind met zijn vrouw Johanna Natt en dochter Yvonne.
Het pand is in 2015 gerestaureerd door stadsherstel en op 5 mei 2015 werd er een plaquette op het pand onthuld.
Op de begane grond, 51, woonde Mozes Wijnberg (Leek, 11 mei 1880 – Vught, 10 mei 1943) en zijn vrouw Estella Cohen (Hoogezand, 31 december 1884 – Sobibor, 28 mei 1943).

Nieuwe Prinsengracht 52 – Maison Moderne
In 1929 was hier Maison Moderne gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 54-II – Mies de Regt / Ans van Dijk
In 1943 was dit een woning van de beruchte V-Frauen Mies de Regt en Ans van Dijk en enkele andere verraders van Joden.

Nieuwe Prinsengracht 71 – Joseph Mendes da Costa
De beeldhouwer Joseph Mendes da Costa (Amsterdam, 4 november 1863 – Amsterdam, 20 juli 1939) woonde rond 1898 op deze gracht op nummer 71 met zijn vrouw Hanna Jessurun de Mesquita. Hanna was de zus van graficus Samuel Jessurun de Mesquita. Joseph en Hanna trouwde in 1891. In 1912 verhuisde hij naar Laren, naar de Engweg 2.

Nieuwe Prinsengracht 74 – gezin Loonstein
Esther Loonstein verloofde zich op 30 juli 1898 met Jacob Roos en de receptie werd op dit adres gehouden.

Nieuwe Prinsengracht 79 – boekhandel D. L. Cardozo & Co.
Deze boekhandel werd in 1893 van de Plantage Kerklaan naar dit adres verhuisd.

Nieuwe Prinsengracht 83 – Van Gelder & Pije
In 1893 was hier, en op de Zwanenburgwal 3, de kruidenierszaak van J. M. van Gelder en J. Pije gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 86 – M. Monasch
In 1896 woonde M. Monasch op dit adres. Hij was conrector van het seminarium. Verder was hij in 1900 voorzitter van het theorlogische genootschap ‘rasjiet chochma’.

Nieuwe Prinsengracht 94 – restaurant weduwe L. J. Blog
Dit koosjere restaurant was op dit adres rond 1900 gevestigd.

Nieuwe Prinsengracht 96 – Josine Duitz
Josine Duitz woonde hier rond 1905 en zij was lerares M. O. Boekhouden.

Nieuwe Prinsengracht 110hs – kledingbedrijf Mozes d’Ancona
Dit kledingbedrijf van Mozes d’Ancona (Amsterdam, 28 juni 1913 – Sobibor, 23 juli 1943)  (Mozes Ancona volgens de woningkaart) werkte in de oorlog uitsluitend voor ‘vertrekkende Joden’. In bestelling zijnde goederen werden door de Joodse Raad nagezonden. Mozes was gehuwd met Marta Hinfeld (Eppingen, 14 augustus 1920 – Sobibor, 23 juli 1943).

Nieuwe Prinsengracht 112 – voorzanger Wolf Reisel
Eerste Voorzanger Wolf Reisel van de Nieuwe Synagoge verhuisde in mei 1908 van dit adres naar de Plantage Franschelaan 30a. Pinchas Wolf Reisel (Schakij, Litouwen, 15 november 1881 – Sobibor, 2 juli 1943) was gehuwd met Sonia Wigdorowitz (Ostrino, – Sobibor, ). Het paar had zeven kinderen, van wie er drie in de oorlog werden vermoord.

Samuel Jessurun de Mesquita
Samuel Jessurun de Mesquita, tekenaar (Amsterdam, 6 juni 1868 – Auschwitz, 11 februari 1944) heeft op deze gracht gewoond voor hij verhuisde naar de Linneauskade 24-2.

 

Bron:
De Tribune, sociaal democratisch weekblad, 23 april 1910, adv Café Centraal
wikipedia, lemma nieuwe prinsengracht (geraadpleegd 27 maart 2015)
wikipedia, lemma Joseph Mendes da Costa (geraadpleegd 27 maart 2015)
wikipedia, lemma Samuel Jessurun de Mesquita (geraadpleegd 27 maart 2015)
Het Volk, dagblad voor de arbeiderspartij, 16 nov 1929, bestemming Nw Prinsengracht 32
stadsarchief Amsterdam, woningkaarten, Nw Prinsengracht 17
stadsarchief Amsterdam, woningkaarten, Nw Prinsengracht 32
www.joodsmonument.nl, lemma Wijnberg, lemma Suskind (geraadpleegd 27 maart 2015)
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 18 sep 1903, Van Gelderen, nummer 36
“Advertentie Mozes d’Ancona”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 1942/11/13 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 14-11-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318344:mpeg21:p008
M. d’Ancona: Bianca Stigter. Atlas van een bezette stad. Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2019) 233
Stadsarchief Amsterdam, woningkaart Nieuwe Prinsengracht 110
De Regt/Van Dijk: Bianca Stigter. Atlas van een bezette stad. Amsterdam 1940 – 1945 (Amsterdam 2019) 233
Stadsarchief Amsterdam, Josef Berger, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1288
Josef Berger, “Advertentie”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1965/09/24 00:00:00, p. 30. Geraadpleegd op Delpher op 08-10-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873218:mpeg21:p030
“rabbijn Frank”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1939/09/01 00:00:00, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 13-10-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874587:mpeg21:p001
“Advertentie Loonstein”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1890/10/24 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000560029:mpeg21:p00006
“Advertentie Van Gelder & Pije”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1893/03/10 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000564067:mpeg21:p00008
“Advertentie D L Cardozo”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1893/06/30 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000566022:mpeg21:p00003
“Advertentie Tobias Muller”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1896/03/13 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000562062:mpeg21:p00008
www.joodsmonument.nl, lemmata Tobias Muller (geraadpleegd 21 februari 2021)
“Advertentie Monasch”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1896/10/09 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000562107:mpeg21:p00006
“Advertentie Bueno de Mesquita”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1897/04/30 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000565007:mpeg21:p00003
“Advertentie Van Ameringen”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1897/05/28 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000562145:mpeg21:p00003
Stadsarchief Amsterdam, Jacobus Mozes van Ameringen, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 12
Stadsarchief Amsterdam, Jacobus Mozes van Ameringen, archiefnummer 5000, inventarisnummer 2264
www.joodsmonument.nl, lemmata Jacobus Mozes van Ameringen (geraadpleegd 21 februari 2021)
“Familiebericht Boekdrukker”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1897/07/23 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000562154:mpeg21:p00006
“Advertentie Teixeira de Mattos”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1897/11/26 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000565040:mpeg21:p00003
“Binnenland Heijmans.”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1898/05/26 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000563009:mpeg21:p00002
“Familiebericht Loonstein”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1898/07/22 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000563020:mpeg21:p00006
“Advertentie Turksma”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1899/10/06 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000563100:mpeg21:p00003
“Advertentie Elkan Barend Muller”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1899/12/08 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000563112:mpeg21:p00006
“Advertentie rasjiet chochma”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1900/12/28 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000563117:mpeg21:p00003
“Advertentie L. J. Blog”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1901/09/13 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000568086:mpeg21:p00004
“Advertentie josine duitz”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1905/01/27 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000571043:mpeg21:p00003
“Familiebericht Willem Sons”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1906/07/27 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000576020:mpeg21:p00003
www.joodsmonument.nl, lemmaata Willem Sons (geraadpleegd 21 februari 2021)
“Advertentie  Chumaceiro”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1906/08/10 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000576022:mpeg21:p00003
“Advertentie Reisel”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1908/05/22 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000574012:mpeg21:p00004
“Advertentie Reisel”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1908/05/22 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000574012:mpeg21:p00004
Database Joods Biografisch Woordenboek, Reisel, Pinchas Wolf (Wolf) via http://www.jodeninnederland.nl/id/P-1659
www.joodsmonument,nl, lemmata gezin Reisel (geraadpleegd 21 februari 2021)
“Advertentie Lelie”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1908/10/02 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000574037:mpeg21:p00003
“Advertentie linnenjuffrouw”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1912/10/18 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000573050:mpeg21:p00004
“Advertentie Jacques de Gorter”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1913/09/12 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000573108:mpeg21:p00006
Stadsarchief Amsterdam, Jacques de Gorter, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 276
“Stadsnieuws Betsalel”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1921/09/16 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000584029:mpeg21:p00002
“Advertentie Maison Moderne”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1929/10/04 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000578040:mpeg21:p00006
“Advertentie Maison Moderne”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1935/10/03 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 23-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000582032:mpeg21:p00004
“AMSTERDAM, Oost Joods Verbond”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1936/09/16 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 23-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000582082:mpeg21:p00002

illustratie
mazon habanot. Nieuwe Prinsengracht 17, Portugees-Israëlische Meisjes Weeshuis. Internationaal Persfoto Bureau N.V. oktober 1926. Collectie Stadsarchief Amsterdam: foto-afdrukken. OSIM00003001946
“Advertentie Mozes d’Ancona”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 1942/11/13 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 14-11-2019, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318344:mpeg21:p008
Josef Berger, “Advertentie”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1951/09/28 00:00:00, p. 18. Geraadpleegd op Delpher op 08-10-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874336:mpeg21:p018
Stadsarchief Amsterdam, beeldbank. Verfhoutmolen De Eendracht aan de Nieuwe Prinsengracht, afgebroken in 1876. Op deze plek staat thans Theater Carré. 1876. 010005000619
“Advertentie Teixeira de Mattos”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1897/11/26 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000565040:mpeg21:p00003
“Advertentie Reisel”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1908/05/22 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 21-02-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000574012:mpeg21:p00004

gepubliceerd:
6 mei 2016

laatst bijgewerkt
21 februari 2021