Weesperstraat

jderkentelijkheidweesperstraatMonument
De Weesperstraat was vroeger een smalle straat met veel Joodse winkels en instellingen. Je kunt hem vergelijken met de Utrechtsestraat en de Leidsestraat. In de oorlog werd een groot deel van de bevolking weggevoerd. Hun huizen werden gepulst en zeker in de laatste oorlogswinter, de hongerwinter, werd er zoveel mogelijk hout uit de leegstaande huizen gesloopt door de Amsterdammers die geen brandstof hadden.
De Weesperstraat was dus zwaar vervallen en werd door het gemeentebestuur uitgekozen om gesloopt te worden en een drukke verkeersader van te maken. Dat gebeurde en later kwam ook de metro daar nog bij. In de jaren 90 van de vorige eeuw veranderde het inzicht en de meeste Amsterdammers en Amsterdamse bestuurders vinden de huidige Weesperstraat niet mooi. Er wordt langzaam gewerkt aan een herstel van de Weesperstraat en te hopen is dat ook iets van de sfeer terugkeert.
Langs deze straat staat ook het Monument van Joodse erkentelijkheid, waarmee de betrokkenheid van het Nederlandse volk bij de Joodse slachtoffers van de 2e wereldoorlog tot uitdrukking wordt gebracht. Dit monument stond in eerste instantie op het Weesperplein maar werd later hiernaartoe verplaatst. De rol van de doorsnee Nederlander in de oorlog was echter veel minder behulpzaam dan dit monument laat vermoeden.

Holocaustnamenmonument
De Weesperstraat is de straat waar het toekomstige Holocaustnamenmonument is gepland. Meer informatie via de link.

Weesperstraat 1- tabakszaak Roeg
De voetballer (bij Ajax) Johnny Roeg had hier zijn tabakszaak. Volg de link voor zijn verhaal.

nwprinsen17

Weesperstraat 2
Hier was het gebouw van de vereniging ‘Steun voor doortrekkenden’, Hagnosas Ourechiem gevestigd.
Er werd ondersteuning geleverd aan Joden die via Amsterdam emigreerden. De vereniging was opgericht in 1905, ten tijde van de nieuwe stroom vluchtelingen na een tweede pogrom in Rusland. Van het eerste bestuur van de vereniging maakte opperrabbijn Palache deel uit. De eerste locatie vond men in de Manegestraat, midden tussen de Pools en Joodse vluchtelingen, later kon het pand in de Weesperstraat in gebruik genomen worden.
De ondersteuning was zeer divers; dat ging om onderdak en voedsel, handgeld, hygiëne (badhuisbezoek), kleding, enzovoort. Verder bemiddelde men bij instanties om de doortocht te bespoedigen en bezocht men Nederlandse en buitenlandse instanties om de weerstand tegen
het opnemen of doorlaten van joodse vluchtelingen weg te nemen.

Weesperstraat 7 – Theeboom
S. Theeboom was in 1942 op dit adres gevestigd. Het was een bedrijf dat bedden en matrassen repareerde.

Weesperplein 11 – Saksonie
L. Saksonie had op dit adres aan het einde van de 19e eeuw veen zaak in tabak, sigaren, koffie en thee.

Weesperstraat 12 – Jons
E Jons had op dit adres in 1905 een meubelmagazijn.

bakkervuijsjeweesperstraatWeesperstraat 14 – Vuijsje
Op dit adres had Isaac Vuijsje (Amsterdam, 25 mei 1879 – Sobibor, 4 juni 1943) en Schoontje Vuijsje – van Beetz (Amsterdam, 2 mei 1881 – Sobibor, 4 juni 1943) een brood- en koekbakkerij onder de naam Luxebakkerij Vuysje.
Isaac had al tal van jaren gewerkt bij verschillende bakkers, waaronder in zijn jonge jaren in Duitsland. Halverwege de jaren dertig besloot hij een eigen bakkerij te beginnen.
Dit besluit werd niet licht genomen. Toen echter vlak bij het Jonas Daniël Meijerplein een bakkerij vrijkwam (van bakker v. d. .Hak) die in aanmerking kwam besloot Isaac daar zijn bakkerij ORT te beginnen.
In 1936 ging de zaak open. Het moest een bakkerij ORT worden, Isaac vond dat je bij de Joodse buurt geen treife (= niet-Koosjer) brood kon verkopen.
Isaac Vuijsje deed nóg een gouden greep. Hij bezorgde door heel de stad en ook brood dat op de Duitse manier was gemaakt, dus zuurdesembrood. En hij noemde zijn zaak Vuysje, wat deftiger stond dan Vuijsje.
De Duits-Joodse vluchtelingen die na 1933 in Amsterdam kwamen wonen voelden zich vooral Duitser en misten het Duitse brood – Isaac Vuijsje maakte het. De bakkerij was een schot in de roos. Al na een jaar kon Isaac personeel aannemen, ondanks de moeilijke dertiger jaren. Tegen de crisis van die periode zag Isaac niet op, wat er ook gebeurde, brood was altijd nodig was zijn motto.

Een paar jaar na de opening stond er op het stuk van de Weesperstraat tussen Nieuwe Heren- en Nieuwe Keizersgracht een lange rij bakfietsen met het logo van Vuysje waarmee men brood door de hele stad bezorgde.
Isaac kon een filiaal openen op de Scheldestraat dat daar bestaan heeft tot het grootste deel van de Joodse bevolking van de Rivierenbuurt gedeporteerd was.
Isaac en Schoontje waren een tijd van deportatie gespert. Ze waren als bakker namelijk essentieel voor de Joodse gemeenschap. Op 26 mei 1943 werden ze echter tijdens een grote razzia opgepakt en overgebracht naar Westerbork.
Op 1 juni 1943 gingen ze in een trein met veewagons naar Polen waar ze op 4 juni in Sobibor aankwamen en direct na aankomst werden vermoord.
Na de oorlog kregen hun kinderen die de oorlog overleefd hadden de bakkerij niet terug van de Nederlandse staat…. Hoe het verder ging met het winkelpand staat op deze pagina.
De bakkerij was gevestigd waar nu het Monument voor Joodse Erkentelijkheid staat.

Tweede vestiging Vuysje
In 1940 had I Vuysje ook een vestiging op Scheldeplein 18 (bron: advertentie NIW 19 april 1940). Meer over deze bakkerij en over het geslacht Vuijsje in “Ons Kamp, een min of meer Joodse geschiedenis” van Marja Vuijsje, onder andere verkrijgbaar bij Bol.com.

Weesperstraat 15 – vishandel Goudeketting
Hier had de familie Goudeketting hun vishandel. Het verhaal volgt.

Weesperstraat 16 – juwelier Wessel

Op Weesperstraat 16 zat juwelier Wessel. Volgens de lijst die de Amsterdamse politie opstelde in 1940 was het een zilver- en goudsmederij.
De zaak was het eigendom van Hartog Wessel (Amsterdam, 17 november 1894 – Sobibor, 7 maart 1943) en Hartog was getrouwd met Rachel Bonewit (Amsterdam, 19 april 1891 – Amsterdam, 28 feb 1988). Hartog en Rachel hadden twee kinderen, waarvan Hijman (Amsterdam, 22 maart 1923 – Sobibor, 7 maart 1943) de oorlog niet overleefde.

Weesperstraat 17 – Soester boter en kaas
Henoch Soester (Amsterdam, 10 sep 1893 – Sobibor, 4 juni 1943) en zijn vrouw Sophia Soester-Rozette hadden op nummer 15 een boter- en kaashandel. Hun dochter Hanneke overleefde de oorlog.

Weesperstraat 19 – restaurant E Cohen
Op dit adres had in het begin van de vorige eeuw E Cohen een van zijn twee restaurants zitten. Zijn slagerij was op de Nieuwe Kerkstraat 4 gevestigd.

Weesperstraat 19 – Alexander L de Leeuw
Alexander de Leeuw (Woerden, 2 december 1876 – Auschwitz, 19 november 1942) was barbier en zat tot 1930 op dit adres. Daarna werd het de boter-kaas en eierenzaak van Henoch Soester (Amsterdam, 10 september 1893 – Sobibor, 4 juni 1943). In november 1945 werd dit pand afgebroken.

Weesperstraat 29 – kapper Van Praag
In 1943 was dit een van de kappers waar Joodse Amsterdammers hun haar mochten laten knippen.

Weesperstraat 34 – S. Hergershausen (Hergo)
In 1934 was dit een van de zaken waar Joden nog vlees konden aanschaffen.

Weesperstraat 35 – Theeboom.
Op 35 was bakker Theeboom gevestigd.

Weesperstraat 37 – Mesritz
De slagerij van Levie Mesritz was gevestigd op nummer 37hs. Levie (Amsterdam, 21 mei 1896 – Sobibor, 4 juni 1943) was getrouwd met Vrouwtje Swart (Amsterdam, 25 dec 1901 – Sobibor, 4 juni 1943). Levie en Vrouwtje woonden in bij de moeder van Levie, Sara Mesritz – Gompers (Amsterdam, 18 feb 1869 – Sobibor, 28 mei 1943).

Weesperstraat 39 – Polak
Rond 1900 was op dit adres (Weesperstraat hoek Nieuwe Keizersgracht Apotheek Polak gevestigd.

Weesperstraat 41-43 – synagoge
Hier was de Vedderstichting gevestigd, met onder andere een synagoge.

Weesperstraat 42 – B Smit
In 1933 was B Smit hier gevestigd met zijn sigaren en sigarettenhandel.

Weesperstraat 49 – Poelier Serlui
Op 49 was voor de oorlog polier ORT Serlui gevestigd.

Weesperstraat 55 – Cohen
Confiseur en Glacier I N Cohen was op dit adres, en op Waterlooplein 46, gevestigd in 1899.

Weesperstraat 55 – drogisterij Goldsmit
Vlak voor, tijdens en na de oorlog was drogisterij Goldsmit op dit adres gevestigd.

Weesperstraat 57 – S. Silberberg
De bakkerij van S. Silberberg leverde tot en met 1941 brood ORT.

Weesperstraat 59 – E S van Raap
E S van Raap verkocht tabakswaren en had een aantal filialen in de stad. In 1916 noemde hij de Weesperstraat 59, Vrolikstraat 113, Dapperstraat 44, Celebesstraat 29, Jodenbreestraat 18, Transvaalstraat 57-59, Gerard Doustraat 254, Ferdinand Bolstraat 81, Nic Beetsstraat 69 en Oude Brugsteeg 4.

Weesperstraat 60 – kapper J Vleeschdrager
Op dit adres was in de oorlog kapper J Vleesdrager gevestigd. Dit was een van de kappers waar de Joodse Amsterdammer het haar kon laten knippen.

Weesperstraat 65 – Vleeschhouwerij ORT David Stibbe
In 1926 was hier een van de drie filialen van deze slagerij gevestigd. Zie voor meer informatie Weesperstraat 84.

weesperstraat69weesperblitzWeesperstraat 69 – Blitz
Op Weesperstraat 69 was de winkel van S Blitz.

Weesperstraat 70 – I S Coppenhagen
I S Coppenhagen had in 1906 op dit adres zijn magazijn van galanterieën en ongeregelde goederen.

Weesperstraat 71 – vishandel Van Kleef
Een op en top bekende foto van de Weesperstraat is die van de etalage van vishandel Moos van Kleef. Een enorme tonijn ligt in de etalage en al het personeel heeft nog een andere vis in de handen. De foto is rond 1930 gemaakt.
Jules Schelvis schrijft over Moos van Kleef in zijn verhaal over zijn aankomst in Sobibor. In dat vernietigingskamp werden zeer weinig mensen niet vermoord na hun aankomst. Jules was een van hen, en wanneer hij na aankomst niet voor de gaskamer geselecteerd wordt ziet hij aan de andere kant van een hek Moos van Kleef en hij schrijft dan: ‘Toen ik daar zat zag ik een paar Nederlandse gevangenen die waren genaderd aan de andere kant van het prikkeldraad. Ze probeerden contact met ons te maken. Ik herkende Moos van Kleef, de eigenaar van de vishandel op de hoek van de Weesperstraat. Ik gebaarde: hoe is het hier, wat is te verwachten? Om ons te kalmeren riep hij naar ons ‘dat alles goed was, er was geen reden voor ongerustheid’. Ik hoorde hem zeggen: ‘We hebben werk hier, alles is nieuw of moet gebouwd worden.’

kleefvanmoosWeesperstraat 74 – Sigarenzaak Waterman
Meijer Waterman had hier zijn sigarenzaak. Zijn zoon David werd een beroemd goochelaar.

Weesperstraat 80 – De Liever
Hier zat de winkel van Wolf de Liever, die de hele oorlog koosjere waar bleef verkopen.

Weesperstraat 82 – kapper Montezinos
In 1943 was dit een van de aangewezen zaken waar Joden hun haar nog mochten laten knippen.

Weesperstraat 84 – Vleeschhouwerij ORT David Stibbe
In 1926 was op dit adres de vleeschhouwerij ORT van David Stibbe gevestigd. In november van dat jaar adverteerde David met drie zaken, op dit adres, op Weesperstraat 65 en op de Javastraat 183. David Stibbe werd op 30 januari 1885 geboren als zoon van Jozef Nehim Aaron David Stibbe en Sientje van den Berg en hij huwde met Henriëtte van den Berg (Den Haag, 7 september 1882). Zij hadden vier kinderen; Sientje (Amsterdam, 12 juli 1910 – Amsterdam, 13 juli 1910), Sara (Amsterdam, 21 april 1911), Jozef Nehim Aaron David (Amsterdam, 17 november 1913) en Wolf (Amsterdam, 22 mei 1917). In 1941 had David een zaak ORT op de Muiderstraat 7. David, Henriëtte, Sara, Jozef en Wolf werd op 4 juni 1943 in Sobibor vermoord.

Weesperstraat 84 – verkooplokaal Joodsche Raad
In 1943 was op dit adres een tijdelijk verkooplokaal voor de Joodsche Raad van groenten gevestigd.

Weesperstraat 85 – banketbakker Hartog
Op dit adres had in 1915 David Hartog zijn banketbakkerij. Deze zaak had in 1932 meerdere vestigingen in Amsterdam; Van Woustraat 80, Maasstraat 48, Weesperstraat 85 en Jodenbreestraat 28.

Weesperstraat 87 – chocolatier Ricardo
Op Weesperstraat 87 zat de winkel van Ricardo, een beroemde chocolatier in Amsterdam.

Weesperstraat 91 – familie Koster – de Kromme
In 1905 woonde het gezin Koster – de Kromme hier, Roosje adverteerde met haar zuurinleggerij.

Weesperstraat 94 – restaurant De Haas
Familie De Haas had een keten van zeker 5 restaurants / broodjeszaken in Amsterdam. Op dit adres konden Joodse Amsterdammers in 1943 nog vlees aanschaffen.

Weesperstraat 103 – Flesschedrager

Vanaf het einde van 1926 zat hier de tabakszaak van Benjamin Flesschedrager.

Weesperstraat 106 – Hartlooper
L A Hartlooper was apotheker en chemist en op dit adres gevestigd in 1885.

Weesperstraat 118 – slager Fa J D Metz
Op dit adres zat slager ORT J D Metz in ieder geval in het begin van de twintigste eeuw.

Weesperstraat 118 – restaurant Fa. Polak
Dit restaurant was hier in 1941 gevestigd en was aangesloten bij REOR.

1936

Weesperstraat 120 – Van Thijn’s bakkerijen
Van Thijn’s bakkerijen hadden in 1936 eveneens een vestiging op de Jodenbreestraat 66-68 en op het Cornelis Troosplein 16-18. Ze leverden brood ORT tot en met 1941.

Weesperstraat 123 – Querido
Op nummer 123 was de sigarenhandel van Mozes Querido gevestigd.

Weesperstraat 125 – Veco
Op dit adres zat de lampen- en radiozaak Veco.

Weesperstraat 134 – apotheker Van de Plaats en Polak
In 1943 was hier een zaak van de N V Vereenigde Apotheken Van de Plaats en Polak gevestigd, een van de apotheken waar Joden hun medicijnen nog konden verkrijgen.

bron:
Vuijsje, Marja, Ons kamp, Amsterdam 2012,
stadsarchief amsterdam,
www.holocaustresearchproject.com (bezocht 20 april 2014)
extra informatie bakker Vuysje met dank aan Gerrie Goudeketting (sep 2014)
stamboom Hartog Wessel op www.maxvandam.info (geraadpleegd 13 sep 2014).
www.joodsmonument.nl, geboorte- en sterfdata verschillende personen
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 19 mei 1916, advertentie halslagersvereeniging
ibidem, 18 dec 1885, Hartlooper
ibidem, 24 maart 1893, Saksonie
ibidem, 24 maart 1899, Cohen, nummer 55
ibidem, 29 dec 1916, Van Raap, nummer 59
ibidem, 10 maart 1916, Hartog, nummer 87
ibidem, 19 sep 1906, Coppenhagen, nummer 70
ibidem, 24 nov 1933, Smit, nummer 80
ibidem, 22 jan 1932, Hartog
ibidem, 29 sep 1905, Jons, nummer 12
Het Joodsche Weekblad, 24 juli 1942, Theeboom nummer 7
Met dank aan Gerrie Goudeketting voor de aanwijzingen
www.jhm.nl, document 00007950, Van Thijn’s bakkerijen, S. Silberberg
“Advertentie Cohen”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 09-02-1906. Geraadpleegd op Delpher op 26-10-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871824:mpeg21:a0023
“Advertentie Goldsmit”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 12-09-1940. Geraadpleegd op Delpher op 13-11-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861288:mpeg21:a0010
“Advertentie David Stibbe”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 19-11-1926. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858152:mpeg21:a0028
“Advertentie David Stibbe”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 12-11-1926. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858151:mpeg21:a0005
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken – Weesperstraat 84”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken Hergershausen”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken D de Haas”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken kapper J Vleesdrager”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken = kapper Montezinos”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken kapper Van Praag”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
“Voorloopige lijst van Joodsche Zaken Van de Plaats en Polak”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 13-08-1943. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318382:mpeg21:a0003
GAA, gezinskaart David Stibbe
GAA, woningkaart Weesperstraat 84
“Advertentie Van Thijn”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 28-02-1936. Geraadpleegd op Delpher op 05-05-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871447:mpeg21:a0018

Illustratie:
advertentie NIW 28 nov 1930 (winkel Blitz, bakkerij Vuysje)
vischhandel Moos van Kleef, stadsarchief Amsterdam,
weesperstraat 69, pentekening ca 1900, stadsarchief Amsterdam
“Advertentie Cohen”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 09-02-1906. Geraadpleegd op Delpher op 26-10-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871824:mpeg21:a0023
Stadsarchief Amsterdam, woningkaart Weesperstraat 19
Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart Alexander de Leeuw (nummer 19)
Stadsarchief Amsterdam, archiefkaart Henoch Soester (nummer 19)
“Advertentie Goldsmit”. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 12-09-1940. Geraadpleegd op Delpher op 13-11-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010861288:mpeg21:a0010
“Advertentie David Stibbe”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 12-11-1926. Geraadpleegd op Delpher op 30-12-2017, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858151:mpeg21:a0005
“Advertentie Van Thijn”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 28-02-1936. Geraadpleegd op Delpher op 05-05-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871447:mpeg21:a0018

Laatste aanpassing:
5 mei 2018